Nhật Bản là một nước có mức độ phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu, nên giá dầu tăng cao đang đẩy cao mối lo về lạm phát ở nước này...

Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn dài tăng lên mức cao nhất gần 3 thập kỷ, khi giá dầu neo cao củng cố khả năng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) sớm phải tăng lãi suất để chống lại áp lực lạm phát.

Trong phiên giao dịch ngày 13/4, lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm tăng 5,5 điểm cơ bản, lên mức 2,49%, cao nhất trong 28 năm trở lại đây. Sáng nay (14/4), lợi suất của kỳ hạn này giảm về dưới ngưỡng 2,43%.

Trước khi nhảy vọt mức đỉnh trên, mốc 2,44% đã được coi là một ngưỡng trần quan trọng đối với lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật. Trước cú tăng vào ngày 13/4, lần gần nhất trái phiếu chính phủ Nhật kỳ hạn 10 năm vượt mốc này là vào năm 1998 - thời điểm Bộ Tài chính Nhật Bản dừng mua vào trái phiếu chính phủ nước này.

“Phạm vi lợi suất của trái phiếu chính phủ Nhật đã nâng một mặt bằng mới”, chiến lược gia trưởng về trái phiếu của công ty Mizuho Securities, ông Noriatsu Tanji nhận định với tờ báo Nikkei Asia. Ông nói rằng sự dịch chuyển này phản ánh lạm phát ngày nay ở Nhật cao hơn so với hồi thập niên 1990 - khi Nhật Bản chuẩn bị rơi vào một kỷ nguyên giảm phát kéo dài hơn 2 thập kỷ.

Với tốc độ tăng giá tiêu dùng ở Nhật đến nay đã vượt mục tiêu 2% của BOJ trong 4 năm liên tiếp từ 2022-2025, “mức lãi suất chính sách phù hợp với bối cảnh bây giờ cũng phải cao hơn so với bình quân trước đây”, ông Tanji nhấn mạnh.

Giới phân tích cho rằng nhà đầu tư nước ngoài có thể đang là lực lượng chính bán trái phiếu kho bạc Mỹ, dẫn tới lợi suất tăng mạnh.

“Chúng ta đều biết là nhà đầu tư nước ngoài bây giờ hoạt động tích cực hơn trước đây trên thị trường trái phiếu chính phủ Nhật. Bởi vậy, có khả năng cao họ đang chi phối diễn biến trên thị trường này”, nhà kinh tế cấp cao Stefan Angrick của công ty Moody’s Analytics nhận định với Nikkei Asia.

Ngày 13/4, sau khi đàm phán hòa bình Mỹ - Iran kết thúc trước đó một ngày mà không đạt thỏa thuận, giá dầu WTI tại Mỹ có lúc vượt 105 USD/thùng. Sáng nay, giá dầu đã hạ về ngưỡng 97-98 USD/thùng sau khi Mỹ để ngỏ khả năng tiếp tục đàm phán với Iran.

Nhật Bản là một nước có mức độ phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu, nên giá dầu tăng cao đang đẩy cao mối lo về lạm phát ở nước này. Trong bối cảnh đó, nhà đầu tư bán mạnh trái phiếu chính phủ Nhật vì cho rằng BOJ sẽ phải tăng lãi suất.

Cuộc họp chính sách tiền tệ sắp tới của BOJ sẽ diễn ra vào ngày 27-28/4.

Một yếu tố khác có thể thúc đẩy BOJ tăng lãi suất là tình trạng mất giá của đồng yên, trong bối cảnh lo ngại về thâm hụt thương mại của Nhật Bản gia tăng do giá dầu cao và đồng USD mạnh - theo giám đốc nghiên cứu Tsuyoshi Ueno của Viện nghiên cứu NLI.

Tỷ giá đồng yên so với USD gần đây dao động quanh ngưỡng 159 yên đổi 1 USD, cách không xa mức 160 yên/USD mà giới phân tích cho rằng có thể sẽ dẫn tới một động thái can thiệp vào thị trường ngoại hối của nhà chức trách Nhật Bản.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn dài đã ở trong xu hướng tăng kể từ khi BOJ bắt đầu tăng lãi suất vào năm 2022, sau khi BOJ giữ lãi suất quanh ngưỡng 0% kể từ năm 1999.

Tốc độ tăng chỉ số giá tiêu dùng (CPI) lõi của Nhật Bản đã ở trên mức lạm phát mục tiêu 2% của BOJ từ tháng 4/2022 tới nay, ngoại trừ trong tháng 2 năm nay - tháng mà lạm phát bị kéo xuống bởi các biện pháp trợ cấp năng lượng của Chính phủ Nhật.

Lãi suất tăng có thể gây áp lực suy giảm tăng trưởng kinh tế Nhật thông qua việc làm chậm hoạt động đầu tư cơ bản và đầu tư bất động sản, cũng như các khoản thua lỗ trên giấy tờ tại các định chế tài chính - theo ông Ueno.

Dù các hộ gia đình sẽ hưởng lợi từ lợi tức lớn hơn khi đầu tư và gửi tiền tiết kiệm, ông Ueno cho rằng khoảng cách giàu nghèo giữa những người có tài sản và những người không có tài sản, và giữa các thế hệ sẽ gia tăng vì thế hệ trẻ hơn phải gánh chi phí lớn hơn cho khoản vay mua nhà trả góp.