Sau hơn 8 tháng đầu năm 2026, vốn đầu tư công mới giải ngân 477.177,9 tỷ đồng. Hơn 545.000 tỷ đồng vốn còn lại đang đặt áp lực lớn lên các bộ, ngành và địa phương trong những tháng cuối năm khi nhiều dự án vẫn vướng giải phóng mặt bằng, nguồn vật liệu và tiến độ thi công…

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, đến ngày 20/8/2026, tổng vốn đầu tư công đã giải ngân đạt 477.177,9 tỷ đồng, tương đương 46,7% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao là 1.022.607 tỷ đồng. Như vậy, sau hơn 8 tháng, tiến độ giải ngân vẫn chưa đạt một nửa kế hoạch, trong khi thời gian còn lại của năm không nhiều.

Tiến độ giải ngân giữa các bộ, cơ quan trung ương và địa phương tiếp tục có sự phân hóa đáng kể. Có 25 bộ, cơ quan trung ương và 16 địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp hơn mức bình quân chung.

Đáng chú ý, 4 cơ quan trung ương có tỷ lệ giải ngân dưới 6%, gồm Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Kiểm toán Nhà nước và Bộ Khoa học và Công nghệ.

Ở chiều ngược lại, 8 bộ, cơ quan trung ương và 18 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt từ mức bình quân chung trở lên. Trong số này, 8 đơn vị đã giải ngân trên 15.000 tỷ đồng gồm: Bộ Quốc phòng đạt khoảng 45.600 tỷ đồng, Bộ Công an hơn 26.000 tỷ đồng.

Tại địa phương, Hà Nội giải ngân khoảng 81.600 tỷ đồng, TP.Hồ Chí Minh 67.000 tỷ đồng, Hải Phòng 19.700 tỷ đồng, Tây Ninh 17.700 tỷ đồng, Hưng Yên 16.800 tỷ đồng và Đồng Nai 15.200 tỷ đồng.

Nếu loại trừ phần kế hoạch vốn địa phương dành để tiết kiệm 5% cho dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, tỷ lệ giải ngân đạt khoảng 48,2%. Dù được cải thiện, kết quả này vẫn cho thấy áp lực rất lớn đối với mục tiêu hoàn thành giải ngân kế hoạch vốn trong năm.

Không chỉ vướng ở khâu giải ngân, việc phân bổ vốn cũng chưa hoàn tất.

Theo Bộ Tài chính, đến thời điểm báo cáo vẫn còn 30.117,3 tỷ đồng vốn ngân sách trung ương chưa được phân bổ chi tiết, tương đương 2,9% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.

Số vốn này thuộc 7 bộ, cơ quan trung ương và 26 địa phương, chủ yếu liên quan đến phần vốn mới được giao trong đầu tháng 8 hoặc đang được đề xuất điều chỉnh, giảm vốn để chuyển sang nhiệm vụ khác.

Một số địa phương còn tỷ lệ vốn chưa phân bổ khá cao. Cao Bằng còn 64,9%, Lạng Sơn 39,2%, trong khi tại Tòa án nhân dân tối cao, tỷ lệ vốn chưa phân bổ là 35,4%. Việc vốn chưa được phân bổ chi tiết đồng nghĩa với việc các dự án chưa thể triển khai đầy đủ các thủ tục để đưa nguồn vốn vào thực tế, tạo thêm sức ép cho tiến độ giải ngân trong những tháng cuối năm.

Áp lực giải ngân càng rõ tại các dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn. Theo Công điện ngày 30/8/2026 của Thủ tướng Chính phủ, khu vực phía Bắc đang triển khai 7 tuyến cao tốc với 14 dự án, dự án thành phần. Tuy nhiên, một số dự án vẫn gặp vướng mắc trong giải phóng mặt bằng và bảo đảm nguồn vật liệu xây dựng.

Bên cạnh đó, một số dự án đặt mục tiêu hoàn thành trong năm 2026 vẫn còn khối lượng xây lắp lớn, trong khi quỹ thời gian thi công còn lại không nhiều. 

Đây là những điểm nghẽn có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hấp thụ vốn. Nếu mặt bằng chưa được bàn giao đầy đủ, nguồn vật liệu chưa đáp ứng hoặc tổ chức thi công không được điều chỉnh kịp thời, khối lượng vốn có nguy cơ tiếp tục dồn vào những tháng cuối năm.

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu tập trung tháo gỡ các vướng mắc về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và di dời công trình hạ tầng kỹ thuật, bảo đảm điều kiện sống của người dân bị ảnh hưởng bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Song song, các địa phương phải đẩy nhanh thủ tục cấp phép, gia hạn và nâng công suất các mỏ vật liệu phục vụ thi công.

Giá vật liệu xây dựng cũng được đặt trong diện cần kiểm soát chặt. Các địa phương phải tăng cường quản lý, kiểm tra, giám sát việc chấp hành quy định về giá, kịp thời công bố giá vật liệu và chỉ số giá xây dựng, qua đó hạn chế tình trạng biến động giá làm ảnh hưởng đến tiến độ và chi phí thực hiện dự án.

Với những dự án phải hoàn thành trong năm 2026 hoặc các dự án triển khai từ năm 2025 nhưng đang chậm tiến độ, yêu cầu đặt ra không chỉ là tăng tốc giải ngân mà còn phải điều chỉnh kế hoạch thi công, huy động thêm nguồn lực và tổ chức thi công hợp lý để bù đắp khối lượng còn thiếu.

Trong bối cảnh mùa mưa bão đang diễn biến phức tạp, các chủ đầu tư cũng phải tính toán phương án thi công, thoát nước và phòng ngừa sạt lở, bảo đảm tiến độ nhưng không đánh đổi chất lượng công trình, Thủ tướng Chính phủ nêu rõ.