Trung Quốc soạn thảo quy định mới cho doanh nghiệp mua chip AI Nvidia

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Bắc Kinh nỗ lực thúc đẩy ngành công nghiệp bán dẫn nội địa, đồng thời vẫn phải đáp ứng nhu cầu cấp thiết của các tập đoàn công nghệ lớn vốn phụ thuộc mạnh vào phần cứng AI hàng đầu thế giới.

BẮC KINH CHUẨN BỊ “LUẬT CHƠI” MỚI CHO CHIP AI NGOẠI

Theo nguồn tin của Nikkei Asia, chính phủ trung ương Trung Quốc đang soạn thảo các quy tắc có thể giới hạn tổng khối lượng chip AI cao cấp mà các công ty nội địa được mua, thay vì cấm hoàn toàn việc nhập khẩu. Cách tiếp cận này được xem là giải pháp “dung hòa”: cho phép Nvidia tiếp tục bán một phần sản phẩm vào thị trường Trung Quốc, nhưng đặt hoạt động đó dưới sự giám sát chặt chẽ của nhà nước.

Tuần này, chính phủ Mỹ bất ngờ tuyên bố sẽ cho phép Nvidia bán chip AI H200 – dòng chip tính toán tiên tiến – sang Trung Quốc. Quyết định này lập tức thu hút sự chú ý của các tập đoàn công nghệ Trung Quốc như Alibaba, ByteDance hay Tencent, vốn đang có nhu cầu lớn về phần cứng AI để phục vụ các chiến lược dài hạn về trí tuệ nhân tạo.

Tuy nhiên, theo hai nguồn tin am hiểu vấn đề, Bắc Kinh vẫn chưa bật “đèn xanh” hoàn toàn cho dòng chip H200. Thay vào đó, chính phủ Trung Quốc đang xây dựng cơ chế phê duyệt theo hạn mức, trong đó mỗi doanh nghiệp sẽ phải giải trình rõ ràng lý do mua chip, mức độ cần thiết và mục đích sử dụng. Thậm chí, chính phủ có thể trực tiếp quyết định doanh nghiệp nào được mua, mua bao nhiêu và trong thời gian nào.

Các phê duyệt đầu tiên cho chip H200 có thể được cấp ngay trong tháng này. Tuy nhiên, đây không phải là một thị trường mở tự do, mà là một cơ chế phân bổ có điều kiện, phản ánh rõ quan điểm của Bắc Kinh: công nghệ AI là lĩnh vực chiến lược, không thể để hoàn toàn theo logic thị trường.

DOANH NGHIỆP TRUNG QUỐC CẦN CHIP NVIDIA, NHƯNG KHÔNG ĐƯỢC “LỆ THUỘC”

Trong thời gian qua, chính phủ Trung Quốc đã tổ chức nhiều cuộc họp thường xuyên với các công ty công nghệ hàng đầu nhằm nắm bắt tình hình sử dụng chip nước ngoài. Trọng tâm của các cuộc trao đổi này là hai câu hỏi: các doanh nghiệp đang sử dụng chip ngoại ở mức độ nào, và vì sao những con chip đó chưa thể được thay thế bằng sản phẩm nội địa.

Đặc biệt, Bắc Kinh đặt câu hỏi về các tác vụ tính toán ít đòi hỏi hiệu năng cao như inference – giai đoạn triển khai mô hình AI đã được huấn luyện. Theo quan điểm của nhà chức trách, đây là lĩnh vực mà chip nội địa hoàn toàn có thể đảm nhiệm, thay vì tiếp tục phụ thuộc vào Nvidia.

Một nguồn tin khác cho biết Trung Quốc đang cân nhắc áp dụng hạn ngạch tỷ lệ, theo đó các doanh nghiệp sẽ chỉ được phép mua một tỷ lệ nhất định chip AI nước ngoài so với tổng số chip sử dụng. Phần còn lại buộc phải đến từ các nhà sản xuất trong nước. Dù chính sách này chưa được hoàn thiện, nhưng nó cho thấy rõ định hướng: giảm dần sự phụ thuộc vào công nghệ Mỹ, từng bước tạo “đất sống” cho ngành bán dẫn nội địa.

Không dừng lại ở H200, Bắc Kinh cũng đã bắt đầu hỏi ý kiến các doanh nghiệp công nghệ về nhu cầu đối với dòng chip Blackwell thế hệ mới của Nvidia – sản phẩm thậm chí còn mạnh hơn, nhưng hiện vẫn chưa được Washington cho phép xuất khẩu sang Trung Quốc. Điều này cho thấy Trung Quốc đang chuẩn bị kịch bản dài hạn, không chỉ cho hiện tại mà cả các thế hệ phần cứng AI trong tương lai.

Lý do khiến Bắc Kinh thận trọng là lo ngại rằng việc mua chip Nvidia với quy mô lớn, nếu không được kiểm soát, sẽ làm suy yếu nỗ lực phát triển các giải pháp “Make in China”. Trong khi Mỹ liên tục thay đổi chính sách xuất khẩu, Trung Quốc không muốn đặt tương lai AI của mình vào những quyết định khó lường từ Washington.

CUỘC ĐUA NỘI ĐỊA HÓA CHIP AI VÀ ÁP LỰC TỪ THỰC TẾ THỊ TRƯỜNG

Trong bối cảnh Nvidia gặp nhiều trở ngại tại Trung Quốc do căng thẳng địa chính trị Mỹ – Trung, các nhà sản xuất chip AI nội địa đã nhanh chóng mở rộng thị phần. Những cái tên lớn như Huawei, Horizon Robotics hay Cambricon Technologies đang gia tăng hiện diện trong hệ sinh thái AI của Trung Quốc.

Bên cạnh đó, nhiều công ty non trẻ cũng đang tìm cách chen chân vào thị trường, bao gồm Moore Threads, MetaX, Biren Technology và Suiyuan Technology – được giới trong ngành gọi là “bốn tiểu long” của làng chip AI Trung Quốc. Đây là những doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ trở thành lực lượng nòng cốt giúp Trung Quốc giảm dần sự phụ thuộc vào Nvidia trong trung và dài hạn.

Tuy vậy, thực tế hiện nay là các tập đoàn công nghệ lớn như Alibaba, Tencent hay ByteDance vẫn ưu tiên hàng đầu các hệ thống máy chủ AI của Nvidia. Lý do rất rõ ràng: hiệu năng tính toán vượt trội của GPU Nvidia vẫn là yếu tố then chốt để phục vụ các tham vọng lớn về huấn luyện mô hình AI, suy luận và mô phỏng ở quy mô lớn.

Chính CEO Nvidia Jensen Huang cũng thừa nhận rằng H200 hiện vẫn còn sức cạnh tranh tại Trung Quốc, nhưng “sẽ không thể cạnh tranh mãi mãi”. Theo ông, Nvidia buộc phải đưa các thế hệ chip mới như Blackwell và Rubin vào thị trường Trung Quốc đúng thời điểm nếu muốn duy trì vị thế.

Trong khi đó, Giám đốc Tài chính Nvidia, bà Colette Kress, tiết lộ tại CES ở Las Vegas rằng một số khách hàng Trung Quốc đã nộp hồ sơ xin giấy phép xuất khẩu ngay sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố cho phép bán H200 sang Trung Quốc vào tháng 12. Chính phủ Mỹ hiện đang tích cực xử lý các hồ sơ này.

Tuy nhiên, ngay cả khi Trung Quốc cho phép nhập khẩu chip AI nước ngoài, các doanh nghiệp nội địa vẫn sẽ phải tiếp tục mua chip trong nước để đáp ứng yêu cầu “nội địa hóa AI” của Bắc Kinh. Nikkei cho biết theo một nguồn tin thân cận với các khách hàng lớn như Alibaba và ByteDance, các công ty này hiểu rằng việc duy trì đơn hàng cho các nhà sản xuất nội địa không chỉ là nghĩa vụ chính sách, mà còn là điều kiện để được tiếp cận công nghệ ngoại.