Theo trang Euronews, giá các hợp đồng tài chính liên quan đến khoai tây đã tăng vọt hơn 700% chỉ trong vài tuần. Nguyên nhân chính của sự tăng giá này là do hoạt động giao dịch đầu cơ trong bối cảnh bất ổn do cuộc chiến tại Iran gây ra.
Các hợp đồng chênh lệch giá khoai tây (CFDs) đã tăng giá khoảng 705% trong chưa đầy một tháng trở lại đây. Từ ngày 21/4 tới nay, giá mỗi 100 trăm kilogram trên hợp đồng CFD đã tăng từ khoảng 2,11 euro lên đến 18,5 euro. Tuy nhiên, mức giá này vẫn rất thấp so với giá trên thị trường khoai tây châu Âu trong hai năm qua, do thị trường khoai tây vật chất ở châu Âu hiện đang chịu ảnh hưởng nặng nề từ tình trạng dư thừa nguồn cung.
Sau những đợt mất mùa và giá khoai tây cao trước đó, nông dân ở các nước như Bỉ, Hà Lan, Pháp và Đức đã mở rộng diện tích trồng trọt đáng kể. Điều kiện thời tiết thuận lợi đã tạo ra những vụ thu hoạch lớn bất thường, dẫn đến tình trạng dư thừa lớn trên thị trường châu Âu. Kết quả là, các nhà chế biến và xuất khẩu gặp khó khăn trong việc tiêu thụ nguồn cung, đẩy giá khoai tây tại nông trại giảm mạnh.
Một số loại khoai tây chất lượng thấp hơn, thường được dùng làm thức ăn chăn nuôi hoặc sử dụng trong công nghiệp, đã được giao dịch với giá cực thấp hoặc thậm chí âm. Trong những trường hợp này, người trồng có thể phải trả chi phí vận chuyển hoặc xử lý để di chuyển lượng khoai tồn ế ra khỏi trang trại của họ.
Mức giá chuẩn 18,5 euro/100 kg khoai tây trên hợp đồng CFD phản ánh giá khoai tây được "mua tự do" trên thị trường mở, thay vì giá trong các hợp đồng cố định giữa người trồng và nhà chế biến. Mặc dù mức giá này cao hơn nhiều so với mức giá trong một số trường hợp thậm chí còn âm trên thị trường thứ cấp, nhiều nhà sản xuất khoai tây vẫn coi đây là mức giá không bền vững về mặt tài chính vì chi phí sản xuất, bao gồm nhiên liệu, phân bón, lưu trữ và điện, đã tăng đáng kể.
Sự tương phản giữa giá giá khoai tây vật chất suy yếu và tình trạng leo thang dữ dội của giá hợp đồng tài chính khoai tây phản ánh sự khác biệt giữa thị trường giao dịch hàng hóa vật chất và chuỗi cung ứng nông nghiệp thực tế.
Theo các chuyên gia, giá hợp đồng trên thị trường tài chính có thể phản ứng mạnh với sự biến động, kỳ vọng về các vụ thu hoạch trong tương lai, rủi ro thời tiết, nhu cầu xuất khẩu hoặc khả năng có các điều chỉnh cung ứng, ngay cả khi hàng tồn kho hiện tại vẫn còn dư thừa.
Nói cách khác, cú tăng gấp hơn 8 lần của giá hợp đồng CFD liên quan đến khoai tây ở châu Âu không có nghĩa là khoai tây đột nhiên trở nên đắt đỏ ở khu vực này. Thay vào đó, sự tăng giá đó phản ánh biến động trong một thị trường đang cố gắng định giá các điều kiện tương lai liên quan đến sự bất ổn hiện tại.
Cuộc xung đột ở Trung Đông đã cản trở nghiêm trọng hoạt động sản xuất và xuất khẩu các hóa chất và khoáng chất thiết yếu cho sản xuất nông nghiệp, dẫn đến những mối lo ngại về an ninh lương thực toàn cầu. Vì khoai tây là một loại cây trồng cần nhiều dinh dưỡng, nên sự thiếu hụt đột ngột phân bón giá rẻ có tác động trực tiếp đến sản lượng khoai tây trong tương lai.
Tình hình càng trở nên tồi tệ hơn khi sự bất ổn trong khu vực khiến các tuyến đường vận chuyển chính bị gián đoạn, làm phức tạp thêm chuỗi cung ứng nông nghiệp. Theo Liên hiệp quốc, trước chiến tranh, khoảng 1/3 lượng phân bón của thế giới như urê, kali, amoniac và phốt phát được vận chuyển qua eo biển Hormuz - tuyến đường hiện đang bị phong tỏa.
Để đối phó với sự leo thang của chi phí và tình trạng bất định gia tăng này, các nhà giao dịch dường như đang định giá lại các hợp đồng tương lai khoai tây và không còn ưu tiên thực tế hiện tại của tình trạng dư thừa nguồn cung.
Đối với người tiêu dùng châu Âu, điều này hiện không đồng nghĩa với việc tăng giá mạnh đối với một loại thực phẩm cơ bản, nhưng những chuyển động về giá của các hợp đồng CFD khoai tây cho thấy một thị trường đang bất an và cố gắng định giá các tác động kinh tế toàn diện của cuộc chiến Iran.
