Virtual Twin: Giải pháp đào tạo kỹ sư bán dẫn nghìn tỷ cho Việt Nam, không cần xây nhà máy

Các nền kinh tế ASEAN đang bước vào giai đoạn phát triển năng động, nổi lên như một khu vực giàu tiềm năng với nhiều cơ hội tăng trưởng trong trung và dài hạn. Song song với đó là làn sóng đầu tư ngày càng mạnh mẽ từ các doanh nghiệp toàn cầu, không chỉ nhằm mở rộng sản xuất mà còn hướng tới tái cấu trúc chuỗi giá trị và nâng cao hiệu quả cạnh tranh.

Bà Sharon Toh, Phó Chủ tịch khu vực Nam Châu Á, Thái Bình Dương của Dassault Systèmes, cho rằng trong bối cảnh này chuyển đổi số không còn là lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với các doanh nghiệp ASEAN nếu muốn giữ vững vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

“Điểm tích cực là khu vực ASEAN sở hữu lực lượng lao động rất trẻ – một thế hệ sinh ra và lớn lên cùng công nghệ số. Đây chính là nền tảng quan trọng giúp khu vực có thể đón đầu và tận dụng hiệu quả làn sóng chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu”, bà Sharon Toh chia sẻ.

VIỆT NAM: TỪ LỢI THẾ CHI PHÍ SANG CẠNH TRANH BẰNG NĂNG LỰC SỐ

Chia sẻ bên lề sự kiện 3DEXPERIENCE World 2026, bà Sharon Toh cho biết Việt Nam là thị trường có tiềm năng rất lớn nhờ lực lượng lao động trẻ, thông minh và có khả năng học hỏi nhanh. Tuy nhiên, để nâng cao giá trị sản xuất và thoát khỏi mô hình cạnh tranh dựa trên chi phí thấp, Việt Nam cần tập trung vào đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

“Một quốc gia có thể có lợi thế về chi phí, không nhất thiết phải cạnh tranh mãi ở phân khúc chi phí thấp. Việt Nam hoàn toàn có thể cạnh tranh bằng năng lực số, trình độ công nghệ và tay nghề của lực lượng lao động”, bà Sharon Toh nhấn mạnh.

Theo bà, đây cũng là lý do Dassault Systèmes đặt trọng tâm vào việc đào tạo và phát triển kỹ năng cho nguồn nhân lực tại Việt Nam. Công ty hiện triển khai các chương trình phát triển kỹ năng và cấp chứng chỉ công nghệ nhằm giúp lực lượng lao động đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

“Khi các tập đoàn lớn, chẳng hạn như Boeing, quyết định đầu tư vào Việt Nam, điều họ quan tâm đầu tiên là liệu có sẵn đội ngũ nhân lực với kỹ năng đạt chuẩn hay không. Chỉ riêng yếu tố này cũng đã góp phần nâng mặt bằng thu nhập của người lao động”, bà cho biết.

Đầu tháng 1/2026 vừa qua, Dassault Systèmes đã khai trương Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển (R&D) và Trung tâm Xuất sắc (Center of Excellence – COE) về Trí tuệ nhân tạo (AI) và Bản sao số (Digital Twin) tại Việt Nam.

Bà Sharon Toh cho biết Dassault Systèmes đang hợp tác chặt chẽ với các đối tác tại Việt Nam để hỗ trợ nâng cao kỹ năng cho lực lượng lao động. Với hơn 40 năm kinh nghiệm trong ngành, bà khẳng định mối liên hệ trực tiếp giữa đào tạo, chứng nhận công nghệ và thu nhập.

“Một kỹ sư cơ khí mới tốt nghiệp có thể bắt đầu với mức lương khoảng 1.000 USD. Nhưng nếu người đó được đào tạo bài bản và được chứng nhận sử dụng thành thạo các công nghệ như SOLIDWORKS, mức thu nhập hoàn toàn có thể đạt 1.200 USD hoặc cao hơn”, bà dẫn chứng.

Không chỉ dừng ở thu nhập, một lợi thế rất quan trọng nữa là khi người lao động có cơ hội gia nhập các doanh nghiệp tập trung vào đổi mới sáng tạo, họ sẽ có lộ trình nghề nghiệp tốt hơn, cơ hội phát triển nhanh hơn và bền vững hơn.

“Giáo dục đóng vai trò rất quan trọng. Cách tiếp cận của chúng tôi là kết nối chặt chẽ không gian giáo dục với không gian thương mại, thay vì tách rời hai lĩnh vực này”, bà cho biết. “Chúng tôi làm việc đồng thời với ba nhóm: nhà trường, sinh viên và doanh nghiệp. Mục tiêu là giúp người học có thể tiếp cận sớm với môi trường công nghiệp thực tế”, bà nói.

VIRTUAL TWIN GIẢI PHÁP ĐÀO TẠO KỸ SƯ BÁN DẪN NGHÌN TỶ MÀ KHÔNG CẦN XÂY NHÀ MÁY

Một kinh nghiệm được bà Sharon Toh chia sẻ từ các quốc gia như Trung Quốc hay Ấn Độ là cần tạo điều kiện để kỹ sư và sinh viên thực sự tham gia vào quá trình thiết kế.

“Lấy ví dụ ngành bán dẫn, nếu muốn thiết kế chip, rõ ràng không thể ngay lập tức xây dựng một nhà máy trị giá hàng tỷ USD chỉ để thử nghiệm”, lãnh đạo khu vực Nam Châu Á, Thái Bình Dương của Dassault Systèmes, nói.

“Vì vậy, chúng tôi nhìn thấy một cơ hội rất lớn trong việc xây dựng các “bản sao số” – virtual twin – của toàn bộ môi trường đó. Thông qua virtual twin, sinh viên và kỹ sư có thể bắt đầu thiết kế, thử nghiệm và học hỏi trong môi trường số, thay vì phải đầu tư ngay vào hạ tầng vật lý tốn kém”.

AI được tích hợp trực tiếp vào môi trường virtual twin, giúp tăng tốc quá trình thử – sai, tối ưu thiết kế và cải thiện kết quả đầu ra. Cách tiếp cận này cho phép rút ngắn đáng kể thời gian tích lũy kinh nghiệm, qua đó giúp con người và cả quốc gia từng bước đi lên trong chuỗi giá trị toàn cầu.

“Điều này giúp rút ngắn đáng kể thời gian cần thiết để nâng cao năng lực, từ đó tăng sức cạnh tranh và giá trị gia tăng”, bà Sharon Toh cho biết và đề cập đến ví dụ về một trường đại học ở Mỹ đã xây dựng toàn bộ virtual twin cho ngành bán dẫn. “Và như vậy, khi người học bước vào chuyên ngành, họ có thể hình dung và hiểu rõ một nhà máy bán dẫn hoạt động như thế nào, từ cấu trúc cho tới quy trình vận hành”.

Các mô hình “bản sao số” được Dassault Systèmes xây dựng để phục vụ cho việc học tập và thử nghiệm, giúp người học tích lũy kinh nghiệm thực tế và nâng cao kỹ năng. Đó là một phần trong chương trình “Workforce of the Future” – lực lượng lao động của tương lai.

Công ty cũng cung cấp các nền tảng phần mềm để tạo ra trải nghiệm công nghiệp sát với thế giới thực, cũng như triển khai các chương trình chứng nhận theo phương pháp đã được chứng minh trong thực tế sản xuất.

“Chúng tôi tin rằng khi lực lượng lao động được nâng cao về giá trị, tay nghề, kỹ năng, các quốc gia sẽ trở nên hấp dẫn hơn trong mắt nhà đầu tư. Bởi khi quyết định đầu tư, câu hỏi đầu tiên mà doanh nghiệp luôn đặt ra là: nguồn nhân lực có sẵn hay không, và chất lượng ra sao. Với cách tiếp cận này, chúng tôi tin rằng có thể đồng thời đạt được hai mục tiêu then chốt: nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và cải thiện thu nhập cho người lao động”, bà Sharon Toh chia sẻ.

Hiện nay, SOLIDWORKS có hơn 8 triệu người dùng trên toàn cầu. Hệ sinh thái SOLIDWORKS không chỉ dừng lại ở mạng lưới đối tác, mà còn mở rộng tới các trường đại học, cơ sở đào tạo và cộng đồng khách hàng, cùng nhau đầu tư bài bản cho việc phát triển lực lượng lao động của tương lai.