Khi công bố hết dịch Covid-19, các cơ chế, chính sách đặc thù trong phòng, chống dịch không được áp dụng trong tình trạng khẩn cấp sẽ ảnh hưởng đến việc triển khai các biện pháp phòng, chống dịch; người dân có thể có tâm lý chủ quan, lơ là…

Liên quan đến đề xuất của đại biểu Quốc hội về việc đề nghị tuyên bố Việt Nam kết thúc đại dịch Covid-19 để sang giai đoạn chống dịch mới với quy định cụ thể, thay thế các chỉ thị, hướng dẫn trước đây, đại diện Bộ Y tế đã chỉ ra những thách thức khi công bố hết dịch.

GS.TS Phan Trọng Lân, Cục trưởng Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế cho biết, thách thức thứ nhất là trong trường hợp xảy ra tình huống xuất hiện biến thể mới nguy hiểm hơn có khả năng làm giảm hiệu quả vaccine hoặc giảm miễn dịch, khiến ca nặng hoặc tử vong tăng lên, dịch có nguy cơ bùng phát mạnh, trên diện rộng, vượt quá năng lực của hệ thống y tế.

Khi công bố hết dịch, các cơ chế, chính sách đặc thù trong phòng, chống dịch sẽ không được áp dụng như nghiên cứu, sản xuất hoặc mua, tiếp nhận, cấp phép, sử dụng vaccine, trang thiết bị y tế, thuốc và sinh phẩm y tế, phương tiện phòng hộ cá nhân…trong tình trạng khẩn cấp sẽ ảnh hưởng đến việc triển khai các biện pháp phòng, chống dịch.

Thách thức thứ hai, việc huy động sự tham gia của chính quyền các cấp, các tổ chức, đoàn thể, huy động sự vào cuộc của các doanh nghiệp, người dân trong phòng chống dịch sẽ không còn được quan tâm đúng mức; người dân có thể có tâm lý chủ quan, lơ là, không chủ động thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch; việc kích hoạt áp dụng trở lại các biện pháp hành chính, xã hội sẽ bị động.

Mặt khác, theo ông Lân, tình hình dịch Covid-19 vẫn diễn biến phức tạp trên thế giới, chưa ổn định và khó dự đoán; miễn dịch đáp ứng do mắc phải hoặc tiêm chủng giảm dần theo thời gian. Virus SARS-CoV-2 liên tục có sự biến đổi với các biến thể mới, biến thể phụ của virus tiềm ẩn khả năng lây lan nhanh, tránh được miễn dịch, giảm hiệu quả điều trị, không loại trừ khả năng làm tăng nặng, tử vong.

Trước tình hình đó, Ủy ban Khẩn cấp của Tổ chức Y tế thế giới tổ chức họp định kỳ 3 tháng/lần để đánh giá tình hình dịch Covid-19 trên toàn cầu và có những khuyến cáo đối với các quốc gia thành viên.

Mới đây nhất, tại cuộc họp gần nhất lần thứ 13 (ngày 13/10/2022), Ủy ban Khẩn cấp đánh giá "Thế giới vẫn trong tình trạng đại dịch Covid-19 và các nước vẫn phải tiếp tục tăng cường hệ thống giám sát và mở rộng năng lực điều trị, vaccine cho các đối tượng nguy cơ cao; đồng thời tiếp tục cập nhật kế hoạch chuẩn bị và ứng phó quốc gia với đại dịch Covid-19".

Cục trưởng Cục Y tế dự phòng nhấn mạnh, Việt Nam là nước thành viên có trách nhiệm của Tổ chức Y tế thế giới, do đó các hoạt động phòng chống dịch hiệu quả của nước ta sẽ góp phần vào nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế toàn cầu trong việc ứng phó và ngăn chặn đại dịch.

Theo ông Lân, thời gian qua, Bộ Y tế đã chủ động điều chỉnh theo hướng giảm dần các biện pháp phòng chống dịch Covid-19 phù hợp với tình hình dịch, tạo điều kiện phát triển kinh tế - xã hội. Theo đó, Bộ Y tế đã tạm dừng khai báo y tế; dừng cách ly đối với người nhập cảnh, người tiếp xúc; mở rộng việc điều trị tại nhà; việc khoanh vùng ổ dịch được thực hiện ở phạm vi hẹp nhất có thể.

Bộ cũng đã cập nhật các hướng dẫn về tiêm vaccine cho trẻ em; hướng dẫn an toàn, vệ sinh lao động cho nhân viên y tế; cập nhật quy định về sàng lọc, phân luồng, xét nghiệm, thu dung, điều trị người bệnh trong cơ sở khám, chữa bệnh.

Bộ Y tế cũng điều chỉnh hướng dẫn phòng chống dịch đối với người dân từ 5K (khẩu trang – khử khuẩn – khoảng cách – không tụ tập – khai báo y tế) sang 2K  (khẩu trang, khử khuẩn).

Ông Lân khẳng định rằng các biện pháp phòng chống dịch đã bảo đảm sự linh hoạt theo diễn biến dịch. Trong tình hình hiện nay, dịch đang trong tình trạng được kiểm soát, các biện pháp phòng chống dịch cơ bản đã trở về trạng thái bình thường mới, tạo thuận lợi cho người dân trong hoạt động đi lại, lao động, sản xuất, kinh doanh.

Tuy nhiên, nếu dịch bùng phát trở lại ở địa phương nào đó thì các biện pháp ứng phó nghiêm ngặt sẽ được nhanh chóng áp dụng trở lại để kịp thời khống chế không để dịch tác động lớn tới an sinh xã hội, sức khỏe, tính mạng của người dân.