Đầu tư những doanh nghiệp có nền tảng tốt, có bảng tài chính lành mạnh, dòng tiền ổn định và có lợi thế cạnh tranh dài hạn. Trong thực tế, những doanh nghiệp như vậy thường có khả năng vượt qua các chu kỳ khó khăn tốt hơn và phục hồi nhanh hơn khi kinh tế cải thiện.

Mặc dù Vn-Index không còn biến động quá nhiều do những bất ổn đến từ bên ngoài song những thông tin này vẫn ảnh hưởng ít nhiều đến từng nhóm ngành cổ phiếu riêng lẻ và triển vọng kinh tế vĩ mô Việt Nam. 

Nhận định về những giai đoạn thị trường biến động mạnh do yếu tố bên ngoài, trong Talkshow Phố tài chính mới đây, ông Nguyễn Duy Anh, CFA, Giám đốc quản lý Danh mục đầu tư, Công ty Quản lý Quỹ Vietcombank (VCBF) nhấn mạnh: Nhìn lại lịch sử thị trường tài chính, những giai đoạn biến động mạnh do yếu tố bên ngoài diễn ra tương đối thường xuyên.

Ví dụ như khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, căng thẳng thương mại Mỹ – Trung giai đoạn 2018–2019, hay đại dịch Covid-19 năm 2020. Trong những giai đoạn đó, thị trường chứng khoán toàn cầu và Việt Nam đều có những nhịp giảm rất mạnh trong ngắn hạn.

Tuy nhiên, nếu nhìn dài hơn thì thị trường phục hồi khá nhanh khi nền kinh tế ổn định trở lại. Ví dụ như sau cú sốc Covid năm 2020, VN-Index đã tăng hơn 2 lần trong vòng chưa đầy 18 tháng, phản ánh sự phục hồi của nền kinh tế và lợi nhuận doanh nghiệp.

Điểm khác của giai đoạn hiện nay là thị trường đang chịu tác động từ nhiều yếu tố cùng lúc, từ căng thẳng địa chính trị, mặt bằng lãi suất toàn cầu vẫn ở mức cao, cho tới việc nhiều loại tài sản đã tăng mạnh trong giai đoạn trước. Khi các yếu tố này xuất hiện đồng thời, thị trường phản ứng nhạy cảm hơn với thông tin mới. Nhưng về bản chất, biến động là một phần tất yếu của thị trường. Điều quan trọng là nhìn vào nền tảng kinh tế và sức khỏe doanh nghiệp trong dài hạn.

Về vĩ mô, mặc dù chịu ảnh hưởng từ môi trường kinh tế toàn cầu, nền tảng kinh tế Việt Nam hiện vẫn khá tích cực. Một số yếu tố hỗ trợ quan trọng gồm: đầu tư công tiếp tục được đẩy mạnh, giúp nguồn vốn luân chuyển trong nền kinh tế, giảm chi phí logistics; FDI giải ngân vẫn liên tục ở mức cao; Tiêu dùng nội địa và du lịch đang phục hồi tốt.

Ngoài ra, Chính phủ cũng đang triển khai nhiều chính sách hỗ trợ như giảm thuế VAT, tăng mức giảm trừ gia cảnh và cải thiện môi trường kinh doanh. Theo IMF, cải cách thể chế và đầu tư công hiệu quả sẽ giúp GDP của Việt Nam tăng thêm 2% đến năm 2030. Bên cạnh đó, Việt Nam là nền kinh tế có độ mở lớn nên vẫn chịu tác động từ biến động toàn cầu, đặc biệt là thương mại quốc tế. Nhưng nhìn chung, nền tảng vĩ mô hiện vẫn khá ổn định.

Tuy nhiên, để nâng cao sức chống chịu của thị trường vốn nói chung và thị trường chứng khoán nói riêng, theo ông Nguyễn Duy anh, có ba yếu tố quan trọng.

Thứ nhất là cần tăng quy mô và độ sâu của thị trường. Hiện vốn hóa thị trường chứng khoán Việt Nam đã đạt gần 10 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 85% GDP. Mục tiêu của Chính phủ là nâng con số này lên 100% GDP trong năm tới, qua đó giúp thị trường trở thành kênh huy động vốn quan trọng cho nền kinh tế.

Thứ hai là thu hút thêm dòng vốn dài hạn, đặc biệt là từ các nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư nước ngoài. Khi thị trường có nhiều dòng vốn dài hạn, biến động do tâm lý ngắn hạn sẽ giảm bớt.

Thứ ba là nâng cao tính minh bạch và quản trị doanh nghiệp, để nhà đầu tư có thể đánh giá doanh nghiệp dựa trên nền tảng cơ bản thay vì chỉ dựa vào tâm lý thị trường.

Nếu làm tốt những yếu tố này, thị trường sẽ có khả năng chống chịu tốt hơn trước các cú sốc từ bên ngoài.

Cũng theo Giám đốc quản lý Danh mục đầu tư, Công ty Quản lý Quỹ Vietcombank, trong những giai đoạn thị trường biến động, điều quan trọng nhất là nhà đầu tư cần nâng cao kiến thức, giúp quản trị rủi ro và giữ kỷ luật đầu tư.

Thứ nhất là đa dạng hóa danh mục. Nhà đầu tư không nên tập trung quá nhiều vào một cổ phiếu hoặc một ngành.

Thứ hai là đầu tư những doanh nghiệp có nền tảng tốt, có bảng tài chính lành mạnh, dòng tiền ổn định và có lợi thế cạnh tranh dài hạn. Trong thực tế, những doanh nghiệp như vậy thường có khả năng vượt qua các chu kỳ khó khăn tốt hơn và phục hồi nhanh hơn khi kinh tế cải thiện.

Thứ 3 là giữ tầm nhìn dài hạn. Lịch sử thị trường cho thấy những giai đoạn điều chỉnh mạnh thường cũng là lúc xuất hiện nhiều cơ hội đầu tư hấp dẫn, giúp tạo nên tài sản lớn cho nhà đầu tư trong dài hạn.

"Kênh chứng khoán vẫn là một cái kênh sinh lời rất tốt cho nhà đầu tư. Chúng ta thấy lịch sử kinh tế thế giới trong vòng 100 năm trở lại đây kênh đầu tư chứng khoán luôn là kênh sinh lời tốt nhất nếu so sánh với tất cả các loại tài sản khác cho nhà đầu tư. Cho nên nếu đầu tư trên thị trường chứng khoán về dài hạn thì trong ngắn hạn có thể có những biến động thị trường sụt giảm, nhưng mà về dài hạn thì chắc chắn sẽ sinh lời tốt cho nhà đầu tư", ông Nguyễn Duy Anh nhấn mạnh.