Thực tiễn phát triển đô thị trong những năm qua cho thấy Tp.HCM đang đứng trước rất nhiều thách thức

Thực tiễn phát triển đô thị trong những năm qua cho thấy Tp.HCM đang đứng trước rất nhiều thách thức của quá trình phát triển đô thị, đặt ra nhu cầu bức thiết về việc điều chỉnh quy hoạch thành phố.

Là trung tâm kinh tế - xã hội lớn nhất của cả nước, mỗi năm Tp.HCM đóng góp gần 22% GDP và khoảng 28% tổng thu ngân sách cả nước. Trong năm 2018, thành phố dự kiến thu ngân sách 480.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, theo đánh giá của các nhà quy hoạch, mức phát triển này vẫn chưa tương xứng với tiềm năng của thành phố bởi những kìm hãm trong quy hoạch đô thị.

Mới đây, tại hội thảo Quy hoạch đô thị Tp.HCM: Thực tiễn và cơ hội đầu tư, lãnh đạo thành phố cho biết chính quyền thành phố phải điều chỉnh quy hoạch chung nhằm hạn chế những vấn đề không bền vững của quá trình phát triển đô thị. Hai mục tiêu cụ thể mà công tác quy hoạch chung cần hướng tới là phát huy trí tuệ tập thể và ứng dụng công nghệ trong quản lý quy hoạch.

Tư duy và công nghệ: điểm cốt lõi để đổi mới quy hoạch

Quy hoạch đô thị là công việc đòi hỏi khối lượng thông tin rất lớn. Và vì vậy, công nghệ sẽ là vấn đề then chốt cần giải quyết của các nhà quy hoạch. "Nếu nhìn vào Tp.HCM hiện nay so với các nước trong khu vực, thành phố đang phát triển khá nhanh. Tôi nhận thấy nhiều nhà làm quy hoạch, kiến trúc sư tại đây đã bắt đầu sử dụng công nghệ trong xây dựng.

Chúng ta có những con người thích khám phá công nghệ mới, đây là một lợi thế giúp đỡ cho chính quyền trong công tác quy hoạch đô thị. Bởi việc áp dụng các công nghệ hiện đại trong quy hoạch (GIS, BIM, Reality capture, và IoT) sẽ giúp giảm thiểu chi phí đầu tư, tăng cường tính chính xác hỗ trợ đắc lực cho quá trình hoạch định đô thị", ông KC Ho, đại diện tập đoàn Autodesk tại châu Á, đơn vị đang thực hiện nhiều dự án quy hoạch bằng công nghệ tại nhiều quốc gia trên thế giới, chia sẻ.

Nhìn chung, vấn đề điều chỉnh quy hoạch không chỉ là câu chuyện của riêng cơ quan quản lý mà cần huy động được trí tuệ tập thể, đặc biệt là từ doanh nghiệp và cần thay đổi tư duy quy hoạch.

Ông Jimmy Chan - CEO của Alpha King là người có hơn 35 năm kinh nghiệm trong việc xây dựng và phát triển kiến trúc đô thị, cho biết: "Thành phố như một cái cây, mà người làm chính quyền là người gieo hạt giống. Chính các nhà đầu tư sẽ mang đến nguồn lực tài chính để cái cây đó phát triển và trái ngọt chính là những niềm vui của người dân về sự tiện lợi, hiệu quả. Như vậy theo kinh nghiệm của tôi, điều quan trọng nhất là sự tham gia của nguồn lực con người từ các khối tư nhân, những người thực sự hiểu được tầm nhìn của lãnh đạo thành phố".

Thực tiễn quy hoạch đô thị từ các quốc gia trên thế giới

Việc tận dụng nguồn lực từ các nhà đầu tư, doanh nghiệp tư nhân và ứng dụng công nghệ vào quy hoạch đã giúp nhiều thành phố khác trên thế giới thành công trong xây dựng đô thị. Đây chính là công thức mà chính quyền thành phố Thượng Hải đã biến khu phố Đông nghèo nàn, chỉ sau 30 năm đã vực dậy thần kì, trở thành một trong những trung tâm tài chính hàng đầu trên thế giới.

Tại đây, họ bảo đảm việc xây dựng hạ tầng, quy hoạch đô thị trước khi thi công kiến trúc. Đô thị này triệt để đảm bảo "7 thông" (thông đường, thông điện, thông nước, thông ga, thông vô tuyến điện, điện thoại, viễn thông…). Một điều đáng nói thêm là vốn đầu từ ngân sách chỉ chiếm 10% trong tổng vốn đầu tư hạ tầng phố Đông, nguồn vốn còn lại chính quyền Thượng Hải đã có nhiều phương án thông minh để thu hút đầu tư ngoài ngân sách từ các nhà đầu tư.

"Thượng Hải là một ví dụ điển hình của quy hoạch đô thi thông minh. Chúng tôi đã thể hiện sự "thông minh" trong việc giúp Chính phủ quy hoạch đô thị thông qua thiết kế trực tuyến, đệ trình trực tuyến và vận hành trực tuyến. Bằng cách tận dụng công nghệ thông minh, chúng tôi đã xây dựng được một hệ thống quản lý năng lượng tập trung, nơi có thể dự đoán lượng tiêu thụ điện năng và tránh lãng phí năng lượng. Bằng cách đó, chúng tôi đã cung cấp trải nghiệm tân tiến hơn cho người dân. Họ cảm thấy an toàn hơn, Chính phủ cảm thấy dễ dàng hơn trong việc quản lý và vận hành", ông Jimmy Chan - CEO của Alpha King, một chuyên gia từng để lại nhiều dấu ấn trong phát triển đô thị của Thượng Hải với nhiều dự án như Disneyland Shanghai, khách sạn Peninsula hay khu Tân Thiên Địa, cho biết.

Với dân số 24 triệu dân, cùng vai trò là một trung tâm lớn của Trung Quốc, Thượng Hải được mô tả là Paris ở phương Đông, chính quyền thượng Hải đặt mục tiêu đưa phố Đông trở thành thành phố thông minh tiêu biểu, trung tâm kinh tế - tài chính và giao thông toàn cầu vào năm 2020 - 2035.

Có thể nhận thấy rằng để Tp.HCM triển khai tốt dự án quy hoạch chung theo hướng thành phố thông minh, chính quyền cần huy động lực lượng các nhà đầu tư, doanh nghiệp tham gia vào các nhóm dự án. Trong giai đoạn tới, thành phố sẽ rà soát nhiều vấn đề như chính sách cho nhà đầu tư, giải quyết quyền lợi cho người dân. Đồng thời, nâng cao chất lượng quy hoạch cho phù hợp với sự phát triển chung của thành phố.