Công nghệ lượng tử phải trở thành năng lực chiến lược quốc gia

Sáng 21/5, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chủ trì buổi làm việc của Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương cho ý kiến về Đề án “Nghiên cứu ứng dụng và phát triển công nghệ lượng tử phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh”.

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá cao việc các cơ quan đã chủ động nghiên cứu, theo dõi xu thế công nghệ mới trên thế giới, bước đầu đề xuất các định hướng, nhiệm vụ và giải pháp quan trọng.

Tuy nhiên, đây là lĩnh vực rất mới, khó, diễn biến nhanh và liên quan trực tiếp đến khoa học công nghệ, an ninh quốc gia, chuyển đổi số công nghiệp chiến lược và năng lực cạnh tranh dài hạn của đất nước.

CÔNG NGHỆ LƯỢNG TỬ PHẢI GẮN VỚI AN NINH VÀ CHUYỂN ĐỔI SỐ

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn, bài bản hơn và mang tính chiến lược hơn để hoàn thiện Đề án phát triển công nghệ lượng tử tại Việt Nam trong giai đoạn tới, phục vụ yêu cầu phát triển đất nước gắn với tự chủ chiến lược.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh phải thống nhất nhận thức công nghệ lượng tử là vấn đề chiến lược quốc gia, không chỉ đơn thuần là nghiên cứu khoa học. Việc phát triển công nghệ lượng tử cần đặt trong tổng thể triển khai Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị và chiến lược phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Theo đó, công nghệ lượng tử phải gắn với bảo đảm an ninh quốc gia, dữ liệu quốc gia, công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ không gian và các lĩnh vực công nghệ chiến lược khác.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý nếu tách rời các mục tiêu này, công nghệ lượng tử rất dễ trở thành chương trình nghiên cứu đắt đỏ nhưng không chuyển hóa được thành sức mạnh quốc gia.

Người đứng đầu Đảng, Nhà nước yêu cầu phải có tư duy đúng trong phát triển lĩnh vực này với tinh thần “đi sau nhưng không đi chậm; không nóng vội nhưng cũng không được chần chừ”, đồng thời tránh tâm lý tự ti, tư duy phong trào, đầu tư dàn trải hoặc đặt mục tiêu vượt quá khả năng thực tế.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Việt Nam cần lựa chọn hướng đi phù hợp với điều kiện thực tế, từng bước xây dựng năng lực thực chất trong những lĩnh vực có khả năng tham gia và làm chủ; ưu tiên trước hết cho an ninh và chủ quyền số quốc gia, bảo đảm chủ động từ sớm, từ xa.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu hợp tác quốc tế trong lĩnh vực lượng tử phải mạnh mẽ, chọn lọc và thực chất, phục vụ mục tiêu nâng cao năng lực tự chủ của Việt Nam, không để hình thành sự phụ thuộc mới.

HÌNH THÀNH HỆ SINH THÁI ĐỔI MỚI SÁNG TẠO LƯỢNG TỬ

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu tập trung đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, không đầu tư dàn trải, manh mún. Theo đó, cần hình thành các trung tâm nghiên cứu mạnh, phòng thí nghiệm trọng điểm, nhóm nghiên cứu xuất sắc và cơ chế phối hợp hiệu quả giữa viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp cùng các cơ quan quốc phòng - an ninh.

Người đứng đầu Đảng, Nhà nước lưu ý phải đổi mới cách đánh giá kết quả nghiên cứu khoa học, coi trọng năng lực tích lũy lâu dài vì khoa học đỉnh cao không thể phát triển bằng tư duy thành tích ngắn hạn; đồng thời chấp nhận rủi ro có kiểm soát trong nghiên cứu khoa học.

Đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh vai trò của nguồn nhân lực và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Theo đó, cần xây dựng chương trình quốc gia đào tạo nhân lực công nghệ lượng tử, có cơ chế đặc thù để thu hút, trọng dụng nhân tài; xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh trong nước; tăng cường hợp tác quốc tế và thu hút các nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài tham gia phát triển năng lực lượng tử cho Việt Nam.

Cùng với đẩy mạnh nghiên cứu cơ bản, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu thúc đẩy hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo lượng tử với sự tham gia của Nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và các đơn vị quốc phòng - an ninh; có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp tham gia nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa công nghệ.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, công nghệ lượng tử không thể chỉ nằm trong phòng thí nghiệm hay trên các đề án nghiên cứu mà phải được đưa vào thực tế, hình thành sản phẩm phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ cách tổ chức thực hiện do đây là lĩnh vực liên ngành, liên lĩnh vực, đòi hỏi yêu cầu cao về phối hợp và điều hành thống nhất. Đề án cần tiếp tục làm rõ mục tiêu, lộ trình, nhiệm vụ ưu tiên; đề xuất cơ chế đặc thù về đầu tư, tài chính, nhân lực và hợp tác quốc tế; lựa chọn một số nhiệm vụ, dự án trọng điểm để triển khai ngay.

Kết luận buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Đảng ủy Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tiếp tục nghiên cứu, bổ sung và hoàn thiện Đề án, bảo đảm mang tầm chiến lược, khoa học và sát thực tiễn, trình Ban Bí thư xem xét theo đúng tiến độ và yêu cầu chất lượng đề ra