Nga tăng cường sự kiểm soát đối với thị trường khí đốt châu Âu bằng cách xây dựng một đường ống dẫn khí dài 900 km, trị giá 15 tỷ USD

Nước Nga vừa khẳng định thêm vị thế của một nhà cung cấp nhiên liệu chiến lược cho châu Âu bằng các thỏa thuận liên tiếp với Hungary, Bulgaria và Serbia về việc xây dựng một tuyến đường ống dẫn khí đốt lớn dài 900 km mang tên Dòng chảy phương Nam (South Stream) trị giá gần 15 tỷ USD.

Dự án là một phần trong kế hoạch "gọng kìm" của Nga nhằm tăng cường sự kiểm soát đối với thị trường khí đốt châu Âu và đặt nền móng cho một cơ chế đảm bảo an ninh năng lượng tại châu Âu.

Kế hoạch gọng kìm

Ngày 28/2, đại diện hai nước Nga và Hungary đã ký hiệp định liên chính phủ về hợp tác xây dựng đường ống dẫn và kho dự trữ khí đốt trên lãnh thổ Hungary, nằm trong dự án năng lượng "Dòng chảy phương Nam".

Đường ống dẫn khí đốt này có nhiệm vụ vận chuyển 30 tỉ m3 khí đốt/năm, từ Nga qua Biển Đen vào Bulgaria, tiếp đó chia thành hai nhánh, một hướng về phía Tây Bắc tới Áo, nhánh còn lại hướng về phía Nam tới Hy Lạp và sau đó quay sang phía Tây tới miền Nam Italia. Dự án do công ty Gazprom của Nga và công ty Eni của Italia phối hợp thực hiện, dự kiến đi vào hoạt động năm 2013.

Bulgaria và Serbia cũng được hưởng lợi rất nhiều từ việc chọn cách đi chung “Dòng chảy phương Nam” với Nga vì Bulgaria đang phụ thuộc tới 90% nguồn cung cấp nhiên liệu từ Nga. Thủ tướng Serbia cũng khẳng định, đường ống dẫn khí đốt vừa ký với phía Nga sẽ giúp Serbia trở thành một trong những quốc gia kinh tế dẫn đầu khu vực.

Đoạn đường ống chạy qua Hungary có vốn đầu tư 1,5 tỉ USD, do liên doanh giữa Gazprom và một công ty quốc doanh Hungary với tỉ lệ góp vốn 50/50 thực hiện, có công suất chuyên chở khoảng 10 tỉ m3 khí đốt/năm. Hungary dự kiến thu hồi vốn sau 15 năm. Phần dự án thuộc Hungary còn bao gồm một kho dự trữ khí đốt ngầm dưới đất có dung lượng 1 tỉ m3.

Theo các nhà phân tích, sự ra đời của đường ống “Dòng chảy phương Nam” có tầm quan trọng chiến lược trong việc đảm bảo an ninh năng lượng cho toàn bộ bán đảo Balkan nói riêng cũng như toàn bộ châu Âu nói chung.

Nhà cung cấp năng lượng hàng đầu cho châu Âu

Cùng với dự án “Dòng chảy phương Nam”, Nga đang xúc tiến xây dựng đường ống dẫn khí chạy qua biển Baltic tới Bắc Âu. Các nhà phân tích cho rằng, nước cờ của Nga trong vấn đề năng lượng không chỉ nhằm vô hiệu hóa dự án đường ống dẫn nhiên liệu Nabucco của EU mà còn khiến liên minh này tiếp tục cần tới Moscow như là một nhà cung cấp nhiên liệu không thể thiếu.

EU cho biết, hiện khối này tiêu thụ khoảng 500 tỷ m3 khí đốt/năm và sẽ tăng thêm 250-300 tỷ m3 khí đốt/năm trong 25 năm tới. Hiện nay, Nga cung cấp 40% nhu cầu khí đốt của châu Âu và khoảng 30% lượng dầu mỏ nhập khẩu ở châu lục này.

Việc mở rộng và đa dạng hóa các tuyến đường ống dẫn khí đốt sang châu Âu là một chính sách chiến lược của Moscow nhằm khẳng định vai trò của Nga như một cường quốc năng lượng tại khu vực này. Mục tiêu của Nga là tăng thị phần trên thị trường năng lượng nhập khẩu của EU lên mức 60% trong những năm tới.

Nga đã đầu tư xây dựng một loạt tuyến đường ống mới, trong đó có tuyến đường ống dẫn khí đốt từ Nga chạy qua Biển Đen sang Thổ Nhĩ Kỳ với tổng chiều dài hơn 1.200 km trị giá 3,2 tỷ USD, dự kiến hoạt động hết công suất vào năm 2010 với khả năng vận chuyển 16 tỷ m3 khí đốt/năm.

Đường ống dẫn khí xuyên Biển Đen hoạt động sẽ mở ra cơ hội để Nga xây dựng tuyến đường ống khác, đưa khí đốt từ Nga qua Thổ Nhĩ Kỳ sang miền nam Italia, phía nam châu Âu và Israel.

Ngoài ra, Nga còn hợp tác xây dựng tuyến đường dẫn khí đốt qua biển Baltic dẫn vào Đức dài hơn 2.100 km. Nhánh đường ống dẫn khí đốt dưới biển đầu tiên của tuyến đường này có công suất vận chuyển 27,5 tỷ m3/năm sẽ khánh thành vào năm 2010 và bắt đầu cung cấp khí đốt từ năm 2011.

Với dự án này, lần đầu tiên, khí đốt từ Nga sẽ được bơm trực tiếp vào Tây Âu mà không phải qua các nước láng giềng như Ukraine, Belarus và Ba Lan. Với công suất chuyên chở lên đến 55 tỷ m3 khí đốt/năm, có thể đáp ứng gần 10% nhu cầu về khí đốt tại EU.