Sau khi hợp nhất Đồng Nai và Bình Phước để hình thành một đơn vị hành chính có quy mô hơn 12.737 km² và dân số trên 4,49 triệu người, Đồng Nai tiếp tục bước sang một giai đoạn phát triển mới với việc chuyển đổi sang mô hình thành phố. Sự thay đổi này không chỉ là vấn đề tổ chức hành chính mà còn mở ra cơ hội tái cấu trúc không gian phát triển, kết nối các động lực tăng trưởng từ công nghiệp, logistics, hàng không, thương mại biên giới đến dịch vụ hiện đại trong cùng một địa bàn.

Trong bối cảnh hàng loạt dự án hạ tầng chiến lược đang được triển khai đồng thời, Thành phố Đồng Nai đang đứng trước cơ hội mở rộng vai trò từ một trung tâm công nghiệp lớn trở thành một cực tăng trưởng mới của khu vực phía Nam.

TỪ TRUNG TÂM CÔNG NGHIỆP ĐẾN ĐẦU MỐI KẾT NỐI VÙNG

Trong nhiều năm qua, Đồng Nai luôn nằm trong nhóm địa phương dẫn đầu cả nước về phát triển công nghiệp, thu hút đầu tư nước ngoài và xuất khẩu. Hệ thống các khu công nghiệp tập trung tại Biên Hòa, Long Thành, Nhơn Trạch và nhiều địa bàn khác đã hình thành nền tảng sản xuất quy mô lớn, đóng góp quan trọng cho tăng trưởng kinh tế của vùng Đông Nam Bộ.

Bên cạnh lợi thế công nghiệp, Đồng Nai còn nằm tại vị trí kết nối giữa TP.Hồ Chí Minh với các địa phương Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ. Vai trò này tiếp tục được củng cố khi nhiều công trình hạ tầng chiến lược quốc gia đang được triển khai như Cảng hàng không quốc tế Long Thành, cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, đường Vành đai 3 TP.Hồ Chí Minh, đường Vành đai 4 cùng mạng lưới cao tốc liên vùng.

Trong đó, sân bay Long Thành được xác định là một trong những dự án hạ tầng quan trọng nhất của khu vực phía Nam. Không chỉ tạo thêm năng lực vận tải hàng không, dự án còn mở ra cơ hội phát triển các lĩnh vực logistics, thương mại quốc tế, dịch vụ hàng không và công nghiệp hỗ trợ.

Tuy nhiên, điểm khác biệt của Đồng Nai hiện nay không chỉ đến từ các dự án hạ tầng đang hình thành mà còn từ việc mở rộng không gian phát triển sau khi hợp nhất với Bình Phước.

Nếu khu vực Đồng Nai trước đây tiếp tục giữ vai trò trung tâm công nghiệp, logistics và hàng không với hạt nhân là sân bay Long Thành cùng hệ thống khu công nghiệp hiện hữu, thì khu vực Bình Phước trước đây bổ sung một không gian phát triển mới theo hướng bắc, kết nối trực tiếp với Tây Nguyên và Campuchia.

Trong những năm gần đây, Bình Phước định hướng phát triển mạnh các trung tâm logistics, hệ thống cảng cạn (ICD) và vận tải đa phương thức nhằm kết nối hàng hóa từ Tây Nguyên, Campuchia với các trung tâm công nghiệp và hệ thống cảng biển phía Nam. Các ICD tại Hoa Lư, Chơn Thành và Đồng Phú được quy hoạch để tham gia vào mạng lưới logistics liên vùng, trong khi cửa khẩu quốc tế Hoa Lư tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong hoạt động giao thương giữa Việt Nam và Campuchia.

Nhờ đó, Thành phố Đồng Nai hiện nay không chỉ sở hữu hệ thống sản xuất công nghiệp quy mô lớn, mà còn có thêm hành lang kết nối biên giới và Tây Nguyên. Đây là yếu tố góp phần mở rộng dư địa phát triển cho các lĩnh vực logistics, thương mại biên giới, chế biến nông sản và dịch vụ hỗ trợ chuỗi cung ứng.

MỞ RỘNG KHÔNG GIAN PHÁT TRIỂN: CƠ HỘI CHUYỂN ĐỔI MÔ HÌNH TĂNG TRƯỞNG

Việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương không chỉ đặt ra yêu cầu về quản trị đô thị mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển trên quy mô lớn hơn.

Theo Đề án thành lập Thành phố Đồng Nai, địa phương hướng tới mô hình đô thị đa trung tâm, đa chức năng và có mức độ liên kết vùng cao. Điều này tạo điều kiện để các khu vực phát triển theo những lợi thế riêng nhưng vẫn gắn kết trong một không gian kinh tế thống nhất.

Trong cấu trúc đó, khu vực Biên Hòa, Long Thành, Nhơn Trạch tiếp tục là trung tâm công nghiệp, dịch vụ và logistics hiện đại gắn với sân bay Long Thành và hệ thống hạ tầng giao thông chiến lược. Trong khi đó, khu vực Bình Phước trước đây có điều kiện phát huy vai trò cửa ngõ kết nối Tây Nguyên và Campuchia; đồng thời mở rộng các hoạt động logistics, thương mại biên giới, công nghiệp chế biến và phát triển năng lượng.

Sự kết hợp này giúp Đồng Nai có thêm điều kiện để mở rộng các động lực tăng trưởng ngoài lĩnh vực công nghiệp truyền thống. Thay vì chỉ tập trung vào hoạt động sản xuất, địa phương có thể tham gia sâu hơn vào các khâu logistics, quản trị chuỗi cung ứng, thương mại quốc tế và các dịch vụ giá trị gia tăng cao.

Quy mô dân số hơn 4,49 triệu người cũng tạo ra một thị trường đủ lớn cho các ngành dịch vụ hiện đại như giáo dục, y tế, tài chính, thương mại và công nghệ. Đây là những lĩnh vực có vai trò ngày càng quan trọng trong cơ cấu kinh tế của các đô thị lớn.

Trong bối cảnh các chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục điều chỉnh và yêu cầu về phát triển xanh, phát triển bền vững ngày càng được đặt ra, lợi thế của Đồng Nai không chỉ nằm ở quy mô sản xuất mà còn ở khả năng kết nối nhiều không gian kinh tế khác nhau trong cùng một địa bàn. Từ các khu công nghiệp và sân bay quốc tế ở phía nam đến các trung tâm logistics, cửa khẩu và hành lang kết nối Tây Nguyên ở phía bắc, địa phương đang sở hữu những điều kiện thuận lợi để hình thành các chuỗi liên kết phát triển có quy mô lớn hơn trước.

Với nền tảng công nghiệp đã được xây dựng trong nhiều năm, cùng không gian phát triển được mở rộng sau hợp nhất và hàng loạt dự án hạ tầng chiến lược đang triển khai, Thành phố Đồng Nai bước vào giai đoạn phát triển mới với vai trò lớn hơn trong mạng lưới kinh tế phía Nam. Việc tận dụng hiệu quả các lợi thế về kết nối vùng, logistics, hàng không, thương mại biên giới và dịch vụ hiện đại sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình hình thành một cực tăng trưởng mới của khu vực trong những năm tới.