Động lực đưa ASML trở thành doanh nghiệp giá trị nhất châu Âu

Kết thúc phiên giao dịch ngày 3/6, vốn hóa thị trường của tập đoàn công nghệ Hà Lan ASML đạt 668 tỷ USD, vượt qua kỷ lục 650 tỷ USD mà Novo Nordisk thiết lập vào tháng 6/2024.

Động lực chính đằng sau đà tăng này đến từ những đánh giá lạc quan của JPMorgan và Morgan Stanley. Hai ngân hàng đầu tư đồng loạt nâng giá mục tiêu đối với cổ phiếu ASML trong cùng một ngày. JPMorgan nâng mục tiêu từ 1.515 euro lên 1.900 euro/cổ phiếu, trong khi Morgan Stanley tăng từ 1.400 euro lên 1.660 euro. Cả hai đều tiếp tục duy trì khuyến nghị tăng tỷ trọng đối với cổ phiếu của công ty.

Theo nhà phân tích Sandeep Deshpande của JPMorgan, ASML có thể sản xuất hơn 110 hệ thống quang khắc cực tím bước sóng siêu ngắn (EUV) thế hệ Low-NA mà không cần xây dựng thêm nhà máy mới. Con số này cao hơn đáng kể so với khoảng 90 máy mà thị trường trước đó cho là giới hạn công suất của hãng, đồng thời vượt cả kế hoạch sản xuất ngắn hạn do chính ASML công bố.

Hiện nay, các hệ thống EUV vẫn là một trong những nút thắt lớn nhất trong chuỗi cung ứng chip tiên tiến. Hầu hết các wafer bán dẫn phục vụ huấn luyện và vận hành các mô hình AI hiện đại đều phải trải qua các máy quang khắc của ASML ở một hoặc nhiều công đoạn sản xuất.

Vì vậy, mỗi máy EUV được bàn giao thêm đồng nghĩa với việc năng lực sản xuất chip tiên tiến trên toàn cầu được mở rộng.

ASML hiện là doanh nghiệp duy nhất trên thế giới có khả năng cung cấp các hệ thống quang khắc EUV được sử dụng bởi những nhà sản xuất chip hàng đầu như TSMC, Samsung và Intel để sản xuất các dòng chip tiên tiến nhất.

Morgan Stanley cho biết sự lạc quan của họ còn xuất phát từ các thông tin được ASML chia sẻ tại đại hội cổ đông thường niên diễn ra vào tháng 4. Tại đây, công ty đã công bố kế hoạch mở rộng hoạt động tại khu công nghiệp Brainport ở Eindhoven, dự kiến bắt đầu xây dựng từ quý 3/2026.

Tuy nhiên, ngân hàng này cũng lưu ý rằng dự án Brainport chỉ nên được xem là bước khởi đầu của kế hoạch mở rộng nhiều giai đoạn nếu ASML muốn giải quyết triệt để các lo ngại về năng lực sản xuất trong tương lai.

Dù vừa lập kỷ lục mới tại châu Âu, giá trị của ASML vẫn thấp hơn đáng kể so với những "gã khổng lồ" công nghệ Mỹ đã vượt mốc 1.000 tỷ USD. Mức tăng khoảng 50% của cổ phiếu ASML từ đầu năm đến nay chủ yếu phản ánh làn sóng bùng nổ nhu cầu AI và sự tăng trưởng mạnh mẽ của toàn ngành bán dẫn.

Với đà tăng này, ASML đã vượt qua SAP để trở thành doanh nghiệp niêm yết lớn nhất châu Âu. Giá trị thị trường của công ty hiện thậm chí còn cao hơn tổng vốn hóa của hai doanh nghiệp lớn tiếp theo trong khu vực là HSBC và Roche cộng lại.

Tuy nhiên, vị thế thống trị của ASML không phải là bất khả xâm phạm. Nhiều doanh nghiệp đang nỗ lực phát triển các công nghệ quang khắc tiên tiến tương tự.

Một trong số đó là Substrate, startup tại San Francisco được hậu thuẫn bởi quỹ đầu tư của Peter Thiel cùng In-Q-Tel, quỹ đầu tư có liên hệ với CIA. Công ty này vừa huy động được 100 triệu USD để phát triển hệ thống quang khắc tia X sử dụng máy gia tốc hạt. Theo tuyên bố của Substrate, công nghệ này có thể tạo ra các cấu trúc bán dẫn ở tiến trình 2 nanomet với chi phí khoảng 10.000 USD cho mỗi wafer, thấp hơn rất nhiều so với mức khoảng 100.000 USD của công nghệ EUV tiên tiến hiện nay.

Bên cạnh đó, Canon đã bắt đầu thương mại hóa các hệ thống nanoimprint lithography, trong khi Nikon cũng tham gia thị trường với những sản phẩm ở phân khúc thấp hơn. Tại Trung Quốc, các doanh nghiệp trong nước cũng đang tích cực phát triển các giải pháp thay thế nhằm giảm sự phụ thuộc vào thiết bị của ASML.

Dẫu vậy, giới chuyên môn nhận định những công nghệ này khó có thể thay thế các hệ thống EUV trong sản xuất chip tiên tiến quy mô lớn trong tương lai gần. Hiện giá bán các máy quang khắc EUV của ASML dao động từ khoảng 235 triệu USD đối với dòng Low-NA đến khoảng 380 triệu USD đối với hệ thống High-NA EXE:5200B.