Trong quý 2/2026, Liên minh châu Âu (EU) chi trung bình 27,6 tỷ euro mỗi tháng để nhập khẩu dầu, tăng gần 56% so với năm 2025, trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông đẩy giá dầu thô lên cao. Giới chuyên gia cho rằng chi phí này khó giảm trong những tháng tới...

Kể từ khi chiến tranh Mỹ - Iran nổ ra vào tháng 2/2026, các nước châu Âu phải chi nhiều hơn đáng kể để nhập khẩu dầu. Người tiêu dùng trong khu vực đã phải mua xăng và dầu diesel với giá cao hơn.

Trong quý 2/2026, EU chi trung bình 27,6 tỷ euro (khoảng 31 tỷ USD) mỗi tháng cho dầu nhập khẩu, tăng 55,8% so với mức bình quân 17,7 tỷ euro mỗi tháng của năm 2025.

Đáng chú ý, khối lượng dầu nhập khẩu gần như không thay đổi, chỉ tăng 1,2%, từ 36,3 triệu tấn lên 36,7 triệu tấn mỗi tháng. Điều đó có nghĩa là mỗi tháng EU phải trả thêm 9,9 tỷ euro (khoảng 11 tỷ USD) cho một lượng dầu gần như tương đương.

GIÁ DẦU THÔ LÀ NGUYÊN NHÂN CHÍNH

Hóa đơn nhập khẩu dầu mỏ của EU tăng vọt chủ yếu do giá dầu thô leo thang.

“Trong quý 2/2026, giá dầu Brent bình quân tháng cao hơn 49,5% so với mức bình quân tháng của năm 2025, tương đương tăng 34 USD/thùng”, ông Xiaoyi Mu, Giáo sư tại Đại học Dundee của Anh, nói với trang tin Euronews.

Theo ông Mu, trong năm 2025, mỗi ngày có khoảng 20 triệu thùng dầu thô và sản phẩm dầu đi qua eo biển Hormuz để xuất khẩu, tương đương khoảng 20% lượng tiêu thụ toàn cầu. Vì vậy, khi dòng chảy qua eo biển này bị gián đoạn vì chiến tranh, thị trường thế giới mất đi gần 1/5 nguồn cung, và giá buộc phải tăng để tái cân bằng cung cầu.

Đà tăng giá thể hiện rõ ở giá dầu nhập khẩu bình quân tính theo tấn. Từ mức 487 euro trong năm 2025, giá mỗi tấn dầu nhập khẩu vào EU tăng lên 750 euro (khoảng 840 USD) trong quý 2/2026.

Diễn biến theo quý cho thấy giá tăng nhanh từ 435 euro/tấn vào cuối năm 2025 lên 498 euro/tấn trong quý 1/2026, rồi vọt lên 750 euro/tấn trong quý 2. Đây là mức cao thứ hai kể từ năm 2021, chỉ thấp hơn 2 euro so với đỉnh ghi nhận trong quý 2/2022.

Ông Szymon Kardas, nhà nghiên cứu chính sách cấp cao tại viện nghiên cứu European Council on Foreign Relations (ECFR), nhấn mạnh xung đột Mỹ - Iran đã làm gián đoạn hoạt động sản xuất và nguồn cung dầu ra thị trường toàn cầu, qua đó đẩy giá đi lên.

“Có những tuần, lưu lượng tàu chở dầu qua eo biển Hormuz phục hồi về mức trước chiến tranh, nhưng sau đó lại giảm”, ông Kardas cho biết.

Theo ông Kardas, những gián đoạn này tác động mạnh đến EU, bởi khối phải nhập khẩu 90-95% lượng dầu tiêu thụ. Số liệu của Cơ quan Thống kê châu Âu (Eurostat) cho thấy mức độ phụ thuộc vào dầu nhập khẩu của EU lên tới 96,6% trong năm 2024.

Ông Wolfgang Eichhammer, chuyên gia cấp cao tại Viện Chính sách Năng lượng và Khí hậu châu Âu (IEECP), cũng đánh giá căng thẳng ở Trung Đông là yếu tố tác động lớn nhất đến giá dầu, khi nguồn cung sụt giảm hoặc trở nên kém ổn định. Bên cạnh đó, nhu cầu mạnh trên toàn cầu cũng góp phần đẩy giá lên, do châu Âu phải cạnh tranh nguồn cung với các khách hàng châu Á, đặc biệt là Trung Quốc.

Dầu cũng chiếm gần như toàn bộ phần tăng thêm trong hóa đơn nhập khẩu năng lượng của EU. Trong quý 2/2026, tổng chi phí nhập khẩu năng lượng của khối đạt 115,6 tỷ euro (khoảng 129 tỷ USD), tăng 34,2 tỷ euro so với mức 81,4 tỷ euro cùng kỳ năm 2025. Riêng dầu thô đóng góp 32,4 tỷ euro, tương đương 95% mức tăng.

Chi phí nhập khẩu các mặt hàng năng lượng khác biến động ít hơn nhiều. Giá trị nhập khẩu khí đốt tăng 1,6 tỷ euro, than tăng 0,4 tỷ euro, trong khi khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) giảm nhẹ 0,2 tỷ euro.

SỨC ÉP LAN SANG NGƯỜI TIÊU DÙNG

Tác động của giá dầu tăng đã thể hiện rõ trong mỗi lần đổ nhiên liệu của người lái xe tại châu Âu. Trong tuần đầu tháng 1/2026, giá dầu diesel trung bình trên toàn EU ở mức 1,54 euro/lít.

Sang tháng 3, giá tăng mạnh, vượt ngưỡng 2 euro/lít. Đến cuối tháng 9, giá đạt 2,24 euro/lít, cao hơn đỉnh 2,03 euro/lít ghi nhận trong năm 2022.

Ngày 19/10, giá dầu diesel ở mức 2,14 euro/lít (khoảng 2,4 USD), cao hơn 38% so với đầu năm. Với mức giá này, người lái xe phải chi khoảng 107 euro (tương đương 120 USD) để đổ đầy bình 50 lít, so với 77 euro hồi tháng 1.

Giá xăng cũng tăng từ 1,6 euro/lít vào đầu tháng 1 lên 2,1 euro/lít vào cuối tháng 9, vượt đỉnh 2,03 euro/lít của năm 2022. Sau đó, giá giảm nhẹ xuống 1,99 euro/lít.

Ông Mu cảnh báo chi phí nhiên liệu tăng sẽ thu hẹp ngân sách dành cho các nhu cầu khác của người tiêu dùng, trong đó có thực phẩm và hàng hóa thiết yếu hàng ngày.

“Tôi cho rằng giá thực phẩm, giao thông công cộng và các mặt hàng thiết yếu khác sẽ tăng, bởi dầu diesel được sử dụng phổ biến trong vận tải hạng nặng và xe buýt”, ông Mu dự báo.

Còn theo ông Kardas, mức độ ảnh hưởng sẽ khác nhau giữa các lĩnh vực. Các ngành vận tải, sưởi ấm, nông nghiệp và sản xuất tiêu tốn nhiều năng lượng sẽ chịu sức ép ngay lập tức. Phần chi phí tăng thêm cho vận chuyển, điện nước và nhiên liệu hóa thạch sau đó sẽ được chuyển sang người tiêu dùng cuối cùng. Trong khi đó, các ngành dịch vụ nhìn chung ít chịu ảnh hưởng hơn.

Giới chuyên gia cho rằng hóa đơn nhập khẩu dầu của EU khó giảm trong thời gian tới. Theo ông Mu, chi phí nhập khẩu quý 2 có thể chưa phản ánh hết mức tăng của chi phí vận chuyển và bảo hiểm. Các khoản này có thể dồn vào quý 3 và quý 4, khiến chi phí nhập khẩu tiếp tục tăng.

Ông Kardas cũng dự báo chi phí nhập khẩu dầu của EU sẽ còn ở mức cao trong những tháng tới do tác động của xung đột Trung Đông, và nhiều khả năng kéo dài sang cả năm 2027. Cùng quan điểm, ông Eichhammer nhận định nguy cơ giá dầu tiếp tục neo ở mức cao, thậm chí tăng thêm, là rất lớn.