Trong tháng 7, hoạt động sản xuất của Mỹ tăng lên mức cao nhất trong hơn 4 năm nhờ đơn hàng tăng mạnh, thúc đẩy các nhà máy tuyển thêm lao động. Tuy nhiên, xung đột tại Trung Đông đang gây gián đoạn chuỗi cung ứng và khiến chi phí đầu vào duy trì ở mức cao...

Theo số liệu từ Viện Quản lý nguồn cung Mỹ (ISM), chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) lĩnh vực sản xuất của Mỹ tăng từ 53,3 điểm trong tháng 6 lên 55,6 điểm trong tháng 7, mức cao nhất kể từ tháng 5/2022. Kết quả này vượt xa mức 54 điểm mà các nhà kinh tế tham gia khảo sát của hãng tin Reuters dự báo.

SẢN XUẤT KHỞI SẮC NHƯNG DOANH NGHIỆP VẪN THẬN TRỌNG

Từ đầu năm đến nay, PMI sản xuất của Mỹ liên tục duy trì trên ngưỡng 50 điểm, cho thấy hoạt động của ngành vẫn đang mở rộng.

Ngành sản xuất hiện chiếm khoảng 9,4% quy mô nền kinh tế Mỹ. Hoạt động của ngành được hỗ trợ khi các doanh nghiệp đẩy nhanh đặt hàng nhằm tránh nguy cơ giá tăng và thiếu hụt hàng hóa do chiến tranh Iran.

Bên cạnh đó, làn sóng đầu tư xây dựng hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) đang thúc đẩy hoạt động trong lĩnh vực công nghệ, qua đó phần nào bù đắp tác động tiêu cực của thuế quan nhập khẩu đối với ngành sản xuất.

Lượng hàng tồn kho của doanh nghiệp đang ở mức rất thấp, tạo thêm dư địa để ngành sản xuất tiếp tục mở rộng. Số liệu của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) công bố tháng trước cho thấy sản lượng nhà máy trong quý 2 tăng với tốc độ nhanh nhất trong 4 năm.

Trong khi đó, báo cáo của Chính phủ Mỹ công bố tuần trước cho thấy hàng tồn kho của doanh nghiệp đã giảm trong 5 quý liên tiếp.

Có 15 ngành sản xuất ghi nhận tăng trưởng trong tháng 7, gồm thiết bị điện, đồ gia dụng và linh kiện; kim loại cơ bản; thiết bị vận tải; máy móc; máy tính và sản phẩm điện tử. Sản xuất hóa chất là ngành duy nhất báo cáo suy giảm.

Dù các chỉ số chính cho thấy ngành sản xuất khởi sắc, phần lớn doanh nghiệp tham gia cuộc khảo sát do ISM công bố ngày thứ Hai (3/8) vẫn tỏ ra bi quan. Cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran là mối lo được nhắc đến nhiều nhất, bên cạnh tình trạng giá cả biến động mạnh.

Những áp lực này khiến một số nhà kinh tế tin rằng Fed có thể tăng lãi suất ngay trong tháng tới. Tuy vậy, giới chuyên gia vẫn đánh giá tích cực về sự cải thiện của ngành sản xuất, đặc biệt khi việc làm trong lĩnh vực này lần đầu tăng trưởng trở lại sau 33 tháng.

Những phản hồi bi quan nhất đến từ các nhà sản xuất kim loại cơ bản. Một doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết thị trường kim loại chưa có dấu hiệu trở lại bình thường, thậm chí tình trạng hỗn loạn hiện nay còn khó kiểm soát hơn cả thời kỳ đại dịch Covid-19.

Một số doanh nghiệp khác nhận xét tình hình kinh doanh ít nhất đã cải thiện, nhưng những điều kiện cần thiết để hoạt động kinh doanh thực sự thuận lợi thì chưa.

Các nhà sản xuất thiết bị điện, đồ gia dụng và linh kiện cho rằng biến động giá cùng tình trạng thời gian giao hàng kéo dài hiện nay thậm chí còn nghiêm trọng hơn thời kỳ đại dịch. Cả giá cả và thời gian giao hàng đều liên tục tăng, chưa có dấu hiệu chậm lại.

Các nhà sản xuất hóa chất cũng phàn nàn về chi phí vận tải đường bộ và đường biển ở mức cao, đồng thời lo ngại thời gian giao hàng ngày càng kéo dài.

Một số doanh nghiệp sản xuất thiết bị vận tải cho biết chi phí và thời gian vận chuyển đều tăng do hàng hóa phải chuyển sang các tuyến đường khác vì xung đột ảnh hưởng đến Biển Đỏ, eo biển Hormuz và kênh đào Suez.

Trong khi đó, các doanh nghiệp khác cho biết làn sóng đầu tư vào AI đang làm gia tăng cạnh tranh đối với nguồn cung linh kiện điện tử và một số khoáng sản quan trọng vốn đã khan hiếm. Điều này khiến các doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn hơn trong việc bảo đảm chuỗi cung ứng giao hàng đúng hạn.

Chỉ số đơn hàng mới của ISM tăng từ 56 điểm trong tháng 6 lên 56,7 điểm trong tháng 7. Đơn hàng xuất khẩu tăng mạnh, trong khi lượng công việc tồn đọng tiếp tục tích tụ, thúc đẩy các nhà máy tuyển thêm lao động.

Chỉ số việc làm trong ngành sản xuất tăng từ 49,7 điểm trong tháng 6 lên 52,8 điểm, mức cao nhất kể từ tháng 8/2022. Theo ISM, 60% doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết đang tuyển dụng, trong khi 40% vẫn tiếp tục kiểm soát quy mô nhân sự.

NGUỒN CUNG HẠN CHẾ, ÁP LỰC GIÁ DUY TRÌ Ở MỨC CAO

Tuy nhiên, nhu cầu tăng mạnh đang vấp phải những hạn chế về nguồn cung. Chỉ số giao hàng của nhà cung cấp tăng từ 57,4 điểm trong tháng 6 lên 58,9 điểm trong tháng 7. Chỉ số trên 50 cho thấy thời gian giao hàng đang kéo dài.

Tình trạng giao hàng chậm hơn có thể là một trong những nguyên nhân khiến PMI tháng 7 tăng mạnh, bởi diễn biến này thường xuất hiện khi nền kinh tế tăng trưởng tốt và nhu cầu ở mức cao.

Những hạn chế về nguồn cung cũng khiến áp lực giá trong khâu sản xuất tiếp tục duy trì ở mức cao, dù tốc độ tăng đã chậm lại. Chỉ số giá đầu vào giảm từ 73 điểm trong tháng 6 xuống 71,1 điểm trong tháng 7, nhưng vẫn cao hơn đáng kể so với ngưỡng trung bình.

Mức giảm này có thể phản ánh việc giá dầu đi xuống trong tháng 6, thời điểm lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran vẫn được duy trì dù thiếu ổn định. Tuy nhiên, giá dầu đã tăng trở lại sau khi thỏa thuận ngừng bắn đổ vỡ vào tháng 7.

Ngày thứ Hai (3/8), Iran tuyên bố không có cuộc đàm phán nào đang diễn ra với Mỹ và cũng không có kế hoạch tổ chức bất kỳ cuộc gặp nào. Tuyên bố này trái ngược với phát biểu của Tổng thống Donald Trump. Trước đó, ông Trump nói các cuộc đàm phán sẽ diễn ra vào chiều cùng ngày và viện dẫn tiến trình này làm lý do hủy kế hoạch tấn công Iran.

Tuần trước, Fed giữ lãi suất tham chiếu qua đêm trong khoảng 3,5-3,75%. Ba thành viên Ủy ban hoạch định chính sách của ngân hàng trung ương Mỹ bỏ phiếu phản đối quyết định này và muốn tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm.

Rủi ro lạm phát hiện nghiêng về chiều tăng do ảnh hưởng của cuộc chiến đã bước sang tháng thứ 6. Giá nhiều loại hàng hóa và linh kiện tăng trong tháng 7, trong đó có mạch tích hợp và linh kiện bộ nhớ. Một số sản phẩm như nhôm, đồng, linh kiện điện, linh kiện đất hiếm và chất bán dẫn cũng rơi vào tình trạng khan hiếm.

“Nhu cầu liên quan đến AI vẫn rất mạnh. Vì vậy, chúng tôi dự báo giá linh kiện điện tử sẽ tiếp tục đẩy lạm phát hàng hóa tăng trong năm nay. Áp lực chi phí đối với các nhà sản xuất sẽ khó giảm trong ngắn hạn”, ông Matthew Martin, chuyên gia kinh tế cấp cao về Mỹ tại Oxford Economics, nhận định với Reuters.