Tình trạng chậm trễ trong việc cấp C/O làm phát sinh chi phí thuế và rủi ro tài chính, nguy cơ ách tắc logistics và tăng chi phí lưu kho, ảnh hưởng tới uy tín thương hiệu và đơn hàng, thậm chí hàng hóa có nguy cơ bị nghi ngờ hoặc xem xét áp thuế như hàng hóa có xuất xứ từ Trung Quốc khi nhập khẩu vào Hoa Kỳ…

Hiệp hội Da - Giày - Túi xách Việt Nam (LEFASO) vừa có công văn gửi Bộ Công Thương kiến nghị tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thủ tục cấp Chứng nhận Xuất xứ hàng hóa (C/O) cho doanh nghiệp ngành da – giày.

LEFASO cho biết thời gian qua, Hiệp hội nhận được nhiều phản ánh từ các doanh nghiệp hội viên và nhà máy sản xuất, xuất khẩu giày dép, may mặc về tình trạng chậm trễ trong việc cấp C/O.

ẢNH HƯỞNG NGHIÊM TRỌNG TỚI XUẤT KHẨU SANG CÁC THỊ TRƯỜNG TRỌNG ĐIỂM

Qua tổng hợp và rà soát thực tế, LEFASO cho rằng hiện nay, các nhà máy sản xuất xuất khẩu ngành da - giày, may mặc đang gặp tình trạng chậm cấp một số mẫu C/O quan trọng, bao gồm: C/O mẫu B - cấp cho các thị trường chưa/không có Hiệp định Thương mại tự do (FTA), đặc biệt là thị trường Hoa Kỳ; C/O mẫu E cấp cho thị trường các nước ASEAN và C/O mẫu VC cấp cho thị trường Chile (theo FTA Việt Nam - Chile).

Tình trạng chậm trễ trên phát sinh chủ yếu do việc chuyển giao cơ quan phụ trách cấp C/O từ Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) về Sở Công Thương các địa phương. Quá trình chuyển đổi vận hành này đã tạo ra một số "điểm nghẽn" kỹ thuật. Đó là phát sinh thủ tục đăng ký lại hồ sơ thương nhân do chuyển sang cơ quan cấp mới, các nhà máy bắt buộc phải làm lại thủ tục đăng ký hồ sơ thương nhân. Thời gian xử lý hồ sơ thương nhân kéo dài (có thể lên tới 10 ngày). Trong thời gian chờ phê duyệt, doanh nghiệp hoàn toàn không thể nộp hồ sơ xin cấp C/O, gây gián đoạn dây chuyền chuẩn bị chứng từ xuất khẩu.

Cùng với đó là tình trạng quá tải công việc tại địa phương. Các Sở Công Thương địa phương (đặc biệt là Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh) – bị quá tải do phải tiếp nhận số lượng lớn hồ sơ từ nhiều ngành hàng. Giai đoạn đầu chuyển đổi, quy trình và nguồn lực nhân sự xử lý chưa ổn định dẫn đến thời gian rà soát, xét duyệt C/O bị kéo dài.

Chính việc chậm cấp các mẫu C/O nêu trên tác động trực tiếp và nghiêm trọng tới hoạt động xuất khẩu sang các thị trường trọng điểm như Hoa Kỳ, Nam Phi, Chile và các nước khu vực Châu Á (Trung Quốc, Đài Loan, Philippines, Malaysia, Indonesia, Singapore, Thái Lan...).

Thậm chí, làm phát sinh chi phí thuế và rủi ro tài chính do khách hàng tại nước nhập khẩu không kịp áp dụng ưu đãi thuế quan theo các FTA. Doanh nghiệp/đối tác phải tạm nộp trước mức thuế MFN (thuế suất tối huệ quốc) cao, sau đó mới làm thủ tục hoàn thuế. Việc này gây mất thời gian, chi phí và đọng vốn lưu động.

Đặc biệt dẫn tới nguy cơ ách tắc logistics và tăng chi phí lưu kho. Tại các thị trường bắt buộc phải trình C/O ngay khi thông quan, việc chậm C/O khiến lô hàng bị giữ lại tại cảng, làm phát sinh chi phí lưu kho, lưu bãi khổng lồ và nguy cơ bị phạt do chậm tiến độ.

Những rắc rối này làm ảnh hưởng tới uy tín thương hiệu và đơn hàng. Việc giao hàng và hoàn tất chứng từ không đúng tiến độ làm xáo trộn kế hoạch phân phối của các nhãn hàng quốc tế. Điều này làm giảm uy tín của ngành sản xuất Việt Nam, khiến đối tác cân nhắc điều chuyển đơn hàng sang quốc gia khác.

Hơn nữa, sự chậm trễ gây rủi ro đặc biệt nghiêm trọng đối với C/O mẫu B tại thị trường Hoa Kỳ. Mặc dù là C/O không ưu đãi, C/O mẫu B là căn cứ pháp lý quan trọng xác định nguồn gốc sản phẩm. Nếu thiếu C/O mẫu B khi nhập khẩu vào Hoa Kỳ, hàng hóa Việt Nam có nguy cơ bị nghi ngờ hoặc xem xét áp thuế như hàng hóa có xuất xứ từ Trung Quốc. Khi đó, doanh nghiệp có thể phải chịu các mức thuế phòng vệ thương mại rất cao (như thuế chống bán phá giá, thuế đối kháng hoặc thuế bổ sung khác), đe dọa trực tiếp tới tính ổn định của kim ngạch xuất khẩu sang Hoa Kỳ.

CẦN TRIỂN KHAI KHẨN CẤP CÁC GIẢI PHÁP

Để nhanh chóng khắc phục tình trạng trên, đảm bảo hoạt động xuất khẩu ngành da - giày không bị đứt gãy trong giai đoạn cao điểm, LEFASO đề nghị Bộ Công Thương xem xét và chỉ đạo triển khai các giải pháp khẩn cấp nhằm hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp vượt qua khó khăn, duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu.

Cụ thể, về thủ tục đăng ký hồ sơ thương nhân, bà Phan Thị Thanh Xuân, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký LEFASO đề nghị Bộ Công Thương cho phép cơ chế chuyển tiếp tự động/kế thừa dữ liệu hồ sơ thương nhân đã đăng ký trước đó trên hệ thống eCoSys (Hệ thống quản lý và cấp chứng nhận xuất xứ điện tử) sang Sở Công Thương địa phương, tránh yêu cầu doanh nghiệp phải làm lại từ đầu.

Trong giai đoạn chuyển đổi, đề xuất cho phép tiếp nhận/phê duyệt song song hoặc áp dụng cơ chế "hồ sơ thương nhân tạm thời" để doanh nghiệp vẫn được nộp hồ sơ xin C/O song song với quá trình thẩm định.

Về tăng cường năng lực xử lý tại các Sở Công Thương địa phương, bà Xuân đề xuất cần bổ sung nhân sự, tổ chức tập huấn chuyên sâu và hỗ trợ kỹ thuật kịp thời cho Sở Công Thương các tỉnh/thành phố tập trung nhiều nhà máy (đặc biệt là TP. Hồ Chí Minh, Bình Dương, Đồng Nai...) để đẩy nhanh tốc độ duyệt hồ sơ.

Đồng thời, nghiên cứu cơ chế làm việc ngoài giờ hoặc ưu tiên duyệt nhanh (Fast-track) cho các lô hàng gấp, hàng đi thị trường xa (như Hoa Kỳ, Chile, Châu Âu...).

Đối với quy trình vận hành và ứng dụng công nghệ thông tin, bà Xuân cho rằng cần tối ưu hóa tính năng trên hệ thống eCoSys, giảm thiểu các thao tác thủ công, hướng tới tự động hóa cấp C/O đối với các doanh nghiệp uy tín, tuân thủ tốt.