Việt Nam hiện là quốc gia dẫn đầu thế giới về xuất khẩu hồ tiêu. Tuy nhiên, trước áp lực từ các tiêu chuẩn kỹ thuật ngày càng khắt khe của thị trường nhập khẩu, ngành hàng này cần thay đổi chiến lược: chuyển từ tăng trưởng quy mô sang ưu tiên chất lượng và tính bền vững. Để giữ vững vị thế, việc xây dựng chuỗi giá trị minh bạch và thắt chặt quy trình kiểm soát chất lượng là yêu cầu cấp thiết...

Trong 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu hạt tiêu của Việt Nam đạt 146.000 tấn, trị giá 950,2 triệu USD, tăng 18,5% về lượng và 12,1% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025.

Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường lớn nhất, nhập khẩu 36.040 tấn với trị giá khoảng 260 triệu USD, chiếm 24,7% tổng lượng xuất khẩu, đồng thời ghi nhận mức tăng trưởng đáng kể 24,5% về sản lượng và 18,2% về trị giá. Bên cạnh đó, nhiều thị trường khác như Thổ Nhĩ Kỳ, Thái Lan, Hà Lan, Ai Cập, Pakistan và Philippines cũng cho thấy mức tăng trưởng ấn tượng, góp phần đa dạng hóa thị trường xuất khẩu cho hạt tiêu Việt Nam.

Dữ liệu từ Ủy ban Thương mại quốc tế Hoa Kỳ (USITC) khẳng định vị thế dẫn đầu của Việt Nam tại thị trường này. Trong 5 tháng đầu năm 2026, Việt Nam cung cấp 31.950 tấn hạt tiêu cho Hoa Kỳ, trị giá 239,73 triệu USD, tăng lần lượt 36,8% và 35,8% so với cùng kỳ năm 2025. Nhờ đó, thị phần hạt tiêu Việt Nam tại Hoa Kỳ đã tăng mạnh từ 64,4% lên gần 80% về lượng và hơn 80% về giá trị, trong khi nhập khẩu từ các đối thủ cạnh tranh như Indonesia, Ấn Độ lại giảm đáng kể. Mặc dù triển vọng xuất khẩu sang Hoa Kỳ vẫn khả quan,

Cục Hải quan nhận định dư địa mở rộng không còn nhiều do thị phần đã ở mức rất cao, đòi hỏi ngành cần tập trung bảo đảm nguồn cung ổn định, nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị sản phẩm và phát triển các thị trường mới thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá.

Việt Nam hiện giữ vị trí số một thế giới về xuất khẩu hồ tiêu, chiếm khoảng 36,3% thị phần toàn cầu. Tiêu đen vẫn là mặt hàng chủ lực, chiếm hơn 66,3% tổng lượng xuất khẩu, và thị trường tiêu đen toàn cầu dự kiến sẽ tăng lên gần 6 tỷ USD vào năm 2028, mở ra cơ hội cho các sản phẩm giá trị gia tăng như tinh dầu.

Tuy nhiên, ngành đang đối mặt với những thách thức lớn từ các rào cản kỹ thuật ngày càng siết chặt của các thị trường nhập khẩu như EU, Hoa Kỳ và Hàn Quốc. Các quy định về giới hạn dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn phát triển bền vững đang trở thành yêu cầu bắt buộc. Năm 2025, EU đã đưa ra 66 cảnh báo đối với hồ tiêu và gia vị, trong đó Việt Nam có 6 cảnh báo liên quan đến dư lượng hóa chất hoặc nhiễm phẩm màu công nghiệp.

Xu hướng phát triển chuỗi giá trị hồ tiêu carbon thấp và sản xuất bền vững đang là yêu cầu cốt lõi. Khách hàng quốc tế không chỉ quan tâm đến chất lượng mà còn đòi hỏi minh bạch về nguồn gốc, quy trình sản xuất và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường, trách nhiệm xã hội, giảm phát thải carbon (ESG, Net Zero).

Để đáp ứng xu hướng này, Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA) đã triển khai dự án sản xuất hồ tiêu bền vững theo hướng phát thải thấp. Mô hình này tập trung vào bốn giải pháp chính: quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) để giảm thuốc hóa học, tăng cường vi sinh vật có lợi, điều chỉnh chế độ dinh dưỡng theo hướng hữu cơ, và xây dựng hệ thống canh tác sinh thái với thảm cỏ, cây che bóng nhằm nâng cao đa dạng sinh học.

Điển hình là chương trình của SIMEXCO Đắk Lắk hướng tới kinh tế tuần hoàn, giảm 15% phát thải mỗi năm và mục tiêu xây dựng 10.000 trang trại canh tác tái sinh. Sau một năm triển khai, các mô hình sản xuất hồ tiêu cảnh quan an toàn, không dư lượng hóa chất và giảm phát thải carbon của VPSA đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực.

Các mô hình này không chỉ xuất hiện nhiều sinh vật có ích và không có sự bùng phát sâu bệnh nghiêm trọng mà còn mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt với lợi nhuận cao, chi phí sản xuất giảm tới 24% trong khi năng suất vẫn duy trì. Đặc biệt, lượng phát thải khí nhà kính tại các mô hình giảm từ 13,5% đến 21,5% nhờ giảm sử dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật và tiết kiệm năng lượng tưới tiêu.

VPSA khẳng định hồ tiêu hoàn toàn có khả năng giảm phát thải nếu có lộ trình chuyển đổi phù hợp. Trong thời gian tới, VPSA định hướng mở rộng các mô hình nông nghiệp tái sinh nhằm xây dựng hình ảnh hồ tiêu Việt Nam là nguồn cung gia vị bền vững và có trách nhiệm, nhưng quá trình này đòi hỏi sự tham gia đồng bộ của toàn bộ chuỗi giá trị.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 30-2026 phát hành ngày 27/07/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây: 

Link: https://vneconomy.vn/don-doc-tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-30-2026.htm