Nếu trước đây, tiêu chuẩn cạnh tranh chủ yếu xoay quanh chi phí sản xuất và năng lực thiết kế, thì nay các doanh nghiệp phải chứng minh rằng toàn bộ chuỗi cung ứng đều đáp ứng những quy định ngày càng nghiêm ngặt về an toàn sản phẩm và trách nhiệm môi trường…

Trong bối cảnh người tiêu dùng quan tâm nhiều hơn đến sức khỏe và tính minh bạch của chuỗi cung ứng, giá rẻ có thể không còn là lợi thế duy nhất. Cuộc cạnh tranh của ngành thời trang đang dần chuyển sang khả năng chứng minh rằng mỗi sản phẩm không chỉ hợp xu hướng mà còn đáp ứng những tiêu chuẩn ngày càng khắt khe về an toàn, môi trường và trách nhiệm với người tiêu dùng.

Một đợt kiểm nghiệm mới của tổ chức môi trường Đức Deutsche Umwelthilfe (DUH) mới đây đã tiếp tục làm dấy lên những lo ngại về mức độ an toàn của các sản phẩm thời trang siêu nhanh. Theo báo cáo công bố cuối tháng 6/2026, DUH đã mua ngẫu nhiên 18 sản phẩm của Shein tại thị trường Đức và gửi tới một phòng thí nghiệm độc lập để phân tích.

Kết quả cho thấy 7 trong số 18 sản phẩm vượt ít nhất một ngưỡng giới hạn hóa chất theo quy định của Liên minh châu Âu. Đáng chú ý nhất là nhóm hóa chất PFAS, thường được gọi là "hóa chất vĩnh cửu" vì gần như không phân hủy trong môi trường. Trong 8 sản phẩm được kiểm nghiệm chuyên sâu đối với PFAS, có tới 6 mẫu vượt giới hạn pháp lý. Một mẫu áo khoác dành cho trẻ em và thanh thiếu niên được phát hiện chứa một hợp chất PFAS ở mức cao hơn ngưỡng cho phép hơn 12.000 lần.

Trong ngành dệt may, PFAS được sử dụng để tạo khả năng chống nước, chống dầu và chống bám bẩn cho các loại áo khoác, đồ ngoài trời và một số loại vải kỹ thuật. Tuy nhiên, do đặc tính bền vững trong môi trường và khả năng tích tụ trong cơ thể, nhiều hợp chất thuộc nhóm PFAS đang bị các cơ quan quản lý tại châu Âu và nhiều quốc gia siết chặt hoặc loại bỏ khỏi chuỗi cung ứng.

Ngoài PFAS, phòng thí nghiệm còn phát hiện một đôi bốt nữ chứa chất hóa dẻo DEHP với hàm lượng khoảng 179.000 mg/kg, cao gấp 179 lần giới hạn 1.000 mg/kg theo quy định của Liên minh châu Âu. DEHP là một loại phthalate đã bị hạn chế sử dụng trong nhiều sản phẩm tiêu dùng do những lo ngại về tác động lâu dài đến sức khỏe.

Tuy nhiên, cần hiểu đúng kết quả kiểm nghiệm. Con số "cao hơn 12.000 lần" phản ánh hàm lượng hóa chất trong vật liệu so với giới hạn pháp lý của châu Âu, chứ không đồng nghĩa người mặc sẽ hấp thụ lượng hóa chất cao gấp 12.000 lần hoặc lập tức gặp vấn đề về sức khỏe.

Nghiên cứu chỉ kiểm tra 18 sản phẩm được mua tại Đức nên không thể kết luận rằng toàn bộ sản phẩm của Shein đều chứa hóa chất vượt chuẩn. Tuy vậy, đây không phải là lần đầu các sản phẩm bán trên nền tảng này bị các cơ quan quản lý và tổ chức bảo vệ người tiêu dùng tại nhiều quốc gia cảnh báo về PFAS, phthalate hoặc các hóa chất bị hạn chế. Về phía doanh nghiệp, Shein cho biết đã tạm gỡ các sản phẩm liên quan khỏi nền tảng trong thời gian điều tra, đồng thời tiến hành rà soát các mặt hàng tương tự.

Vụ việc một lần nữa cho thấy cuộc tranh luận về thời trang siêu nhanh không còn chỉ xoay quanh thiết kế hay giá bán. Với một chiếc áo bắt mắt có giá một vài USD, câu hỏi lớn nhất ngày càng không phải là "vì sao giá rẻ vậy", mà là "chi phí thực sự đã được cắt giảm ở đâu". Đó có thể là chi phí lao động, chi phí môi trường, quy trình kiểm soát chất lượng hoặc những tiêu chuẩn hóa học vốn ngày càng được các thị trường lớn như Liên minh châu Âu siết chặt.

Trong nhiều năm, ngành thời trang toàn cầu được định nghĩa bởi ba yếu tố: giá thành, thiết kế và tốc độ. Thương hiệu nào tạo ra xu hướng nhanh hơn, đưa sản phẩm ra thị trường sớm hơn và bán với mức giá hấp dẫn hơn sẽ có lợi thế. Đó là công thức giúp thời trang nhanh bùng nổ, đồng thời tạo nên những doanh nghiệp có khả năng tung ra hàng nghìn mẫu mới mỗi ngày để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng tức thời.

Nhưng công thức ấy đang dần thay đổi. Ngày càng nhiều quốc gia siết chặt các quy định về hóa chất, môi trường và chuỗi cung ứng khiến cuộc cạnh tranh của ngành thời trang đang bước sang một giai đoạn mới. Đây cũng là lý do quản trị chuỗi cung ứng đang trở thành "mặt trận" mới của ngành thời trang.

Những thương hiệu từng đầu tư mạnh vào thiết kế và marketing nay phải dành nguồn lực đáng kể cho hệ thống kiểm nghiệm, truy xuất nguồn gốc, đánh giá nhà cung cấp và kiểm soát chất lượng ở từng công đoạn sản xuất. Năng lực quản trị chuỗi cung ứng giờ đây không còn là câu chuyện vận hành phía sau hậu trường mà đã trở thành một tài sản chiến lược, quyết định khả năng cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Với các doanh nghiệp dệt may Việt Nam, xu hướng này vừa là thách thức vừa là cơ hội. Việc đáp ứng các quy định mới của châu Âu sẽ đòi hỏi đầu tư lớn hơn cho phòng thí nghiệm, hệ thống kiểm soát và quản trị chuỗi cung ứng. những doanh nghiệp đi trước trong quá trình chuyển đổi có thể tạo dựng lợi thế cạnh tranh bền vững khi các thương hiệu quốc tế ngày càng ưu tiên những đối tác đáp ứng tiêu chuẩn cao về chất lượng và an toàn.

Trước yêu cầu ngày càng khắt khe về quy tắc xuất xứ trong các FTA thế hệ mới, đặc biệt là CPTPP, nhiều doanh nghiệp dệt may Việt Nam hiện đang đẩy mạnh đầu tư vào sản xuất sợi, dệt và nhuộm. Đây không chỉ là lời giải để nâng tỷ lệ nội địa hóa mà còn là bước đi chiến lược nhằm nâng cao giá trị gia tăng và khả năng cạnh tranh của ngành.

Theo ông Trương Văn Cẩm, Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS): “Quy tắc xuất xứ “từ sợi trở đi” hoặc “từ vải trở đi” trong nhiều FTA buộc hàng dệt may muốn hưởng thuế 0% phải sử dụng sợi, vải, phụ liệu được sản xuất trong khối. Đây là lợi thế lớn nếu Việt Nam chủ động được chuỗi cung ứng, nhưng cũng là rào cản không nhỏ khi ngành công nghiệp hỗ trợ còn thiếu và yếu, phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu”.

Theo các tổ chức phân tích thị trường, triển vọng xuất khẩu dệt may Việt Nam trong năm 2026 vẫn tích cực nhờ xu hướng dịch chuyển đơn hàng khỏi một số quốc gia cạnh tranh. Tuy nhiên, lợi thế này chỉ được phát huy nếu doanh nghiệp đáp ứng được yêu cầu về xuất xứ và tiêu chuẩn phát triển bền vững của các thị trường lớn.