Việc điều hành xuất khẩu gạo cần hết sức thận trọng trước khả năng xảy ra mất mùa ở miền Bắc do giá rét

Hiệp hội Lương thực Việt Nam cho biết, từ đầu năm 2008 tới nay, giá gạo xuất khẩu của Việt Nam luôn tăng khá mạnh.

Giá gạo xuất khẩu sẽ đứng ở mức cao

Đầu tháng 1/2008, loại gạo 5% tấm giá chỉ 355 USD/tấn, tới ngày 4/2, mức giá xuất khẩu loại gạo này đã lên tới 400 USD/tấn, tăng 95-100 USD/tấn so với cùng kỳ năm 2007.

Việc ký kết, đấu thầu xuất khẩu gạo của các doanh nghiệp cũng khá thuận lợi khi các doanh nghiệp vừa trúng thầu xuất khẩu 300.000 tấn gạo sang Philippines, nâng tổng số lượng gạo đã ký hợp đồng xuất khẩu ra nước ngoài trong năm nay lên hơn 700.000 tấn.

Tính đến giữa tháng 2/2008, các doanh nghiệp đã xuất khẩu được khoảng 160.000 tấn gạo với mức giá tốt. Nhu cầu và giá xuất khẩu gạo tăng cao đã tạo điều kiện kéo giá gạo trong nước lên theo.

Số liệu từ Vụ Kế hoạch (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) cho thấy, giá gạo tại An Giang đang tăng: lúa tăng 50 đồng/kg lên 3.850 đồng/kg so với thời điểm trước Tết Nguyên đán. Đặc biệt, với gạo làm nguyên liệu xuất khẩu, giá tăng mạnh từ 300-600 đồng/kg, điển hình là gạo 5% lên 6.000 đồng/kg, gạo 10% tấm là 5.930 đồng/kg và 25% tấm là 5.730 đồng/kg.

Do giá gạo 5% tấm xuất khẩu tăng từng ngày và các hợp đồng đăng ký có thời hạn giao hàng trong tháng 2/2008 đến nay số lượng đã nhiều, trong lúc thời vụ thu hoạch Đông Xuân tại các tỉnh phía Nam (ĐBSCL và Đông Nam Bộ) mới bắt đầu. Đến nay, các tỉnh này mới thu hoạch lúa Đông Xuân đã được 14% diện tích (khoảng 1,58 triệu ha) và sẽ thu hoạch rộ vào đầu tháng 3/2008.

Theo nhận định của Phó cục trưởng Cục Trồng trọt (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), năm nay, vụ Đông Xuân ở phía Nam được mùa, năng suất cao (trừ một số diện tích nhỏ bị rầy nâu). Như vậy, kể từ tháng 3 - 4/2008, lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam sẽ trở nên dồi dào. Song, giá gạo xuất khẩu sẽ vẫn đứng ở mức cao bởi cán cân cung - cầu trên thế giới đang nghiêng mạnh về phía nhà sản xuất.

Vì vậy, Hiệp hội Lương thực Việt Nam đề nghị các doanh nghiệp thành viên tạm ngừng đăng ký tiếp các hợp đồng gạo trắng các loại có thời hạn giao hàng trong tháng 2/2008 để chờ mức giá tốt hơn với những dự báo giá gạo sẽ còn tăng cao do nhu cầu tăng mạnh trên thị trường thế giới. Điển hình là cầu gạo từ châu Phi và khu vực Trung Đông lên cao ngay trong những tháng đầu năm.

Tuy nhiên, việc điều hành xuất khẩu gạo cũng cần hết sức thận trọng trước khả năng xảy ra mất mùa ở miền Bắc do giá rét. Phó cục trưởng Cục Trồng trọt cho rằng, chưa thể nói trước được sản lượng lúa Đông Xuân phía Bắc sẽ ra sao vì phải chờ đến giữa tháng 3/2008, khi công việc gieo cấy, chăm sóc bước đầu được hoàn tất. Lo ngại nhất là khi cấy lúa muộn, lúc cây trổ bông hạt dễ bị lép do nắng.

Lượng xuất khẩu có thể không tăng

Do vậy, năm nay, Bộ Công Thương đã thống nhất với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Hiệp hội Lương thực, một số tỉnh xuất khẩu gạo ĐBSCL đề xuất cơ chế xuất khẩu gạo trình Chính phủ xem xét.

Nguyên tắc chung là điều hành xuất khẩu gạo để đảm bảo an ninh lương thực, đảm bảo đời sống người dân. Không để xuất khẩu gạo ảnh hưởng đến giá gạo trong nước. Việc xuất khẩu cũng phải cân đối lợi ích 3 nhà: Nhà nước - doanh nghiệp - nhà nông.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Thành Biên cho biết, việc xuất khẩu gạo năm nay sẽ tiếp tục được điều tiết thận trọng, hướng tới các thị trường tập trung là bạn hàng lâu năm. Tuy nhiên, lượng xuất khẩu có thể không tăng và có thể giảm so với năm 2007.

Hiện một số nước có yêu cầu cao nhưng chúng ta chỉ có thể đáp ứng được trong khả năng có thể. Philippines yêu cầu 1,5 triệu tấn nhưng ta chỉ đáp ứng được 1 triệu tấn.

Bộ Công Thương cũng đã lên kế hoạch với các công ty lương thực lớn, như Công ty Lương thực Miền Nam, để có kế hoạch điều tiết gạo ra miền Bắc khi cần thiết.