Tình trạng người dân quay lưng với nhà thu nhập thấp đang có xu hướng tăng lên, khiến nhiều chủ đầu tư lâm vào cảnh khó khăn

Trái ngược với cảnh chen lấn, rồng rắn xếp hàng đăng ký mua nhà trước đây, hiện một số dự án nhà dành cho người thu nhập thấp tại Hà Nội đang rơi vào cảnh “nghìn căn hộ, chục người mua”, bởi không ít những bất hợp lý xuất phát từ chính các dự án.

Trước thực tế đó, không ít người đang lo ngại căn hộ thu nhập thấp rồi đây cũng phải “bán tháo” giống như một số dự án chung cư thương mại vừa qua. Bởi suy cho cùng, dù là dự án mang ý nghĩa an sinh là chính, nhưng đồng vốn mà các chủ đầu tư bỏ vào đó không hề nhỏ. Hàng ế ẩm cũng đồng nghĩa với đồng vốn của họ bỏ vào đấy bị ứ đọng, không thể quay vòng, khiến doanh nghiệp đối mặt với lao đao.

Dự án nhà thu nhập thấp Sài Đồng của Công ty Xây dựng số 3 mở bán đợt 2, nhưng số người đến đăng ký làm thủ tục không nhiều. Ngay cả những người đã được xét duyệt cũng tỏ ra không mấy mặn mà với căn hộ từng là mơ ước của mình. Chỉ có 30 người đăng ký tham gia bốc thăm, trên tổng số hơn 100 căn hộ doanh nghiệp này mở bán nhưng vẫn chưa có người đăng ký.

Tại dự án nhà thu nhập thấp Đặng Xá của Viglacera, tình hình thậm chí còn tồi tệ hơn, khi chỉ có 15 người đến ký hợp đồng mua căn hộ trong số hàng trăm căn hộ được doanh nghiệp này chào bán đợt 2.

Trong khi đó, Phó giám đốc Công ty Vinaconex Xuân Mai Nguyễn Văn Đa cho biết, hiện dự án nhà thu nhập thấp Kiến Hưng (Hà Đông) của doanh nghiệp này đang phải đối mặt với tình trạng nhiều khách hàng rút hồ sơ, xin thôi mua nhà.

Nếu tính tổng cả 4 dự án đã và đang tiến hành chào bán, toàn thành phố Hà Nội có thể đang bị ứ đọng cả nghìn căn hộ thu nhập thấp, dù phần lớn đã đủ điều kiện ký hợp đồng mua bán.

Giá nhà thu nhập thấp tuy được gọi là "thấp" (khoảng 13 triệu đồng/m2), nhưng cũng không thấp hơn giá nhà chung cư thương mại là mấy, lại phải cam kết hàng loạt ràng buộc về mua bán, chuyển nhượng với chủ đầu tư và cơ quan quản lý... Theo tính toán của các chuyên gia, với mức thu nhập bình quân của người thu nhập thấp chỉ khoảng 2 triệu đồng/tháng, trong khi giá mỗi căn hộ thu nhập thấp từ 500 -700 triệu đồng, thì vấn đề thanh toán sẽ là một rào cản rất lớn với đa số người mua. Ngay cả khi được đóng theo tiến độ, thì việc mỗi lần đóng không dưới 100 triệu đồng cũng nằm ngoài tầm với của họ.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Trần Nam thừa nhận, sẽ có một tỷ lệ nhất định người dân không thể có đủ tiền mua nhà vì họ quá nghèo. Chính vì vậy, hiện Bộ Xây dựng đang soạn thảo nghị định quy định doanh nghiệp phải xây dựng nhà cho thuê và người dân sẽ được hỗ trợ khi đi thuê nhà, người có thu nhập rất thấp cũng có thể thuê nhà. Đồng thời, sẽ ráo riết thực hiện việc chấp hành dành 20% quỹ đất tại các dự án phục vụ xây nhà ở xã hội.

Vị Thứ trưởng Bộ Xây dựng cũng đề cập đến thực tế, giá nhà thu nhập thấp tại Hà Nội hiện nay là một trở ngại đối với người mua. Bởi, nếu so với thu nhập của người làm công ăn lương là khá cao. Ông nói, hiện giá nhà thu nhập thấp tại Đà Nẵng chỉ 5 khoảng triệu đồng/m2 đồng (tất nhiên là do giá đất thấp và có sẵn hạ tầng). Do đó, ở Hà Nội, giá nhà thu nhập thấp trên dưới 10 triệu đồng/m2 là hợp lý.

Theo các chuyên gia trong ngành xây dựng, ngoài lý do giá nhà khá cao, thì một nguyên nhân khác là hầu hết các dự án nhà thu nhập thấp đều ở những vị trí, địa điểm quá xa trung tâm, nơi làm việc của những người có nhu cầu mua nhà.

Chị Nguyễn Hồng Thúy, công tác tại nhà máy in Tiến Bộ cho hay, gia đình chị hiện vẫn chưa có nhà, đang phải thuê tạm ở gần chỗ làm. Tuy nhiên, dù đủ điều kiện để mua nhà thu nhập thấp nhưng cả hai vợ chồng đều không đoái hoài đến các dự án đang mở bán vì quá xa chỗ làm, lại không tiện chuyện học hành cho con cái.

Theo phân tích của chị Thúy, nếu đăng ký mua một căn hộ tận Sài Đồng, hai vợ chồng phải đi làm phải trên 13 km, hai đứa con cũng đang học phổ thông trong nội thành nên việc đi làm và học của con sẽ khiến chị mất gần một buổi sáng.

Trao đổi với VnEconomy về hạn chế của các dự án nhà thu nhập thấp, TS. Phạm Sỹ Liêm, Phó chủ tịch Tổng hội Xây dựng nhìn nhận, nơi sống của mỗi con người không đơn thuần chỉ là nơi ăn, ngủ mà nó còn phải gắn kết với nơi làm việc, kế sinh nhai của họ.

“Những người thu nhập thấp, lao động tự do vốn đã khó khăn, phần lớn họ phải lăn lộn để kiếm sống, giờ đưa họ ra một khu vực gần như biệt lập, xa trung tâm thì chắc chắn họ không thể theo hoặc không có nhu cầu, vì ra đó họ không biết làm gì để sinh sống?”, TS. Liêm nói.

Chương trình nhà ở cho người thu nhập thấp được Bộ Xây dựng phát động từ năm 2009 với kỳ vọng sẽ đáp ứng chỗ ở cho khoảng 700.000 người đến năm 2015. Tổng số dự án đăng ký đến thời điểm này gần 190, song trên thực tế, mới chỉ có 39 dự án được khởi công xây dựng, với tổng mức đầu tư khoảng gần 4.000 tỷ đồng.

Đặc biệt, trong số 39 dự án này, hiện mới có gần 1.800 căn hộ hoàn thành, chỉ đạt khoảng 1% so với kế hoạch.