Tại Dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề xuất doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn được hưởng chính sách hỗ trợ trong 2–3 năm sau khi vượt ngưỡng quy mô, nhằm tạo khoảng đệm để doanh nghiệp thích ứng với các điều kiện mới khi mở rộng hoạt động…

Tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, chiều 17/10, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Tờ trình dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Chính phủ đề xuất thay thế Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017 sau gần một thập kỷ thực hiện, nhằm điều chỉnh chính sách phù hợp hơn với yêu cầu phát triển của khu vực doanh nghiệp này.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, khuôn khổ pháp lý hiện hành đã tạo nền tảng cho việc triển khai các chương trình hỗ trợ, nhưng vẫn còn những hạn chế về phân bổ nguồn lực, đánh giá tác động và mức độ đáp ứng nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Trong khi đó, khó khăn về nguồn vốn, mặt bằng, công nghệ, nhân lực chất lượng cao và thị trường tiếp tục hạn chế khả năng phát triển của nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa gồm 4 chương, 35 điều với các chính sách hướng tới nâng cao năng lực cạnh tranh, hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo, thúc đẩy chuyển đổi từ hộ kinh doanh, phát triển mô hình kinh doanh bền vững và tăng khả năng tham gia chuỗi giá trị trong nước, quốc tế.

Trong các nội dung được đề xuất, tiếp cận vốn là một vấn đề đáng chú ý. Thay vì chỉ dựa vào tài sản bảo đảm, dự thảo định hướng đa dạng hóa nguồn tài chính, khuyến khích xem xét dòng tiền, dữ liệu và khả năng tạo doanh thu của doanh nghiệp khi đánh giá tín dụng, Bộ trưởng Bộ Tài chính nêu.

Nếu được thiết kế và triển khai phù hợp, cách tiếp cận này có thể mở thêm cơ hội cho những doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh khả thi nhưng hạn chế về tài sản thế chấp.

Ngoài nguồn vốn, dự thảo đặt vấn đề hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận công nghệ, nâng cao chất lượng nhân lực, cải thiện năng lực quản trị và mở rộng thị trường. Với doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, trọng tâm là kết nối với chuyên gia, tổ chức ươm tạo và nhà đầu tư, qua đó hỗ trợ hoàn thiện sản phẩm và đưa kết quả nghiên cứu vào hoạt động kinh doanh.

Đối với hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp, chính sách được định hướng theo hướng giảm trở ngại trong quá trình chuyển đổi, tăng khả năng tiếp cận dịch vụ tư vấn, kế toán và pháp lý. Mục tiêu không chỉ là tăng số lượng doanh nghiệp được thành lập, mà còn tạo điều kiện để các đơn vị sau chuyển đổi vận hành minh bạch, nâng cao năng suất và phát triển ổn định.

Dự thảo cũng mở rộng sự quan tâm tới doanh nghiệp thực hiện mô hình kinh doanh bền vững, doanh nghiệp do phụ nữ, người khuyết tật và người dân tộc thiểu số làm chủ, cũng như doanh nghiệp hoạt động tại vùng miền núi, biên giới và hải đảo.

Cuối cùng, dự thảo hướng tới nâng cao năng lực sản xuất, quản trị và chất lượng sản phẩm, tăng kết nối giữa doanh nghiệp nhỏ và vừa với doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, nhà phân phối và đối tác quốc tế. Qua đó, doanh nghiệp có thêm cơ hội tiếp cận công nghệ, mở rộng thị trường và gia tăng giá trị trong nước.

Tại báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nhất trí với việc sửa đổi toàn diện và đổi tên luật. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra lưu ý dự thảo cần thể hiện rõ hơn mục tiêu phát triển doanh nghiệp, thay vì chủ yếu tập trung vào các biện pháp hỗ trợ.

Một trong những nội dung cần tiếp tục làm rõ là tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo cơ quan thẩm tra, việc xác định dựa trên số liệu có thể biến động hằng năm, trong khi cách tính tổng nguồn vốn bao gồm cả nợ phải trả và việc phân loại ngành, lĩnh vực hoạt động còn có những điểm cần được quy định cụ thể hơn.

"Với những doanh nghiệp vượt ngưỡng quy mô trong quá trình phát triển, cơ quan thẩm tra đề nghị nghiên cứu cơ chế chuyển tiếp hỗ trợ trong 2–3 năm. Đề xuất này nhằm tránh trường hợp doanh nghiệp vừa mở rộng hoạt động đã mất quyền tiếp cận chính sách, từ đó hạn chế động lực tăng trưởng." 

“Đề nghị quy định nguyên tắc xác định ngành nghề kinh doanh chính, nghiên cứu dùng số liệu 2-3 năm liền kề, làm rõ căn cứ đánh giá tác động đến phạm vi thụ hưởng, khả năng cân đối nguồn lực khi nâng ngưỡng lao động từ 200 lên 300 người, tổng vốn từ 100 lên 150 tỷ đồng”, Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đề xuất.

Cơ quan thẩm tra cũng đặt vấn đề về cách phân bổ ngân sách nhà nước. Theo đó, việc hỗ trợ cần gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ, có tiêu chí lựa chọn rõ ràng và cơ chế hạn chế tình trạng một doanh nghiệp nhận hỗ trợ trùng lặp từ nhiều chương trình.

Đối với chính sách thuế, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản tán thành việc nghiên cứu các ưu đãi miễn, giảm thuế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhưng đề nghị tránh quy định trùng lặp với pháp luật chuyên ngành. Các nội dung ưu đãi cụ thể về thuế thu nhập doanh nghiệp được đề xuất chuyển sang các dự án luật sửa đổi pháp luật về thuế đang được trình Quốc hội tại cùng kỳ họp.

Cơ quan thẩm tra đồng thời đề nghị bảo đảm doanh nghiệp đáp ứng cùng điều kiện về ngành, nghề, lĩnh vực và địa bàn được hưởng ưu đãi không thấp hơn các doanh nghiệp khác, tránh tạo ra rào cản chỉ vì khác biệt về quy mô.

Đề xuất miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 2–3 năm kể từ năm đầu tiên phát sinh doanh thu chịu thuế cũng được đặt ra để nghiên cứu. Với những quy định chỉ dẫn chiếu chính sách đã có, cơ quan thẩm tra đề nghị cân nhắc sự cần thiết nhằm tránh làm tăng độ phức tạp của dự thảo, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính nêu.