Trước những diễn biến ngày càng phức tạp của thời tiết và khí hậu, Bộ Xây dựng xác định tăng khả năng chống chịu của đô thị, hạ tầng và công trình là một trong những hướng triển khai trọng tâm giai đoạn 2026 - 2030, gắn với chuyển đổi xanh, sử dụng hiệu quả tài nguyên và chủ động phòng, chống thiên tai...

Ngày 9/9/2026, Bộ Xây dựng đã ban hành Kế hoạch hành động của Bộ Xây dựng thực hiện Nghị quyết số 208/NQ-CP ngày 04 tháng 8 năm 2026 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Kết luận số 75-KL/TW ngày 28 tháng 7 năm 2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về bảo vệ môi trường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới.

Theo Kế hoạch, các chỉ tiêu chủ yếu đặt ra cho giai đoạn 2026 – 2030 là: Tỷ lệ nước thải sinh hoạt đô thị tại đô thị đặc biệt, và đô thị loại I được thu gom, xử lý đạt quy chuẩn môi trường là 70%; số công trình xây dựng xanh được chứng nhận trên cả nước là 1.200 công trình.

TĂNG KHẢ NĂNG CHỐNG CHỊU CHO ĐÔ THỊ 

Để thực hiện, Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện pháp luật có liên quan đến lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ, bảo đảm đồng bộ, thống nhất với pháp luật về bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu; thúc đẩy ứng dụng chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn.

Xây dựng, hoàn thiện các tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật công trình có xét đến yêu cầu ứng phó với biến đổi khí hậu. Xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và định mức kinh tế - kỹ thuật về công trình xanh, công trình sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, hạ tầng kỹ thuật đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu, thoát nước và xử lý nước thải, tái sử dụng nước, sử dụng vật liệu xây dựng xanh và giảm phát thải trong hoạt động xây dựng.

Với lĩnh vực giao thông, tập trung đầu tư hạ tầng giao thông thích ứng với biến đổi khí hậu, phòng chống thiên tai và các dự án phát triển kết cấu hạ tầng giao thông có tính liên vùng, đa mục tiêu. Chủ động tiếp cận, sử dụng hiệu quả vốn ODA, vốn vay ưu đãi, viện trợ không hoàn lại, các quỹ khí hậu toàn cầu và cơ chế tài chính quốc tế; huy động, bố trí nguồn lực đầu tư phát triển giao thông xanh, thông minh và có khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu.

Thúc đẩy chuyển đổi các hoạt động giao thông vận tải, xây dựng công trình, sản xuất và sử dụng vật liệu xây dựng theo hướng xanh, tuần hoàn, phát thải các-bon thấp; khuyến khích sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả; thúc đẩy các mô hình đô thị xanh, hình thành các khu vực đô thị phát thải thấp.

Ngoài ra, một số nhiệm vụ, giải pháp khác về bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu thuộc phạm vi quản lý của Bộ cũng được triển khai là rà soát, điều chỉnh phương án ứng phó thiên tai theo các cấp độ rủi ro thiên tai thuộc phạm vi quản lý của Bộ, phù hợp với thực tiễn của từng vùng, địa phương, ưu tiên những nơi có nguy cơ rủi ro cao.

Chú trọng đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng giao thông có khả năng chống chịu cao với bão, lũ, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn và các tác động do biến đổi khí hậu, nước biển dâng. Phát triển các đô thị chống chịu với biến đổi khí hậu, tập trung giải quyết ngập úng do mưa lớn cực đoan, triều cường ở các đô thị lớn. Đồng thời, triển khai nhiệm vụ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số về bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, phòng tránh thiên tai, phát triển đô thị xanh, công trình xanh, giao thông xanh, vật liệu xây dựng xanh.

THỜI TIẾT DIỄN BIẾN NGÀY CÀNG PHỨC TẠP 

Theo các đánh giá mới nhất của Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO), hệ thống khí hậu toàn cầu tiếp tục ghi nhận nhiều dấu hiệu bất thường. Trong đó, Việt Nam là quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu, với các nguy cơ ngày càng gia tăng từ nắng nóng, hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, mưa lớn cực đoan, lũ lụt và sạt lở đất...

Thông tin tại sự kiện gần đây về tình hình khí tượng thủy văn năm 2026 từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết: Ngay những tháng đầu năm 2026, tình hình khí tượng thủy văn trên phạm vi cả nước đã có nhiều yếu tố bất thường. Nổi bật nhất là hiện tượng nắng nóng xuất hiện sớm, cường độ mạnh và kéo dài trên nhiều khu vực. Từ đầu năm đến hết tháng 5/2026, Bắc Bộ ghi nhận 6 đợt nắng nóng diện rộng với số ngày nắng nóng cao hơn trung bình nhiều năm khoảng 6 ngày.

Bên cạnh đó, không khí lạnh vẫn hoạt động khá mạnh và kéo dài bất thường trong mùa khô. Từ tháng 1 đến giữa tháng 6/2026 có 14 đợt không khí lạnh ảnh hưởng đến nước ta, trong đó nhiều đợt gây rét đậm, rét hại trên diện rộng tại Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ. Sự đan xen giữa những đợt không khí lạnh và nắng nóng làm gia tăng tính cực đoan của thời tiết.

Về mưa, mùa mưa năm 2026 tại Bắc Bộ bắt đầu tương đương trung bình nhiều năm, còn Tây Nguyên và Nam Bộ xuất hiện muộn hơn. Tuy nhiên, từ đầu năm đến giữa tháng 6, nhiều đợt mưa diện rộng liên tiếp xảy ra trên cả nước, đặc biệt tại Bắc Bộ với 20 đợt mưa lớn. Tổng lượng mưa phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm từ 10–35%, riêng một số khu vực như: Lạng Sơn và Quảng Ninh đạt từ 1,5–2,5 lần trung bình nhiều năm....

Những diễn biến thời tiết gần đây cho thấy yêu cầu về chất lượng đô thị và công trình cần được chú trọng. Từ quy hoạch, đầu tư hạ tầng đến thiết kế và vận hành công trình, các giải pháp tiết kiệm năng lượng, sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải và tăng diện tích xanh... sẽ góp phần tạo dựng không gian sống phù hợp hơn với điều kiện khí hậu ngày càng nhiều biến động.