Du khách có thể chọn không cung cấp dấu vân tay và quét khuôn mặt. EU chỉ đơn giản nói rằng: "Nếu bạn từ chối cung cấp dữ liệu sinh trắc học, bạn sẽ bị từ chối nhập cảnh vào lãnh thổ các nước châu Âu sử dụng EES"…

Trước kia, những người du lịch thích thú khi nhìn nhân viên xuất nhập cảnh đóng dấu mộc vào hộ chiếu, tạo ra kỷ niệm hữu hình về chuyến đi. Tuy nhiên, trải nghiệm đó sẽ sớm trở thành dĩ vãng khi 29 quốc gia trên khắp Liên minh châu Âu (EU) chuyển sang sử dụng hệ thống "biên giới sinh trắc học và điện tử" - EES, bỏ qua dấu hộ chiếu vật lý.

Chính sách này đã bị trì hoãn trong nhiều năm, bắt đầu có hiệu lực từ 12/10 và được triển khai dần dần, dự kiến hoàn tất vào 10/4/2026. EU không phải là nơi duy nhất chuyển sang biên giới kỹ thuật số. Vào tháng 1, Vương quốc Anh đã triển khai giấy phép du lịch điện tử ETA, loại giấy phép điện tử bắt buộc dành cho công dân từ các quốc gia được miễn thị thực khi nhập cảnh vào Anh.

Cục Quản lý An ninh Vận tải Mỹ (TSA) cũng đã bắt đầu mở rộng công nghệ sinh trắc học nhận diện khuôn mặt tại các sân bay trên khắp cả nước. Australia đã ngừng cấp dấu hộ chiếu từ năm 2012. Các điểm đến như Hong Kong, Singapore và Argentina cũng đã loại bỏ dấu mộc.

Dù nhiều du khách sẽ tiếc nuối khi mất đi kỷ vật hữu hình của chuyến đi, Theo Travel + Leisure, du khách không được tự ý đặt dấu lưu niệm vào hộ chiếu chính thức. Chỉ các quan chức được của các quốc gia mới có thể đặt dấu hoặc ghi chú hoặc bổ sung.

Chuyên gia an ninh biên giới Dalbir Ahlawat từ Đại học Macquarie, Australia, cho biết việc thay thế dấu hộ chiếu nhằm tăng cường an toàn du lịch, vì dấu có thể bị làm giả hoặc sửa đổi. Ông lưu ý hộ chiếu vật lý dễ bị thao túng, như thay ảnh, dán nhãn visa giả, hoặc bị đánh cắp.

Trước khi hệ thống EES được EU triển khai, thủ tục nhập cảnh vào khối Schengen được thực hiện thủ công. Nhân viên an ninh kiểm tra hộ chiếu và thị thực, sau đó đóng dấu ghi ngày nhập và xuất cảnh. Việc theo dõi thời gian lưu trú dựa vào dấu mộc, và du khách phải tự tính số ngày để tránh vi phạm quy định 90/180 ngày. Cách làm này dễ xảy ra sai sót, khiến việc kiểm soát người ở quá hạn kém hiệu quả.

Bên cạnh đó, loại bỏ việc đóng dấu thủ công giúp giảm thời gian chờ đợi tại cửa khẩu, đặc biệt trong các mùa cao điểm du lịch. Hệ thống tự động phát hiện các trường hợp lưu trú quá hạn thị thực, chống gian lận và hỗ trợ quản lý nhập cư trái phép. Đó là là lý do EU chuyển sang hệ thống tự động EES.

Du khách lần đầu đến châu Âu sẽ phải thực hiện đăng ký tại ki-ốt tự phục vụ ở các cửa khẩu hoặc sân bay. Hệ thống sẽ yêu cầu quét hộ chiếu, chụp ảnh khuôn mặt và lấy dấu vân tay. Ở các lần nhập cảnh sau đó, quá trình xác minh sẽ nhanh hơn do dữ liệu sinh trắc học đã được lưu trữ.

Trẻ em dưới 12 tuổi được miễn lấy dấu vân tay, nhưng vẫn phải chụp ảnh và xác minh thông tin hộ chiếu như người lớn. Những du khách từng bị từ chối nhập cảnh vào EU, hoặc vi phạm thời gian lưu trú trước đó, cũng sẽ bị ghi nhận vào hệ thống, ảnh hưởng đến các chuyến đi sau này.

Trong giai đoạn đầu, hộ chiếu vẫn sẽ được đóng dấu tại một số cửa khẩu chưa triển khai đầy đủ hệ thống. Tuy nhiên, EU dự kiến sẽ chấm dứt hoàn toàn việc đóng dấu thủ công vào tháng 4/2026, khi EES hoạt động trên toàn khối.

Quá trình triển khai được thực hiện theo từng giai đoạn để tránh gây quá tải tại cửa khẩu. Trong vòng 30 ngày đầu tiên, các nước thành viên EU phải đảm bảo ít nhất 10% du khách được đăng ký. Sau 90 ngày, con số này tăng lên 35%, và đến ngày 9/4/2026, hệ thống sẽ áp dụng bắt buộc với toàn bộ du khách không thuộc EU.

Việc kiểm tra sinh trắc học sẽ được triển khai tại các sân bay quốc tế, cảng biển, ga tàu hỏa quốc tế và các trạm kiểm soát biên giới đường bộ trong khối Schengen. Đối với Vương quốc Anh, quá trình đăng ký EES sẽ được tiến hành ngay khi rời khỏi Anh, tại: Cảng Dover, Ga Eurotunnel ở Folkestone (đường hầm xuyên eo biển Manche), và ga Eurostar ở London St Pancras. Khi tới điểm đến trong EU, du khách không cần kiểm tra lại.

Vì EES được triển khai theo từng giai đoạn, EU tin rằng sẽ không xảy ra xáo trộn lớn. Tuy vậy, chính phủ Anh đã khuyến cáo du khách nên lui thời gian cho hành trình, để hệ thống mới hoạt động suôn sẻ. Thử thách thực sự sẽ đến vào kỳ nghỉ lễ Phục sinh 2026 và mùa hè sau đó, khi nhiều gia đình lần đầu du lịch kể từ khi EES đi vào hoạt động.

Theo CNN, EES tuân thủ nghiêm ngặt luật bảo vệ dữ liệu của EU và được giám sát bởi cả cơ quan bảo vệ dữ liệu quốc gia và Cơ quan Giám sát Bảo vệ Dữ liệu Châu Âu. Dữ liệu được lưu trữ trong một cơ sở dữ liệu trung tâm an toàn do Cơ quan EU eu-LISA quản lý, đảm bảo tuân thủ các quy tắc về quyền riêng tư.

Du khách có quyền yêu cầu truy cập dữ liệu sinh trắc học của mình và yêu cầu chỉnh sửa nếu dữ liệu không chính xác hoặc không đầy đủ. Họ cũng có thể yêu cầu xóa dữ liệu được xử lý trái phép. Khiếu nại có thể được gửi đến các cơ quan bảo vệ dữ liệu quốc gia, hoặc trong một số trường hợp, đến Cơ quan Giám sát Bảo vệ Dữ liệu Châu Âu.

EES chỉ là bước đầu trong kế hoạch chuyển đổi số biên giới châu Âu. Đến cuối năm 2026, khối sẽ triển khai Hệ thống thông tin và cấp phép du lịch châu Âu (ETIAS). Khi đó, công dân ngoài Schengen sẽ phải nộp đơn trực tuyến, cung cấp thông tin cá nhân và hành trình, đồng thời trả phí 20 euro trước khi đến châu Âu. Giấy phép này có giá trị trong ba năm hoặc đến khi hộ chiếu hết hạn.

Các chuyên gia du lịch dự đoán rằng trong vòng 10 năm tới, hầu hết các quốc gia lớn sẽ chuyển sang công nghệ sinh trắc học, biến con dấu hộ chiếu truyền thống trở thành một di sản của quá khứ. Việc chuyển đổi sang EES không chỉ là một bước tiến công nghệ mà còn là một dấu mốc quan trọng, định hình lại cách chúng ta trải nghiệm và tương tác với các biên giới quốc tế trong kỷ nguyên số.