Trung Quốc hoàn thành ca cấy ghép giao diện não-máy tính thương mại đầu tiên trên thế giới

Mặc dù Neuralink của tỷ phú Elon Musk được xem là cái tên nổi bật nhất trong lĩnh vực giao diện não - máy tính trên phạm vi toàn cầu, việc Trung Quốc nhanh chóng đưa một thiết bị BCI xâm lấn ra thị trường thương mại cho thấy nước này đang theo đuổi một lộ trình khác: kết hợp giữa nghiên cứu, phê duyệt quản lý, sản xuất và triển khai lâm sàng trong một hệ sinh thái được thúc đẩy mạnh mẽ bởi chính sách quốc gia.

THIẾT BỊ BCI THƯƠNG MẠI ĐẦU TIÊN ĐƯỢC CẤY GHÉP THÀNH CÔNG

Trung Quốc vừa hoàn thành ca phẫu thuật thương mại đầu tiên trên thế giới sử dụng thiết bị giao diện não - máy tính (Brain-Computer Interface - BCI) xâm lấn đã được cấp phép lưu hành. Bước tiến này không chỉ mở ra cơ hội mới cho bệnh nhân bị liệt hoặc suy giảm vận động mà còn phản ánh tham vọng của Bắc Kinh trong việc đưa công nghệ BCI trở thành một ngành công nghiệp chiến lược, cạnh tranh trực tiếp với Neuralink của Elon Musk.

Theo thông tin từ Ủy ban Khoa học và Công nghệ thành phố Thượng Hải, ca phẫu thuật được tiến hành tại Bệnh viện Hoa Sơn (Huashan Hospital) vào đầu tuần này trên một bệnh nhân bị suy giảm khả năng vận động của bàn tay do chấn thương tủy sống từ một vụ tai nạn giao thông xảy ra cách đây 10 năm.

Thiết bị được cấy ghép là NEO - một con chip có kích thước tương đương đồng xu do startup công nghệ y sinh Neuracle Medical Technology phát triển. Sau phẫu thuật, hệ thống đã ghi nhận được các tín hiệu thần kinh ngoài màng cứng với chất lượng ổn định, trong khi bệnh nhân phục hồi tốt và các chỉ số sinh tồn đều bình thường.

Khác với nhiều hệ thống BCI xâm lấn truyền thống phải cắm điện cực xuyên sâu vào mô não, NEO được đặt trên bề mặt não mà không xuyên vào mô thần kinh. Thiết bị thu nhận tín hiệu thần kinh từ não, sau đó giải mã và chuyển đổi thành các lệnh điều khiển nhằm hỗ trợ vận động bàn tay.

Cách tiếp cận này được kỳ vọng sẽ giảm đáng kể nguy cơ tổn thương mô não cũng như các biến chứng sau phẫu thuật, đồng thời vẫn đảm bảo khả năng thu nhận tín hiệu có chất lượng đủ cao để phục vụ việc điều khiển.

Điểm đặc biệt của NEO nằm ở việc đây là thiết bị BCI đầu tiên trên thế giới được cấp phép lưu hành dưới dạng sản phẩm thương mại thay vì chỉ được sử dụng trong các nghiên cứu hoặc thử nghiệm lâm sàng.

Ngày 13/3, Cục Quản lý Sản phẩm Y tế Quốc gia Trung Quốc (NMPA) đã chính thức phê duyệt thiết bị này. Việc được cấp phép đồng nghĩa các bệnh viện có thể kê đơn và triển khai cấy ghép cho bệnh nhân đủ điều kiện trong hoạt động điều trị thông thường.

Chỉ trong vòng bốn tháng sau khi nhận giấy phép, Neuracle đã nhanh chóng mở rộng sản xuất, triển khai thiết bị tại các bệnh viện, tiến hành sàng lọc bệnh nhân và đưa sản phẩm vào danh mục được hỗ trợ bởi một số chương trình bảo hiểm y tế thương mại tại địa phương.

Tốc độ thương mại hóa nhanh chóng cho thấy Trung Quốc không chỉ tập trung phát triển công nghệ mà còn xây dựng hệ sinh thái hoàn chỉnh nhằm đưa các sản phẩm BCI vào thực tiễn điều trị trong thời gian ngắn.

TRUNG QUỐC ĐẶT MỤC TIÊU XÂY HAI ĐẾN BA DOANH NGHIỆP BCI HÀNG ĐẦU THẾ GIỚI

Theo hãng tin South China Morning Post, thành công của ca cấy ghép thương mại đầu tiên phản ánh rõ chiến lược dài hạn của Trung Quốc trong việc đưa giao diện não - máy tính trở thành một trong những ngành công nghiệp tương lai có khả năng tạo động lực tăng trưởng mới.

Trong những năm gần đây, Bắc Kinh liên tục đưa BCI vào danh sách các lĩnh vực công nghệ ưu tiên bên cạnh trí tuệ nhân tạo, robot hình người, điện toán lượng tử và công nghệ sinh học.

Theo định hướng phát triển được công bố, Trung Quốc đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ xây dựng từ hai đến ba doanh nghiệp BCI có sức cạnh tranh hàng đầu thế giới.

Trước đó, vào tháng 7 năm ngoái, Chính phủ Trung Quốc đã ban hành một bản quy hoạch phát triển ngành BCI, trong đó đặt mục tiêu đến năm 2027 đạt được nhiều đột phá về công nghệ cốt lõi, đồng thời hình thành hệ thống công nghệ và khuôn khổ công nghiệp tương đối hoàn chỉnh.

Song song với các chính sách hỗ trợ từ chính phủ, các doanh nghiệp trong lĩnh vực này cũng đang tăng tốc huy động vốn để mở rộng nghiên cứu và sản xuất.

Neuracle, doanh nghiệp phát triển thiết bị NEO có trụ sở tại Thượng Hải, đã khởi động quá trình chuẩn bị niêm yết trên sàn STAR Market từ tháng 2 nhằm tăng cường nguồn lực tài chính cho hoạt động nghiên cứu, phát triển sản phẩm cũng như mở rộng quy mô sản xuất.

Diễn biến này cũng cho thấy cuộc cạnh tranh trong lĩnh vực BCI đang bước sang giai đoạn mới, khi các công nghệ không còn dừng lại ở phòng thí nghiệm mà bắt đầu hướng đến thương mại hóa quy mô lớn.

Ở chiều ngược lại, Neuralink - công ty do tỷ phú Elon Musk sáng lập - vẫn chưa nhận được phê duyệt thương mại hoàn toàn từ Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA).

Sản phẩm đầu tiên của Neuralink mang tên Telepathy hiện vẫn trong giai đoạn thử nghiệm lâm sàng. Công ty đã tuyển hơn 20 bệnh nhân tham gia thử nghiệm nhằm đánh giá khả năng giúp những người bị liệt điều khiển trực tiếp các thiết bị điện tử như máy tính, điện thoại thông minh hoặc tay chân robot thông qua tín hiệu não.