Theo Nghị định số 85/2026/NĐ-CP, quỹ hưu trí được phép mở rộng danh mục đầu tư chứng khoán niêm yết và thu hẹp đầu tư trái phiếu Chính phủ. Đây được coi là cú hích hoàn thiện khung pháp lý, thúc đẩy thị trường phát triển bền vững…

Nghị định này hướng tới đa dạng hóa các chương trình an sinh xã hội, góp phần giảm gánh nặng của ngân sách nhà nước cho công tác an sinh xã hội cũng như đóng góp nguồn vốn dài hạn vào thị trường vốn, Bộ Tài chính nêu rõ.

Cụ thể, Nghị định 85 quy định rõ đối tượng tham gia là người lao động tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung thông qua doanh nghiệp sử dụng lao động.

Theo đó, quy trình tham gia được thiết kế chặt chẽ, từ việc xây dựng thỏa thuận với người lao động, ký kết hợp đồng với doanh nghiệp quản lý quỹ, đến việc mở tài khoản hưu trí cá nhân và thực hiện đóng góp của cả người sử dụng lao động và phần người lao động ủy thác cho người sử dụng lao động (nếu có).

Đáng chú ý, hoạt động quản lý quỹ hưu trí bổ sung là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, yêu cầu doanh nghiệp phải đáp ứng các tiêu chí nghiêm ngặt về loại hình hoạt động, năng lực tài chính, kinh nghiệm quản trị và chất lượng nhân sự.

Bộ Tài chính cho biết cơ chế hoạt động của quỹ tiếp tục được vận hành theo mô hình phối hợp giữa doanh nghiệp quản lý quỹ, ngân hàng giám sát, tổ chức lưu ký và đơn vị quản trị tài khoản cá nhân. Các tổ chức này có trách nhiệm đảm bảo tính minh bạch, chính xác và an toàn cho tài sản của người tham gia.

Về hoạt động đầu tư, Nghị định 85 cho phép mở rộng danh mục đầu tư sang chứng khoán niêm yết, đồng thời điều chỉnh giảm tỷ trọng tối thiểu đầu tư vào trái phiếu Chính phủ xuống còn 40% đối với các quỹ có quy mô đủ lớn. Song song đó, các giới hạn đầu tư và tiêu chí quản trị rủi ro cũng được bổ sung nhằm bảo vệ quyền lợi của người tham gia.

Ngoài ra, nguyên tắc chi trả từ quỹ vẫn dựa trên số dư tài khoản cá nhân theo cơ chế thị trường và Nhà nước không bảo đảm mức chi trả. Tuy nhiên, quy định cũng linh hoạt cho phép rút trước trong một số trường hợp đặc biệt, đồng thời áp dụng mức phí nhất định để hạn chế việc rút vốn sớm, khuyến khích tích lũy dài hạn.

Đồng thời, công tác quản lý, giám sát được thiết kế theo hướng kết hợp giữa tiền kiểm và hậu kiểm, bao gồm cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh, chế độ báo cáo, công bố thông tin và kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất.

Theo đó, Bộ Tài chính sẽ phối hợp với các Bộ, ngành kiểm tra định kỳ 02 năm một lần hoặc kiểm tra đột xuất để đánh giá về việc tuân thủ quy định và việc duy trì đáp ứng các điều kiện cung cấp dịch vụ.

“Nếu vi phạm, ngoài việc thu hồi Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ, doanh nghiệp quản lý quỹ không được nộp hồ sơ đề nghị cấp Giấy chứng nhận trong vòng 3 năm hoặc phải tạm dừng thành lập quỹ mới trong 2 năm và công bố thông tin công khai khi có vi phạm”, Bộ Tài chính nhấn mạnh.

Trước đó, sau hơn một thập kỷ triển khai Nghị định số 88/2016/NĐ-CP về chương trình hưu trí bổ sung tự nguyện, thị trường bảo hiểm hưu trí bổ sung tại Việt Nam ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực, góp phần đa dạng hóa hệ thống an sinh xã hội và mở rộng kênh tích lũy dài hạn cho người lao động.

Theo quy định, bảo hiểm hưu trí bổ sung được hình thành từ sự đóng góp tự nguyện của người lao động và người sử dụng lao động thông qua tài khoản hưu trí cá nhân. Các quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện do doanh nghiệp bảo hiểm và công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán được cấp phép trực tiếp quản lý.

Số liệu từ Bộ Tài chính cho thấy, tính đến cuối năm 2025, thị trường có 4 doanh nghiệp đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ quản lý quỹ hưu trí bổ sung, đang vận hành 7 quỹ với tổng giá trị tài sản ròng gần 2.210 tỷ đồng. Quy mô này tăng 53% so với năm 2024 và gấp 26 lần so với năm 2021, cho thấy đà tăng trưởng rõ nét của lĩnh vực.

Song song, cơ cấu tài sản của các quỹ hưu trí bổ sung tiếp tục duy trì theo hướng an toàn, với 49,69% đầu tư vào trái phiếu Chính phủ; 8,01% là tiền và tương đương tiền; 15,18% là chứng chỉ quỹ và khoảng 26% là các khoản phải thu từ lãi, cổ tức. Cơ cấu này phù hợp với đặc thù của sản phẩm an sinh dài hạn, đề cao tính ổn định và bền vững.

Ngoài ra, số lượng người tham gia cũng tăng đều qua các năm. Đến hết năm 2025, toàn hệ thống có hơn 28.500 người tham gia, tăng 17,1% so với năm trước. Tổng số tiền đóng góp đạt hơn 720 tỷ đồng, tăng 26,2%, trong khi tổng chi trả gần 68 tỷ đồng, tăng hơn gấp đôi so với năm 2024.

Trong thời gian tới, Bộ Tài chính định hướng tiếp tục hoàn thiện chính sách theo hướng khuyến khích tham gia thông qua ưu đãi thuế, tăng cường giám sát để đảm bảo hoạt động minh bạch, hiệu quả, đồng thời nghiên cứu mở rộng khả năng cho cá nhân tham gia trực tiếp vào hệ thống bảo hiểm hưu trí bổ sung.