Viêc chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội hiện có chiều hướng gia tăng, gây thiệt hại cho người lao động và gây dư luận xã hội không tốt, tuy nhiên việc xử lý hành vi này còn gặp khó khăn do chế tài xử lý chưa nghiêm…

Từ ngày 3 - 7/10, Đoàn Công tác liên ngành Bộ Công an và Bảo hiểm xã hội Việt Nam tổ chức kiểm tra việc thực hiện Quy chế phối hợp số 01 về thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự an toàn xã hội, đấu tranh phòng chống tội phạm trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế trên địa bàn 4 tỉnh, thành phố: Đồng Nai, Bình Dương, Đà Nẵng, Quảng Nam.

PHÁT HIỆN NHIỀU VI PHẠM TRONG LĨNH VỰC BẢO HIỂM 

Tại 4 địa phương, Công an tỉnh và Bảo hiểm xã hội tỉnh thường xuyên trao đổi, cung cấp thông tin, số liệu, tình hình nợ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, nhất là các đơn vị có số nợ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế lớn và kéo dài; các thông tin về các vụ việc, hành vi vi phạm pháp luật (trốn đóng, gian lận, trục lợi…) trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế của các đơn vị, tổ chức, cá nhân có liên quan để phục vụ công tác xác minh, điều tra, xử lý.

Đồng thời, phối hợp chặt chẽ trong công tác thanh tra, kiểm tra các đơn vị sử dụng lao động. Qua đó, đã kịp thời phát hiện, xử lý, ngăn chặn kịp thời các hành vi trục lợi, làm giả, sử dụng hồ sơ, tài liệu giả, cấp khống Giấy chứng nhận nghỉ ốm hưởng bảo hiểm xã hội… nhằm đảm bảo quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế được sử dụng hiệu quả, đúng mục đích và đúng quy định của pháp luật.

Đơn cử, từ đầu năm 2022 đến nay, Bảo hiểm xã hội tỉnh Đồng Nai đã chuyển 5 vụ việc sang Cơ quan Cảnh sát điều tra để điều tra, xử lý như: hồ sơ khống, gian lận bảo hiểm y tế của Phòng khám đa khoa Tân Long; 11 hồ sơ đề nghị giải quyết chế độ bảo hiểm xã hội của người lao động có dấu hiệu dùng hồ sơ giả…

Tại tỉnh Bình Dương, từ đầu năm đến nay, cơ quan Bảo hiểm xã hội đã phối hợp với ngành Công an thu nợ bảo hiểm xã hội đối với 88 đơn vị, với 8.652 người lao động và tổng số nợ là 65,37 tỷ đồng. Qua đó, đã thu hồi được 30,11 tỷ đồng (có 54/88 đơn vị khắc phục tiền nợ), đạt tỷ lệ thu hồi 46,1%.

Tại Đà Nẵng, Bảo hiểm xã hội thành phố cũng đã phối hợp với Công an thành phố tiến hành thanh tra chuyên ngành đóng và kiểm tra việc thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội, BHYT tại 14 đơn vị sử dụng lao động.

Bảo hiểm xã hội thành phố và bảo hiểm xã hội của 6 quận, huyện đã phối hợp với các ngành liên quan (trong đó có Công an) mời 233 đơn vị đến cơ quan bảo hiểm xã hội để làm việc về việc chậm đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế.

Kết quả, có 166 đơn vị tham dự làm việc, số tiền nợ thu được là 10,2 tỷ đồng (chiếm 45,07% trên tổng số nợ của những đơn vị này). Tại Quảng Nam, thời gian qua, hai cơ quan thường xuyên trao đổi thông tin về nợ bảo hiểm xã hội và trục lợi chế độ bảo hiểm y tế; qua đó đã truy thu nợ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế tại 58 doanh nghiệp với số tiền trên 9 tỷ đồng.

CẦN CÓ CHẾ TÀI XỬ LÝ NGHIÊM CÁC VI PHẠM

Đánh giá công tác phối hợp giữa cơ quan Công an và cơ quan bảo hiểm xã hội đã được triển khai rất chặt chẽ, song các ý kiến tại các buổi làm việc của Đoàn Công tác đều chung nhận định, hoạt động phối hợp hiện vẫn còn gặp nhiều khó khăn, nhất là trong việc xử lý vi phạm của các đơn vị, doanh nghiệp.

Cụ thể, một số doanh nghiệp lợi dụng cơ chế, chính sách bảo hiểm xã hội còn có kẽ hở, chế tài xử lý vi phạm chưa nghiêm, mức xử phạt hành vi chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội còn thấp nên cố tình chậm nộp, nợ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế kéo dài. Một số doanh nghiệp giải thể, phá sản, có chủ bỏ trốn, dẫn đến nhiều người lao động không được đảm bảo quyền lợi…

Trong khi đó, trên thực tế vẫn còn nhiều người lao động không dám đấu tranh với chủ sử dụng lao động để đòi quyền lợi an sinh chính đáng của bản thân...

Theo đại diện Công an tỉnh Đồng Nai, đến tháng 3/2022, trên địa bàn tỉnh có 369 đơn vị nợ bảo hiểm xã hội làm ảnh hưởng quyền lợi của trên 11.000 người lao động. Cơ quan Công an đã phối hợp xử lý nhiều đơn vị, nhưng nhìn chung tình trạng chậm đóng bảo hiểm xã hội còn phổ biến.

Đây là tội phạm mới được quy định tại Bộ Luật Hình sự năm 2017, nên việc củng cố hồ sơ, tài liệu xử lý theo pháp luật còn gặp khó khăn, nhất là trong việc xác định hành vi giữa chậm đóng và trốn đóng.

Đại diện Bảo hiểm xã hội tỉnh Bình Dương cũng cho biết, vẫn còn một số hạn chế, tồn tại về xử lý hành vi trốn đóng, chậm đóng bảo hiểm xã hội chưa được thực hiện như đề xuất của cơ quan bảo hiểm xã hội do "không đủ yếu tố cấu thành tội phạm theo Điều 216 Bộ Luật Hình sự".

Do vậy, Bảo hiểm xã hội tỉnh Bình Dương kiến nghị Bộ Công an cùng các Bộ, ngành liên quan thống nhất ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể về thủ tục, thành phần hồ sơ để thuận tiện cho cơ quan bảo hiểm xã hội khi kiến nghị khởi tố theo Điều 216 Bộ luật Hình sự.

Các đại biểu tham dự các buổi làm việc với Đoàn Công tác cũng đề xuất nhiều kiến nghị khác như: Trong khi mức xử phạt nợ bảo hiểm xã hội thấp, việc chậm đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cần phải được xem là hành vi vi phạm nghiêm trọng; có chế tài xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế ngày càng tinh vi như: Mua bán sổ bảo hiểm xã hội, cấp khống giấy chứng nhận nghỉ ốm hưởng bảo hiểm xã hội, mượn hồ sơ đi làm, làm giả giấy tờ để chiếm đoạt bảo hiểm xã hội...

Thiếu tướng Trần Đình Chung, Phó Cục trưởng Cục An ninh chính trị nội bộ (Bộ Công an) nhấn mạnh, việc chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm y tế hiện có chiều hướng gia tăng, gây thiệt hại cho người lao động và gây dư luận xã hội không tốt. Do đó, đối với những vấn đề tồn tại do chính sách thì cần phải sửa đổi để có thể xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Ông Lê Hùng Sơn, Phó Tổng Giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam khẳng định, công tác phối hợp giữa Công an tỉnh và Bảo hiểm xã hội tỉnh đã góp phần ngăn ngừa lạm dụng, trục lợi và ổn định an ninh xã hội trên địa bàn, tăng cường thanh tra, kiểm tra việc thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế nhằm khắc phục tình trạng chậm đóng, nợ đọng kéo dài và các hành vi trục lợi quỹ bảo hiểm xã hội, quỹ bảo hiểm y tế.

Trong đó, cơ quan Bảo hiểm xã hội tỉnh sẽ phối hợp chặt chẽ với Công an tỉnh kiên quyết khởi tố những đơn vị, doanh nghiệp cố tình vi phạm nhằm đảm bảo quyền lợi an sinh chính đáng cho người lao động.