Mấy ngày vừa rồi, Mỹ và Trung Quốc đã có những động thái nhằm giảm căng thẳng thương mại song phương sau những diễn biến leo thang gây lo ngại trước đó...

Hôm thứ Sáu, Bộ trưởng Bộ Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết ông dự kiến có cuộc gặp với Phó thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong ở Malaysia trong tuần này để thảo luận vấn đề thuế quan. Tuyên bố này được ông Bessent đưa ra trong một cuộc nội các ở Nhà Trắng và sau đó, ông xác nhận kế hoạch về cuộc gặp sau một cuộc điện đàm với ông Hà vào buổi tối cùng ngày.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội X, ông Bessent - nhà đàm phán thương mại cấp cao nhất của Mỹ - miêu tả cuộc gọi giữa ông với ông Hà là “cuộc thảo luận trung thực và chi tiết về quan hệ thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc”.

“Chúng tôi sẽ gặp trực tiếp vào tuần tới để tiếp tục các cuộc thảo luận”, ông Bessent cho biết.

Phía Trung Quốc cũng có phản hồi tích cực sau cuộc điện đàm nói trên. Hãng thông tấn Tân Hoa Xã đưa tin rằng ông Hà và ông Bessent đã có “cuộc thảo luận thẳng thắn, sâu sắc và mang tính xây dựng về những vấn đề lớn trong quan hệ kinh tế và thương mại song phương” trong một cuộc gọi video và nhất trí tiến hành vòng đàm phán thương mại tiếp theo sớm nhất có thể.

Trước cuộc gặp sắp diễn ra, ông Bessent và ông Hà đã có 4 cuộc gặp ở châu Âu trong khoảng thời gian 6 tháng để đi đến thỏa thuận “đình chiến” thuế quan giữa hai nước và sau đó là gia hạn thỏa thuận này đến ngày 10/11.

Malaysia - địa điểm được lựa chọn cho vòng đàm phán tiếp theo - là một quốc gia Đông Nam Á có quan hệ thương mại lớn với cả Mỹ và Trung Quốc, và hiện đang bị Mỹ áp thuế quan đối ứng 19%. Malaysia cũng đang bị Mỹ đe dọa áp thuế quan 100% lên các sản phẩm linh kiện bán dẫn và điện tử phái sinh trong một cuộc rà soát thương mại liên quan tới an ninh quốc gia của chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Cũng vào hôm thứ Sáu, ông Trump đổ lỗi cho phía Trung Quốc gây ra sự leo thang mới nhất trong quan hệ thương mại giữa hai nước thông qua việc siết chặt các quy định kiểm soát xuất khẩu đất hiếm. Trước đó, ông đã dọa sẽ áp thuế quan 100% lên hàng hóa Trung Quốc từ ngày 1/11 trừ phi Bắc Kinh dỡ bỏ các hạn chế này.

Dù vậy, ông chủ Nhà Trắng cũng để ngỏ cánh cửa cho đàm phán và phát tín hiệu rằng mức thuế 100% có thể sẽ không được áp dụng.

Trong một cuộc trả lời phỏng vấn kênh Fox News phát sóng ngày thứ Sáu, ông Trump nói mức thuế quan như vậy là “không bền vững”, song ông cảnh báo về khả năng áp thêm các biện pháp kiểm soát xuất khẩu có thể cắt đứt nguồn cung “bất kỳ và tất cả các phần mềm quan trọng” từ Mỹ.

Cũng trong cuộc phỏng vấn này, ông Trump xác nhận ông sẽ gặp Chủ tịch Tập Cận Bình vào cuối tháng này tại Hàn Quốc, đồng thời ca ngợi nhà lãnh đạo Trung Quốc. “Tôi cho rằng chúng tôi và Trung Quốc sẽ ổn, nhưng hai bên phải có một thỏa thuận bình đẳng. Thỏa thuận đó phải bình đẳng”, ông nói.

Phát biểu sau đó trước báo giới tại Nhà Trắng, ông Trump nói: “Trung Quốc muốn đàm phán, và chúng tôi cũng thích đàm phán với họ”.

Việc ông Trump dịu bớt trong các phát biểu về Trung Quốc và việc ông xác nhận sẽ gặp ông Tập đã giúp chứng khoán Mỹ hồi phục trong phiên ngày thứ Sáu và đẩy vàng - một kênh đầu tư an toàn hàng đầu - giảm giá mạnh.

Trong một cuộc trả lời phỏng vấn hãng tin Reuters, Tổng giám đốc Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) Ngozi Okonzo-Iweala kêu gọi Mỹ và Trung Quốc giảm căng thẳng thương mại, đồng thời cảnh báo rằng một cuộc phân ly giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới có thể khiến sản lượng kinh tế toàn cầu giảm 7% trong dài hạn.

Dù vậy, căng thẳng giữa Washington và Bắc Kinh vẫn đang âm ỉ nóng.

Trong một tuyên bố tại chuỗi sự kiện thường niên của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) ở Washington DC vào hôm thứ Sáu, ông Bessent chỉ trích các hoạt động kinh tế do nhà nước kiểm soát của Trung Quốc. Ông Bessent kêu gọi hai định chế này có lập trường cứng rắn hơn đối với tình trạng mất cân đối bên trong và bên ngoài của nền kinh tế Trung Quốc, cũng như chính sách công nghiệp của Trung Quốc mà giới chức Mỹ cho là dẫn tới tình trạng dư thừa công suất, gây ra làn sóng hàng hóa giá rẻ từ Trung Quốc tràn ngập thế giới.

Phía Bộ Thương mại Trung Quốc ngày thứ Sáu cáo buộc Mỹ xói mòn hệ thống thương mại đa phương dựa trên nguyên tắc kể từ khi chính quyền ông Trump bắt đầu lãnh đạo vào đầu năm 2025. Bắc Kinh nói sẽ tăng cường các hành động giải quyết tranh chấp tại WTO, đồng thời kêu gọi Mỹ rút lại các biện pháp vi phạm quy định chống phân biệt đối xử của WTO, và điều chỉnh chính sách công nghiệp và an ninh của Mỹ cho phù hợp và quy định của định chế này.