Hà Nội đề xuất thí điểm vùng phát thải thấp quanh hồ Gươm và phố cổ từ 1/7/2026, không cấm xe máy chạy xăng ở vùng lõi Hoàn Kiếm như phương án trước đây. Đến giai đoạn 2, từ ngày 1/1/2027, dự kiến mở rộng vùng phát thải thấp ra toàn bộ phường Hoàn Kiếm và phường Cửa Nam; đồng thời đề xuất cấm xe máy công nghệ chạy xăng, ô tô không đạt quy chuẩn khí thải mức 4...

UBND TP.Hà Nội vừa có tờ trình bổ sung gửi HĐND thành phố, đề nghị ban hành Nghị quyết thông qua Đề án vùng phát thải thấp trong vành đai 1. Đáng chú ý, so với phương án trước, đề án đã bỏ nội dung cấm xe máy chạy xăng, thay bằng lộ trình hạn chế và kiểm soát phương tiện theo từng giai đoạn.

Theo Báo cáo Đề án, khu vực Vành đai 1 đang đối mặt với một “vòng xoáy áp lực kép” giữa gia tăng hoạt động giao thông - ùn tắc giao thông - gia tăng phát thải - suy giảm chất lượng không khí. Do đó, nếu không có các giải pháp can thiệp mang tính hệ thống và đủ mạnh, xu hướng gia tăng ô nhiễm sẽ tiếp tục diễn ra, gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng, năng lực cạnh tranh đô thị và chất lượng sống của người dân cũng như trải nghiệm của du khách.

Việc xây dựng Đề án “Vùng phát thải thấp trong vành đai 1, thành phố Hà Nội” là hết sức cần thiết. Trên địa bàn vành đai 1 gồm 9 phường là: Hoàn Kiếm, Cửa Nam, Ba Đình, Giảng Võ, Ngọc Hà, Hai Bà Trưng, Ô Chợ Dừa, Tây Hồ, và Văn Miếu- Quốc Tử Giám.

Lộ trình triển khai được phân làm theo 3 giai đoạn, gồm: Giai đoạn 1 triển khai thí điểm khu vực phát thải thấp tại phường Hoàn Kiếm (từ 1/7/2026 đến 31/12/2026); Giai đoạn 2 mở rộng thí điểm khu vực phát thải thấp tại hai phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam (từ 1/1/2027 đến 31/12/2027); Giai đoạn 3 mở rộng vùng phát thải thấp toàn vành đai 1 (từ 1/1/2028 đến 31/12/2029), và duy trì thực hiện từ ngày 1/1/2030.

THÍ ĐIỂM TẠI PHƯỜNG HOÀN KIẾM TỪ NGÀY 1/7/2026, KHÔNG CẤM XE MÁY CHẠY XĂNG

Trong giai đoạn 1, Thành phố đề xuất triển khai khu vực thí điểm tại phường Hoàn Kiếm từ ngày 1/7/2026 đến hết năm 2026 trong phạm vi 119 tuyến phố và 9 ngõ được chia làm 2 khu vực.

Khu vực 1 thuộc phường Hoàn Kiếm bao quanh bởi 11 tuyến phố là: Tràng Tiền - Hàng Khay - Lê Thái Tổ - Hàng Đào - Hàng Ngang - Hàng Buồm - Mã Mây - Hàng Bạc - Hàng Mắm - Nguyễn Hữu Huân - Lý Thái Tổ.

Khu vực 2 bao quanh bởi các tuyến phố: Tràng Thi - Phùng Hưng - Hàng Đậu - Trần Nhật Duật - Trần Quang Khải - Tràng Tiền - Hàng Khay trở vào trong khu vực phố Cổ.

Ngoài khung giờ trên, thành phố áp dụng biện pháp hạn chế theo từng nhóm phương tiện tại khu vực 2.

Đối với xe ưu tiên và phương tiện giao thông có giấy phép lưu thông của cơ quan có thẩm quyền theo quy định được phép lưu thông trong vùng phát thải thấp.

Đối với xe mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch hoạt động kinh doanh trên nền tảng phần mềm ứng dụng hỗ trợ kết nối vận tải, đề án không cấm nhưng khuyến khích hạn chế hoạt động; đồng thời đề nghị các đơn vị cung cấp phần mềm ứng dụng thực hiện điều hướng phương tiện trên phần mềm quản lý điều hành xe, chuyển đổi phương tiện.

Đối với xe mô tô, xe gắn máy chạy xăng không bị cấm song thành phố khuyến khích người dùng chuyển đổi sử dụng phương tiện giao thông công cộng, giao thông phi cơ giới, xe sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường, xe đáp ứng quy chuẩn khí thải theo lộ trình Chính phủ và Thành phố ban hành.

Đối với xe ô tô, theo đề xuất, ô tô trên 16 chỗ (trừ xe buýt, xe đưa đón học sinh và công nhân viên) bị hạn chế hoạt động trong giờ cao điểm từ 6h - 9h và 16h - 19h30. Trường hợp hoạt động trong giờ cao điểm phải được Công an Thành phố chấp thuận bằng văn bản; đồng thời khuyến khích chuyển đổi xe sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường, xe đạt quy chuẩn khí thải mức 4 trở lên theo QCVN 85:2025/BNNMT;

Xe ô tô dưới 16 chỗ và xe pick-up: Khuyến khích chuyển đổi sang phương tiện giao thông công cộng, giao thông phi cơ giới, xe cơ giới sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường, xe đạt quy chuẩn khí thải mức 4 trở lên theo QCVN 85:2025/BNNMT.

Xe tải dưới 2 tấn chỉ được hoạt động ngoài giờ cao điểm, còn xe tải từ 2 đến 3,5 tấn chỉ được lưu thông từ 21h đến 6h sáng hôm sau, trừ trường hợp được cơ quan chức năng cho phép.

Riêng với các loại xe ô tô tải thông dụng có khối lượng toàn bộ của xe trên 3,5 tấn sẽ bị cấm lưu thông hoàn toàn trong vùng phát thải thấp.

SẼ CẤM XE CÔNG NGHỆ CHẠY XĂNG TỪ NĂM 2027 TRONG VÙNG THÍ ĐIỂM HOÀN KIẾM VÀ CỬA NAM

Trong giai đoạn 2 từ 01/01/2027- 31/12/2027 sẽ mở rộng khu vực thí điểm tại phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam. Phạm vi khu vực 3 gồm phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam, bao gồm 14 tuyến phố bao quanh: Nguyễn Du - Hàn Thuyên - Trần Hưng Đạo - Trần Khánh Dư - Trần Quang Khải - Trần Nhật Duật - Hàng Đậu - Cửa Đông - Lý Nam Đế - Tôn Thất Thiệp - Điện Biên Phủ - Hàng Bông - Cửa Nam - Lê Duẩn.

Ngoài các quy định của giai đoạn 1, thành phố đề xuất cấm xe máy, xe gắn máy chạy xăng hoạt động kinh doanh qua nền tảng ứng dụng trong khu vực thí điểm từ năm 2027. Đồng thời, ô tô không đạt quy chuẩn khí thải mức 4 cũng không được phép lưu thông.

Giai đoạn này sẽ tiếp tục duy trì thực hiện các quy định hạn chế phương tiện của giai đoạn 1 và không lưu thông xe ô tô các loại không đạt quy chuẩn khí thải mức 4 theo QCVN 85:2025/BNNMT.

Đáng chú ý, xe mô tô và xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch hoạt động kinh doanh qua các nền tảng gọi xe công nghệ sẽ không được lưu thông trong khu vực thí điểm.

Đến giai đoạn 3 triển khai từ ngày 1/1/2028 đến 31/12/2029, sẽ triển khai mở rộng vùng phát thải thấp ra toàn bộ khu vực bên trong vành đai 1, gồm 9 phường được bao quanh bởi các tuyến: Hoàng Cầu - Đê La Thành - Ô Chợ Dừa - Xã Đàn - Đại Cồ Việt - Trần Khát Chân - Nguyễn Khoái - Trần Khánh Dư - Trần Quang Khải - Trần Nhật Duật - Yên Phụ - Nghi Tàm - Âu Cơ - An Dương Vương - Lạc Long Quân - Bưởi - Cầu Giấy.

Trong giai đoạn này, Hà Nội tiếp tục áp dụng quy định của giai đoạn 2, đồng thời không cho phép xe máy, xe gắn máy không đạt tiêu chuẩn khí thải mức 3 lưu thông trong khu vực đối với nhóm phương tiện không kinh doanh qua ứng dụng.

Việc triển khai vùng phát thải thấp trong Vành đai 1 được dự báo tạo ra tác động tổng hợp về môi trường, kinh tế và xã hội. Các tác động tích cực chủ yếu đến từ việc kiểm soát phương tiện phát thải cao, thúc đẩy chuyển đổi phương tiện sạch, tổ chức lại giao thông, ứng dụng công nghệ giám sát và mở rộng các phương án giao thông thay thế.

Bên cạnh đó, chính sách cũng phát sinh chi phí tuân thủ và rủi ro chuyển đổi đối với một số nhóm đối tượng, đặc biệt là người dân sử dụng xe máy xăng, tài xế công nghệ, doanh nghiệp logistics, hộ kinh doanh nhỏ và các đơn vị vận tải hoạt động thường xuyên trong khu vực.

Theo thống kê, trong Vành đai 1 hiện có 511.418 xe máy, trong đó 491.534 xe sử dụng xăng và 19.884 xe điện; nhóm xe máy xăng chiếm khoảng 96,1% tổng số xe máy. Cũng trong vành đai 1 hiện có 58.272 ô tô con, gồm 44.387 xe chạy xăng (76,17%), 11.894 xe chạy dầu diesel (20,41%) và 1.991 xe điện/hybrid (khoảng 3,42%).

Trong đánh giá tác động đến môi trường, kinh tế - xã hội, tờ trình cho biết theo số liệu doanh nghiệp cung cấp, riêng Grab có khoảng 86.000 đối tác tài xế tại Hà Nội, khoảng 60% hoạt động thường xuyên tại Hà Nội; khoảng 65.900 đối tác liên quan đến hoạt động trong Vành đai 1, trong đó 37% hợp tác trên 2 năm.

Qua kết quả khảo sát, tham vấn cho thấy việc triển khai vùng phát thải thấp cần được thực hiện theo lộ trình phù hợp, song song với phát triển hạ tầng giao thông công cộng và các giải pháp hỗ trợ chuyển đổi phương tiện, nhằm bảo đảm đồng thuận xã hội và giảm thiểu tác động đến đời sống người dân và hoạt động của doanh nghiệp.