Sáng 23/10, Quốc hội nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra dự án Luật Báo chí sửa đổi. Dự thảo lần này quy định về 5 nguồn thu mới của cơ quan báo chí như thu từ bán quyền xem, nghe tác phẩm báo chí; thu từ cho phép khai thác, sử dụng tác phẩm báo chí...

Theo Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng, sau hơn 8 năm thi hành, Luật Báo chí 2016 đã bộc lộ một số hạn chế trước sự thay đổi nhanh của công nghệ, mô hình truyền thông.

Việc sửa luật lần này nhằm thể chế hóa chủ trương, chính sách của Đảng về báo chí, xây dựng nền báo chí, truyền thông chuyên nghiệp, nhân văn và hiện đại… Mặt khác, đảm bảo quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận trên báo chí của công dân; bảo đảm yêu cầu đổi mới tư duy xây dựng pháp luật…

Dự án luật gồm 4 chương, 51 điều. So với Luật Báo chí năm 2016, dự thảo giữ nguyên 6 Điều; sửa đổi nội dung 41 Điều; bổ sung 4 điều mới.

DỰ THẢO ĐỀ XUẤT NHIỀU QUY ĐỊNH BỔ SUNG

Theo tờ trình của Chính phủ, dự thảo đề xuất bổ sung quy định về định các nguyên tắc về mô hình hoạt động, kinh tế báo chí…

Thứ nhất là bổ sung quy định “cơ quan truyền thông chủ lực đa phương tiện” là cơ quan báo chí có nhiều loại hình báo chí, cơ quan báo chí trực thuộc; có cơ chế đặc thù về tài chính; được thành lập phù hợp với Chiến lược phát triển và quản lý hệ thống báo chí được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Còn “cơ quan báo và phát thanh, truyền hình” là cơ quan báo chí thuộc tỉnh ủy, thành ủy, có nhiều loại hình báo chí, sản phẩm báo chí.

Thứ hai, bổ sung quy định về hoạt động của cơ quan báo chí trên không gian mạng. Trong đó, bổ sung khái niệm “xuất bản báo chí trên không gian mạng bao gồm đăng, phát thông tin lên Kênh nội dung của cơ quan báo chí trên không gian mạng và Nền tảng số báo chí quốc gia”.

Đặc biệt, dự thảo quy định “kênh nội dung của cơ quan báo chí trên không gian mạng là sản phẩm báo chí. “Cơ quan báo chí thực hiện thông báo với cơ quan quản lý nhà nước về báo chí khi mở các kênh nội dung trên không gian mạng..”.

Thứ ba, bổ sung quy định Nhà nước đầu tư Nền tảng số báo chí quốc gia, Hạ tầng dữ liệu báo chí số và phát triển nguồn nhân lực chuyển đổi số báo chí và giao Chính phủ quy định chi tiết.

Cơ quan báo chí ngoài đăng, phát nội dung báo chí còn được tích hợp hoạt động dịch vụ trực tuyến trên báo chí và giao Chính phủ quy định chi tiết.

Cơ quan báo chí được tích hợp trên báo chí hoạt động dịch vụ công và thương mại điện tử trực tuyến, bao gồm dịch vụ tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, giáo dục, y tế và các dịch vụ tiện ích khác theo quy định pháp luật; cung cấp dịch vụ nội dung số theo yêu cầu, khai thác dữ liệu người dùng theo quy định pháp luật.

Bốn là, bổ sung quy định cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, trừ nội dung về thời sự chính trị, an ninh, quốc phòng, đối ngoại…

Năm là, bổ sung quy định đầy đủ các phương thức Nhà nước giao nhiệm vụ, đặt hàng, đấu thầu và hỗ trợ cước vận chuyển, chi phí đăng tải, truyền dẫn, phát sóng…

Sáu là, bổ sung quy định về nguồn thu mới của cơ quan báo chí, gồm: (1) Thu từ bán quyền xem, nghe tác phẩm báo chí; (2) Thu từ cho phép khai thác, sử dụng tác phẩm báo chí; (3) Thu từ liên kết trong hoạt động báo chí; (4) Thu từ cung cấp dịch vụ sự nghiệp công do cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao nhiệm vụ, đặt hàng, đấu thầu; (5) Thu từ người có nhu cầu đăng bài nghiên cứu khoa học để có kinh phí phản biện, hoàn thiện, nâng cao chất lượng bài viết.

Bảy là, sửa đổi, bổ sung quy định xuất, nhập khẩu báo chí.

Tám là, bổ sung quy định cơ quan tạp chí khoa học được xuất bản nhiều tạp chí khoa học để tạo thuận lợi cho các tổ chức về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo công bố kết quả nghiên cứu khoa học và công nghệ.

Chín là, sửa đổi, bổ sung quy định về thẻ nhà báo với thời hạn sử dụng thẻ nhà báo là 05 năm tính từ ngày cấp thẻ và được ghi trên thẻ.

TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU, LÀM RÕ TIÊU CHÍ XÁC ĐỊNH “CƠ QUAN TRUYỀN THÔNG CHỦ LỰC ĐA PHƯƠNG TIỆN”

Ủy ban Văn hóa và Xã hội tán thành với sự cần thiết sửa đổi Luật Báo chí.

Theo Ủy ban, dự thảo tiếp tục xác định có 4 loại hình báo chí, đồng thời, sửa đổi tên gọi thành báo chí in, báo nói, báo hình và báo chí điện tử. Ủy ban cho rằng việc thay đổi cách gọi trên cần xem xét kỹ lưỡng để bảo đảm thống nhất với thuật ngữ chuyên ngành, mang tính phổ quát.

Về quy định “cơ quan truyền thông chủ lực đa phương tiện”, Ủy ban đề nghị tiếp tục nghiên cứu, làm rõ nội hàm, tiêu chí xác định và cơ chế đặc thù tài chính của các cơ quan truyền thông chủ lực đa phương tiện.

Có ý kiến cho rằng ngoài 6 cơ quan báo chí được xác định theo Quyết định 362/QĐ-TTg ngày 03/4/2019 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025, cần cân nhắc bổ sung cơ quan báo chí truyền thông chủ lực đa phương tiện ở một số địa phương hoặc một số đơn vị đã xây dựng được uy tín, có vị trí nhất định trong hoạt động báo chí.

Về hoạt động báo chí trên không gian mạng, Ủy ban đề nghị nghiên cứu có quy định nguyên tắc về cơ chế thực hiện thỏa thuận, trách nhiệm của cơ quan báo chí và cơ quan, tổ chức liên quan trong việc bảo đảm quyền tác giả, quyền liên quan đối với tác phẩm báo chí trên không gian mạng, tác phẩm báo chí có sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI).