Mỹ vừa áp lệnh trừng phạt đối với 3 công ty vệ tinh thương mại
của Trung Quốc, với cáo buộc các doanh nghiệp này đã hỗ trợ Iran thông qua việc
cung cấp ảnh vệ tinh. Động thái này được công bố chỉ vài ngày trước khi Tổng thống
Mỹ Donald Trump tới Trung Quốc.
Theo Bộ Ngoại giao Mỹ, Washington áp lệnh trừng phạt đối với
4 thực thể, gồm 3 công ty Trung Quốc, với cáo buộc cung cấp ảnh vệ tinh giúp
Iran thực hiện các cuộc tấn công nhằm vào lực lượng Mỹ tại Trung Đông. Trong số
này có The Earth Eye, công ty vận hành trạm mặt đất vệ tinh. Mỹ cáo buộc công
ty này đã cung cấp ảnh vệ tinh cho Tehran.
Hai công ty Trung Quốc còn lại là MizarVision, công ty cung
cấp thông tin tình báo địa không gian, và Chang Guang Satellite Technology,
công ty ảnh vệ tinh thương mại. Theo Washington, trong thời gian Mỹ triển khai
chiến dịch Operation Epic Fury tại Iran, Chang Guang Satellite Technology đã hỗ
trợ Iran bằng cách cung cấp hình ảnh về các cơ sở quân sự của Mỹ và các nước đồng
minh tại Trung Đông.
Theo tin từ tờ báo Financial Times hồi tháng 4, Lực lượng Vệ
binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã mua một vệ tinh do công ty Trung Quốc
The Earth Eye chế tạo và phóng lên quỹ đạo. Vệ tinh này được cho là đã giúp
Tehran xác định các cơ sở quân sự của Mỹ trong cuộc xung đột.
Financial Times
cho biết các danh sách tọa độ kèm thời gian, ảnh vệ tinh và phân tích quỹ đạo
cho thấy lực lượng chỉ huy Iran đã yêu cầu vệ tinh này theo dõi những địa điểm
quân sự trọng yếu của Mỹ. Trong một số trường hợp, hoạt động theo dõi diễn ra
chỉ vài ngày trước khi các địa điểm đó bị tấn công.
Các tài liệu quân sự Iran mà Financial Times thu thập được
cũng cho thấy IRGC có quyền tiếp cận các trạm mặt đất điều khiển vệ tinh do
Emposat vận hành. Emposat là công ty có trụ sở tại Bắc Kinh, chuyên cung cấp dịch
vụ điều khiển vệ tinh và dữ liệu, với mạng lưới hoạt động trên phạm vi toàn cầu.
Năm ngoái, Financial Times cũng từng đưa tin rằng Chang
Guang Satellite Technology đã cung cấp hình ảnh vệ tinh cho lực lượng Houthi ở
Yemen do Iran hậu thuẫn. Những hình ảnh này được cho là đã giúp Houthi xác định
mục tiêu là các tàu chiến Mỹ trên Biển Đỏ.
“Việc trừng phạt nhằm buộc các tổ chức có trụ sở tại Trung
Quốc phải chịu trách nhiệm vì hỗ trợ Iran. Washington sẽ thực hiện mọi biện
pháp cần thiết trong thẩm quyền để trừng phạt các tổ chức và cá nhân ở nước thứ
ba nếu họ hỗ trợ quân đội và cơ sở công nghiệp quốc phòng của Iran”, Ngoại trưởng
Mỹ Marco Rubio nói trong một tuyên bố.
Thực thể thứ tư bị trừng phạt là Trung tâm Xuất khẩu thuộc Bộ
Quốc phòng Iran, đơn vị phụ trách hoạt động xuất khẩu của cơ quan hậu cần quốc
phòng nước này. Cơ quan này trước đó đã bị Mỹ và Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc
áp lệnh trừng phạt.
Các biện pháp trừng phạt của Washington được công bố ngay
trước chuyến thăm cấp nhà nước của ông Trump tới Trung Quốc.
Ông Trump dự kiến rời Washington vào thứ Ba (12/5) để tới Bắc Kinh.
Trong cuộc gặp thượng đỉnh với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, hai bên
dự kiến thảo luận về chiến sự Iran, bao gồm tình hình eo biển Hormuz bị đóng cửa.
Đây sẽ là cuộc gặp trực tiếp lần thứ hai giữa hai nhà lãnh đạo kể từ khi ông
Trump trở lại Nhà Trắng vào năm ngoái.
Trong những tuần gần đây, Mỹ đã kêu gọi Trung Quốc gia tăng
sức ép lên Tehran nhằm thúc đẩy một thỏa thuận giúp củng cố lệnh ngừng bắn. Lệnh
ngừng bắn này được duy trì sau 5 tuần Mỹ tiến hành các cuộc tấn công quy mô lớn
nhằm vào Iran.
Trong những tuần gần đây, Mỹ đã mở rộng các biện pháp trừng
phạt nhằm vào các doanh nghiệp Trung Quốc bị cáo buộc hỗ trợ Iran. Ngoài các
công ty vệ tinh, hôm 8/5, Bộ Tài chính Mỹ thông báo áp trừng phạt với 10 cá
nhân và doanh nghiệp thuộc ở nhiều khu vực, với cáo buộc hỗ trợ Iran mua vũ
khí, linh kiện máy bay không người lái và vật liệu phục vụ chương trình tên lửa
đạn đạo. Trong nhóm này có một số công ty có trụ sở tại Trung Quốc hoặc Hồng
Kông như Yushita Shanghai International Trade, AE International Trade, HK Hesin
Industry, Mustad Limited và Hitex Insulation Ningbo.
Trước đó, vào ngày 24/4, Bộ Tài chính Mỹ cũng trừng phạt nhà
máy lọc dầu Hengli Petrochemical (Dalian) Refinery của Trung Quốc với cáo buộc
doanh nghiệp này mua lượng lớn dầu và sản phẩm dầu mỏ của Iran. Hengli được cho
là một trong những khách hàng lớn của dầu Iran tại Trung Quốc và thuộc nhóm nhà
máy lọc dầu độc lập, thường được gọi là “teapot” - các cơ sở lọc dầu tư nhân,
quy mô nhỏ hơn so với các tập đoàn dầu khí nhà nước. Ngoài ra, 5 nhà máy
lọc dầu “teapot” khác của Trung Quốc cũng bị Mỹ áp trừng phạt.
