400 triệu thùng dầu được Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) giải phóng - trong đó 92 triệu thùng do 20 quốc gia EU đóng góp - có thể đủ dùng khoảng 5 tháng, theo các nhà phân tích. Tuy nhiên, Liên minh châu Âu vẫn phải dựa đáng kể vào các kho dự trữ…

Trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông tiếp tục làm gián đoạn nguồn cung toàn cầu, Liên minh châu Âu (EU) đang đối mặt với áp lực kép: vừa kiểm soát giá năng lượng leo thang, vừa phòng ngừa nguy cơ thiếu hụt nguồn cung. Các kho dự trữ chiến lược và lượng dầu được xả ra gần đây đang đóng vai trò như “tấm đệm” quan trọng, song giới phân tích cảnh báo dư địa không còn nhiều nếu khủng hoảng kéo dài.

CẢNH BÁO NGUY CƠ GIÁN ĐOẠN NGUỒN CUNG DẦU

Nguồn cung dầu toàn cầu hiện bị thắt chặt khoảng 12 triệu thùng/ngày do xung đột tại Trung Đông, buộc EU phải khẩn trương triển khai các biện pháp ứng phó. Bên cạnh việc xử lý hóa đơn năng lượng tăng cao, khối này còn kêu gọi người dân giảm sử dụng phương tiện cá nhân nhằm tiết kiệm nhiên liệu.

Mức độ cảnh báo trên toàn EU27 gia tăng rõ rệt sau cuộc họp khẩn cấp của các bộ trưởng năng lượng ngày 31/3, khi Cao ủy Năng lượng Dan Jorgensen chuyển trọng tâm từ vấn đề giá cả sang nguy cơ gián đoạn nguồn cung.

Theo ông Jorgensen, dầu diesel và nhiên liệu hàng không đang đối mặt với rủi ro thiếu hụt cao hơn do phụ thuộc lớn vào khu vực Trung Đông. Ông đồng thời cảnh báo về khả năng xảy ra một “cuộc xung đột kéo dài” và kêu gọi “sự đoàn kết giữa các quốc gia EU” để ứng phó.

Hiện EU tiêu thụ khoảng 10,5 triệu thùng dầu mỗi ngày, chiếm khoảng 10% nhu cầu toàn cầu. Đức là nước tiêu thụ lớn nhất với 2,3 triệu thùng/ngày, tiếp theo là Pháp (1,6 triệu thùng) và Italy (1,3 triệu thùng).

DỰ TRỮ CHIẾN LƯỢC VÀ KHO LƯU TRỮ ĐÓNG VAI TRÒ “TẤM ĐỆM”

Các kho dự trữ này do từng quốc gia thành viên quản lý, trong khi Ủy ban châu Âu (EC) giữ vai trò điều phối trong các tình huống khủng hoảng nhằm đảm bảo phản ứng thống nhất. Theo ước tính, lượng dự trữ này có thể đáp ứng khoảng 90 ngày nhập khẩu ròng hoặc khoảng 61 ngày tiêu thụ.

Pháp, Đức và Italy là ba quốc gia nắm giữ lượng dự trữ lớn nhất, lần lượt khoảng 120 triệu, 110 triệu và 76 triệu thùng. Tây Ban Nha cũng có lượng dự trữ đáng kể, trong khi các nước nhỏ hơn như Bỉ, Luxembourg hay Malta lưu trữ một phần dầu tại các quốc gia EU khác.

Tổng cộng 20 quốc gia thành viên EU đã tham gia đợt xả dầu do IEA điều phối, đóng góp 91,7 triệu thùng, tương đương khoảng 20% tổng lượng dầu được giải phóng. Trong đó, Đức xả 19,5 triệu thùng, Pháp 14,6 triệu, Tây Ban Nha 11,6 triệu và Italy 10 triệu thùng.

Theo các chuyên gia, lượng dầu đang được xả với tốc độ khoảng 2,5 triệu thùng/ngày, có thể duy trì trong khoảng 160 ngày, tương đương gần 5 tháng. “Lượng dầu này đã và đang được sử dụng, chủ yếu phục vụ nhu cầu trong nước,” chuyên gia Homayoun Falakshahi của Kpler cho biết.

Ngoài ra, hệ thống kho lưu trữ của EU hiện còn chứa khoảng 270 triệu thùng dầu thô - tương đương khoảng 3 tuần tiêu thụ sau khi được tinh chế.

RỦI RO THIẾU HỤT KÉO DÀI VÀ ÁP LỰC TÌM NGUỒN THAY THẾ

Dù các kho dự trữ đang giúp bù đắp khoảng 6 triệu thùng/ngày nhu cầu, theo Oxford Economics, giới phân tích cảnh báo đây chỉ là giải pháp tạm thời.

Các “tấm đệm” này có giới hạn và sẽ giảm hiệu quả theo thời gian. Kịch bản cơ sở cho thấy thị trường có thể thiếu hụt khoảng 2 triệu thùng/ngày, trong khi nếu xung đột với Iran kéo dài, con số này có thể tăng lên tới 13 triệu thùng/ngày sau 6 tháng.

Trong bối cảnh đó, lãnh đạo IEA là Fatih Birol cho biết đang cân nhắc khả năng tiếp tục xả thêm dầu từ kho dự trữ chiến lược. Quan điểm này cũng được ông Jorgensen chia sẻ khi khẳng định EU “không loại trừ khả năng tiếp tục xả thêm” nếu tình hình xấu đi.

Khác với cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022 chủ yếu liên quan đến khí đốt Nga, lần này EU đang đối mặt với nguy cơ thiếu hụt dầu trên diện rộng - một thách thức phức tạp hơn đối với toàn bộ nền kinh tế.

Áp lực hiện tại cũng khiến ngành dầu khí châu Âu xem xét lại khoảng 4 tỷ thùng tài nguyên dầu chưa được khai thác, theo Hiệp hội Các nhà sản xuất Dầu khí Quốc tế (IOGP).

Theo ông Nareg Terzian, phụ trách chiến lược của IOGP châu Âu, câu hỏi đặt ra không phải là có nên khai thác hay không, mà là lựa chọn giữa sản xuất trong nước hay tiếp tục phụ thuộc vào nhập khẩu.

Ông cho rằng các nguồn tài nguyên chưa được khai thác này có thể đóng vai trò như một “lưới an toàn” cho EU, song song với các nỗ lực chuyển đổi năng lượng như điện khí hóa, cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng và nâng cấp hạ tầng.

Ngoài các mỏ truyền thống tại Biển Bắc và trên đất liền, tiềm năng mới còn nằm ở các khu vực như Đông Địa Trung Hải và Biển Đen - những địa bàn được kỳ vọng sẽ góp phần tăng cường an ninh năng lượng cho châu Âu trong dài hạn.

Tuy nhiên, khi các “tấm đệm” dự trữ dần cạn, EU sẽ khó tránh khỏi áp lực thiếu hụt nguồn cung nếu xung đột kéo dài, đặt ra bài toán cấp bách về an ninh năng lượng dài hạn.