Trong ngày thứ hai của cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran tại Thụy Sỹ, hai bên đã đạt được những bước tiến quan trọng, mở ra hy vọng về một thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày tới...

“Hội nghị thượng đỉnh tại Lucerne Lake đã diễn ra trong không khí tích cực và mang tính xây dựng. Một cơ chế cho các cuộc đàm phán kỹ thuật tiếp theo đã được thiết lập, đánh dấu một bước tiến đáng khích lệ”, một tuyên bố chung của hai nước giữ vai trò trung gian là Qatar và Pakistan có đoạn viết, đồng thời cho biết vòng đàm phán cấp cao đầu tiên đã kết thúc.

Dựa trên bản ghi nhớ đã ký kết tuần trước, các bên đã đồng ý thành lập một "Ủy ban Cấp cao" để giám sát chính trị quá trình hòa giải. Các trưởng đoàn đàm phán sẽ thường xuyên báo cáo lên ủy ban này và dẫn dắt các nhóm công tác về vấn đề hạt nhân, cấm vận và giải quyết tranh chấp.

Các bên cũng nhất trí thành lập một "trung tâm giảm xung đột" giữa Mỹ, Iran và Lebanon, do các nước trung gian điều phối, nhằm đảm bảo chấm dứt hoàn toàn các hành động quân sự tại Lebanon.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi nhận định lần đàm phán này đã mang lại "tiến bộ lớn", đồng thời cho biết Tehran đã đạt được những nhượng bộ quan trọng như miễn trừ trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu và hóa dầu, dỡ bỏ phong tỏa các cảng của Iran, giải phóng một số tài sản bị đóng băng và khởi động kế hoạch tái thiết và phát triển.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội X, ông Araghchi nhấn mạnh rằng cơ chế giảm xung đột mới được thiết lập tại Lebanon sẽ là "bài kiểm tra thực sự đầu tiên" của thỏa thuận, đồng thời bày tỏ lo ngại rằng bạo lực tiếp diễn tại đây có thể đe dọa nỗ lực ngoại giao rộng lớn hơn.

Phó tổng thống Mỹ JD Vance, người đến Thụy Sỹ vào Chủ nhật, giữ vai trò dẫn đầu phái đoàn Mỹ tại cuộc đàm phán này.

Trong ngày Chủ nhật, một nhà ngoại giao cấp cao của Mỹ tham gia đàm phán cho biết cả hai phái đoàn đều tích cực làm việc và các cuộc thảo luận sẽ tiếp tục suốt đêm, bác bỏ những tin đồn nói rằng Iran đã rời khỏi bàn đàm phán.

"Chúng tôi đã có những cuộc thảo luận sôi nổi về tất cả các yếu tố của thỏa thuận hạt nhân. Chúng tôi dự định tiếp tục làm việc qua từng vấn đề này và sử dụng kết quả làm việc ngày hôm nay làm điểm khởi đầu cho các cuộc đàm phán kỹ thuật tiếp theo” - vị quan chức Mỹ cho biết.

"Các chủ đề thảo luận bao gồm làm rõ một số thông điệp gây nhầm lẫn từ Iran về eo biển Hormuz và xây dựng các cơ chế giảm xung đột để đảm bảo eo biển sẽ luôn mở cửa hoàn toàn. Chúng tôi cũng đã thảo luận về các cơ chế giảm xung đột và thực thi lệnh ngừng bắn ở miền nam Lebanon”, vi quan chức này cho biết thêm.

Theo bản ghi nhớ được ký trong tuần vừa rồi, Mỹ và Iran đã đồng ý mở lại eo biển Hormuz miễn phí trong ít nhất 60 ngày và chấm dứt mọi hành động thù địch, bao gồm cả ở Lebanon, nơi giao tranh vẫn tiếp diễn giữa Israel và phiến quân Hezbollah do Iran hậu thuẫn.

Tuy nhiên, vào hôm thứ Bảy, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố lại đóng cửa eo biển Hormuz để đáp trả các cuộc tấn công của Israel tại Lebanon. Quân đội Mỹ đã bác bỏ những tuyên bố đó, khẳng định rằng tuyến đường thủy vẫn mở và "Iran hiện không kiểm soát eo biển Hormuz”.

Hãng tin Tasnim của Iran nói rằng Tehran sẽ giữ eo biển Hormuz trong tình trạng đóng cửa cho đến khi đạt được lệnh ngừng bắn tại Lebanon và các biện pháp trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Iran được dỡ bỏ.

Ngày Chủ nhật, Tổng thống Donald Trump - trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social - đe dọa sẽ tái khởi động chiến tranh với Iran.

"Iran phải ngay lập tức yêu cầu các lực lượng ủy nhiệm của họ ở Lebanon ngừng gây rối. Nếu họ không làm vậy, chúng tôi sẽ tấn công Iran rất mạnh mẽ một lần nữa”, ông Trump viết trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social. Trong một cuộc trả lời phỏng vấn kênh Fox News, ông Trump cảnh báo Iran rằng nếu nước này còn đóng cửa eo biển Hormuz, Mỹ sẽ chiếm lấy tuyến đường thủy này.

Tuy nhiên, vào cùng ngày, Phó tổng thống Vance cho biết Tổng thống Trump đã "yêu cầu chúng tôi lật sang trang mới để chuyển đổi mối quan hệ với Iran”. Ông Vance nói rằng các nhà đàm phán đang tập trung vào vấn đề chuyển giao kho dự trữ uranium đã được làm giàu của Iran để đảm bảo rằng Tehran không thể tái xây dựng chương trình hạt nhân. Ông nói thêm rằng Mỹ có đòn bẩy kinh tế đáng kể để sử dụng nếu Iran không tuân thủ thỏa thuận.

Với vòng đàm phán cấp cao đầu tiên đã khép lại, các cuộc thảo luận kỹ thuật dự kiến sẽ tiếp tục tại khu nghỉ dưỡng Burgenstock ở Thụy Sỹ trong suốt tuần này, khi các bên làm việc nhằm đạt được một thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày tới.