Tại thị trường Hoa Kỳ, thủy sản Việt Nam đang chịu mức thuế cao nhất so với các đối thủ cùng lĩnh vực, cùng với việc không được công nhận tương đương theo Luật MMPA càng khiến cho sản phẩm thủy sản Việt rơi vào vùng cạnh tranh yếu thế hơn. Trong hoàn cảnh đó, ngành thuỷ sản Việt Nam hợp tác với các doanh nghiệp tại Hoa Kỳ để cùng xây dựng chuỗi thuỷ sản sẽ là một trong những giải pháp thoát qua thế khó...

Hội Thuỷ sản Việt Nam vừa ký thoả thuận hợp tác với Hội đồng Xuất khẩu đậu nành Hoa Kỳ (USSEC - US Soybean Export Council). Tham dự Lễ ký kết có sự chứng kiến của lãnh đạo và các phòng chuyên môn của Cục Thuỷ sản và Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), lãnh đạo Hội Thuỷ sản Việt Nam, đại diện USSEC cùng các cơ quan truyền thông, báo chí.

VƯỢT KHÓ TRONG BỐI CẢNH “HÀNG RÀO” DỰNG LÊN TẠI HOA KỲ

Trước khi ký kết, lãnh đạo Hội Thủy sản Việt Nam đã có cuộc trao đổi nhanh với lãnh đạo Hội đồng Xuất khẩu đậu nành Hoa Kỳ. TS. Nguyễn Việt Thắng, Chủ tịch Hội Thủy sản Việt Nam, cho biết ngày 7/8/2025, Chính phủ Hoa Kỳ đã công bố áp thuế đối ứng với hầu hết các đối tác thương mại sẽ áp dụng theo mức mới, dao động từ 10 - 41%. Mức thuế đối ứng 20% đã chính thức có hiệu lực tại Hoa Kỳ với các mặt hàng nhập khẩu từ Việt Nam, trong đó có thủy sản. Hoa Kỳ là đối tác hàng đầu của Việt Nam và những thay đổi này ảnh hưởng lớn đến kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam.

Tại Hoa Kỳ, so với các đối thủ như Ecuador (thuế 15%), Philippines và Indonesia (19%), hay Thái Lan (19%), thủy sản Việt Nam đang chịu mức thuế cao nhất. Đặc biệt, cơ chế thuế chồng thuế khi phải tính thêm các loại thuế khác như chống bán phá giá, chống trợ cấp và thêm rào cản kỹ thuật như quy định tương đương theo Luật bảo vệ động vật biển (MMPA), càng khiến cho sản phẩm thủy sản Việt rơi vào vùng cạnh tranh yếu thế hơn.

Nguy cơ mất thị phần tại thị trường Hoa Kỳ, đặc biệt với tôm và cá ngừ, là hoàn toàn có thật, nếu ngành tôm Việt Nam bị áp thuế chống bán phá giá ở mức cao 33,29% như phán quyết sơ bộ. Mặt hàng cá ngừ, vốn đã khó về nguyên liệu lại thêm mức thuế cao hơn so với Ecuador, Philipin và Indonesia sẽ lại càng khó cạnh tranh hơn”.

TS. Nguyễn Việt Thắng, Chủ tịch Hội Thủy sản Việt Nam,

TS Dominique P Bureau, chuyên gia Dinh dưỡng Thủy sản của Hội đồng Xuất khẩu đậu nành Hoa Kỳ, cho rằng đậu nành (đậu tương) chiếm tỷ trọng lớn trong thành phần nguyên liệu chế biến thức ăn cho thuỷ sản.

“Xét trong trong tổng quan chuỗi cung ứng thuỷ sản Việt Nam – Hoa Kỳ, đậu nành và các sản phẩm từ đậu nành là sản phẩm xuất khẩu “ngược” có sản lượng và giá trị lớn nhất. Đây được xem là một điểm “khấu trừ” thuế đối ứng hiệu quả cho hàng thuỷ sản Việt Nam”, ông Dominique P Bureau thông tin.

Theo đó, trước áp lực phải minh bạch chuỗi cung ứng và phát triển bền vững, ngành thủy sản Việt Nam đang từng bước chuyển dịch sang sử dụng nguyên liệu thân thiện môi trường. Trong đó, đậu nành Hoa Kỳ sẽ nổi lên như một giải pháp chiến lược, giúp giảm phụ thuộc vào bột cá, tối ưu chi phí và giảm phát thải.

TS Dominique P Bureau cho biết dấu chân carbon (carbon footprint) của khô đậu nành Hoa Kỳ chỉ ở mức khoảng 653 kg CO2 tương đương trên mỗi tấn thức ăn, thấp hơn đáng kể so với SBM từ Brazil (trên 2.000 kg/tấn) hoặc Argentina. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thiểu tác động môi trường, mà còn phù hợp với các tiêu chuẩn bền vững quốc tế đang ngày càng phổ biến như ASC, BAP, GlobalGAP…

HỢP TÁC NUÔI TRỒNG THUỶ SẢN BỀN VỮNG

Theo văn bản thoả thuận hợp tác ký kết giữa Hội Thuỷ sản Việt Nam và Hội đồng Xuất khẩu đậu nành Hoa Kỳ, hai bên sẽ hợp tác sâu rộng trong và ngoài nước. Cùng hướng đến các mục tiêu lâu dài.

Thứ nhất, thúc đẩy các hoạt động khai thác và nuôi trồng thủy sản bền vững tại Việt Nam thông qua đào tạo kỹ thuật, trao đổi kiến ​​thức và chia sẻ thông tin ngành.

Thứ hai, hỗ trợ việc áp dụng các chứng nhận bền vững quốc tế, bao gồm các sáng kiến ​​phù hợp với Nghị định thư Đảm bảo bền vững đậu nành Hoa Kỳ (SSAP).

Thứ ba, khuyến khích sử dụng nguyên liệu đậu nành Hoa Kỳ trong thức ăn thủy sản khi có thể, nhằm nâng cao chất lượng thức ăn, trách nhiệm với môi trường và khả năng cạnh tranh của ngành.

Thứ tư, mở rộng hợp tác nghiên cứu, tiếp cận cộng đồng và tiếp cận thị trường trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản và nghề cá.

Thứ năm, cùng tổ chức hoặc hỗ trợ các sự kiện, hội nghị và hội thảo trong ngành nhằm thúc đẩy lợi ích chung và tăng cường hợp tác lâu dài.

Thứ sáu, hợp tác tại Triển lãm quốc tế VinaFIS Expo 2026 để thuỷ sản Việt vươn tầm.

Theo đó, hai bên sẽ hợp tác tác tổ chức Hội thảo quốc tế về Dinh dưỡng thuỷ sản tại VinaFIS Expo 2026. Hội đồng Xuất khẩu đậu nành Hoa Kỳ sẽ huy động sự tham gia của các chuyên gia hàng đầu thế giới về dinh dưỡng trong hệ thống của USSEC để hội thảo thực sự “mang tầm” và “có giá trị” với cộng đồng người nuôi, doanh nghiệp cũng như các đơn vị nghiên cứu của Việt Nam và các nước trong khu vực.

Với tham gia của các diễn giả hàng đầu trên thế giới và trong nước, hội thảo nhằm cung cấp cho các đại biểu tham dự kiến thức mới, kinh nghiệm quý báu và giải đáp các câu hỏi của đại biểu để áp dụng hiệu quả vào trang trại nuôi, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế và tiết kiệm chi phí trong nuôi.