Giữa cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng gay gắt, Ấn Độ đang hút mạnh dòng vốn hàng chục tỷ USD từ các tập đoàn công nghệ Mỹ, trở thành điểm đến quan trọng cho đầu tư hạ tầng AI và trung tâm dữ liệu...

Khi các “ông lớn” công nghệ Mỹ tăng tốc mở rộng đầu tư vào AI, Ấn Độ đang trở thành một trong những bên hưởng lợi lớn nhất. Microsoft mới đây cam kết đầu tư 17,5 tỷ USD vào Ấn Độ trong vòng bốn năm tới - khoản đầu tư lớn nhất của hãng tại châu Á - nhằm mở rộng hệ thống trung tâm dữ liệu và hạ tầng AI.

Google cũng tuyên bố rót 15 tỷ USD để xây dựng một trung tâm dữ liệu quy mô lớn tại bang Andhra Pradesh, trong khi Amazon dự kiến đầu tư 35 tỷ USD vào thị trường này đến năm 2030. Trước đó, Amazon đã đầu tư khoảng 40 tỷ USD vào Ấn Độ kể từ năm 2010.

DỮ LIỆU, THỊ TRƯỜNG VÀ NHÂN LỰC

Một trong những động lực quan trọng nhất thúc đẩy làn sóng đầu tư này là dữ liệu. Các mô hình AI tạo sinh cần được huấn luyện trên khối lượng dữ liệu người dùng khổng lồ, và Ấn Độ - với khoảng 1,46 tỷ dân - mang lại lợi thế mà ít thị trường nào sánh kịp.

Theo khảo sát của Deloitte, Ấn Độ hiện có tỷ lệ ứng dụng AI tạo sinh cao nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương, với khoảng 90% sinh viên và 80% người lao động đang sử dụng các công cụ AI trong học tập và công việc. Nhu cầu này đang kéo theo sự bùng nổ của hạ tầng trung tâm dữ liệu. Dự báo đến năm 2030, công suất trung tâm dữ liệu của Ấn Độ sẽ tăng hơn gấp ba, đạt khoảng 4,5 gigawatt.

Bên cạnh đó, Ấn Độ sở hữu nguồn nhân lực công nghệ quy mô lớn, với khoảng 1,8 triệu lao động đang làm việc trong lĩnh vực dịch vụ công nghệ hậu cần (back-office). Từ vai trò trung tâm gia công công nghệ thông tin cơ bản trong nhiều thập kỷ, Ấn Độ đang dần dịch chuyển lên các phân khúc có giá trị gia tăng cao hơn khi các tập đoàn đa quốc gia đẩy mạnh triển khai AI.

ÍT ĐỐI THỦ NỘI ĐỊA, LỢI THẾ ĐI TRƯỚC CHO DOANH NGHIỆP MỸ

Một yếu tố quan trọng khác là mức độ cạnh tranh nội địa còn hạn chế. Hiện chưa có mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) nào của Ấn Độ nằm trong nhóm hàng đầu thế giới. Trong khi đó, Ấn Độ lại là thị trường tăng trưởng nhanh nhất của ChatGPT, thậm chí có thể đã trở thành tập người dùng lớn nhất toàn cầu của nền tảng này.

Với Google, lợi thế càng rõ nét khi điện thoại Android chiếm gần như toàn bộ thị trường smartphone tại Ấn Độ, giúp các dịch vụ AI như Gemini dễ dàng tiếp cận hàng trăm triệu người dùng. Điều này cho phép các tập đoàn công nghệ Mỹ định hình sớm thói quen sử dụng AI của người tiêu dùng Ấn Độ, coi các công cụ AI như “cửa ngõ” để mở rộng toàn bộ hệ sinh thái công nghệ của mình.

Dù cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung tạo nên bối cảnh chung, nhưng các chuyên gia cho rằng địa chính trị chỉ đóng vai trò thứ yếu trong làn sóng đầu tư AI của Mỹ vào Ấn Độ. Động lực cốt lõi vẫn là quy mô thị trường, mức độ số hóa nhanh và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Việc chuỗi cung ứng toàn cầu dịch chuyển khỏi Trung Quốc chỉ mang lại tác động hỗ trợ tương đối nhỏ đối với việc phát triển hạ tầng AI tại Ấn Độ. Tuy nhiên, sự đồng thuận ngày càng lớn giữa New Delhi và Washington trong chính sách thương mại số, đặc biệt về kiểm soát dòng chảy và lưu trữ dữ liệu, đã góp phần tạo môi trường thuận lợi cho các khoản đầu tư quy mô lớn.

ÁP LỰC TÀI NGUYÊN VÀ BÀI TOÁN VIỆC LÀM

Bên cạnh cơ hội, làn sóng trung tâm dữ liệu cũng đặt ra những thách thức không nhỏ. Các trung tâm dữ liệu phục vụ AI tiêu thụ lượng lớn nước và điện, gây áp lực lên hạ tầng đô thị tại các thành phố Ấn Độ đang tăng trưởng nhanh.

Dự báo cho thấy lượng nước tiêu thụ của các trung tâm dữ liệu tại Ấn Độ sẽ tăng hơn gấp đôi, từ 150 tỷ lít năm 2025 lên 358 tỷ lít vào năm 2030, làm trầm trọng thêm tình trạng khan hiếm nước vốn đã hiện hữu.

Ngoài ra, tác động về việc làm trong dài hạn có thể không lớn. Dù quá trình xây dựng trung tâm dữ liệu tạo việc làm cho hàng nghìn lao động, nhưng khi đi vào vận hành, mỗi cơ sở chỉ cần vài chục kỹ thuật viên.

Về ngắn hạn, làn sóng đầu tư AI mang lại cơ hội việc làm mới và thúc đẩy tăng trưởng. Về dài hạn, lợi ích lớn hơn nằm ở khả năng tiếp cận công nghệ, giúp phổ cập các công cụ AI tiên tiến, giảm rào cản tiếp cận tri thức và nâng cao năng suất cho nền kinh tế lớn thứ tư thế giới.

Thách thức đặt ra cho Ấn Độ là làm thế nào để chuyển hóa dòng vốn đầu tư khổng lồ này thành năng lực số nội tại, thay vì chỉ đóng vai trò thị trường tiêu thụ và nơi đặt hạ tầng. Nếu làm được điều đó, Ấn Độ không chỉ củng cố vị thế trong chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu, mà còn chứng minh rằng Thung lũng Silicon đã đặt cược đúng.