Dữ liệu không gian có thể phục vụ nhiều bài toán khác nhau. Với đô thị thông minh, dữ liệu có thể dùng để xây bản đồ số và bản đồ ba chiều. Trong quản lý đất đai, dữ liệu hỗ trợ theo dõi hiện trạng sử dụng đất và phục vụ quy hoạch.
Thị trường dữ liệu không gian Việt Nam trước cơ hội phát triển mới
Bảo Bình
03/11/2026
Tổng quy mô thị trường kinh tế không gian tầng thấp toàn cầu có thể đạt khoảng 488 tỷ USD vào năm 2035. Hình ảnh và dữ liệu thu thập từ thiết bị bay không người lái có thể phục vụ nhiều bài toán khác nhau...
Thiết bị bay không người lái (UAV) giúp thu thập dữ liệu từ trên cao, ghi nhận hiện trạng và những thay đổi trên bề mặt đất. Theo ông Phạm Đắc Bảo, Giám đốc VNPT UAV Lab thuộc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển thiết bị bay không người lái của VNPT-IT, dữ liệu thu thập được gồm các hình ảnh trực giao, mô hình độ cao, mô hình 3D và thông tin về đất đai, thảm thực vật, rừng, nước, không khí. Giá trị của nguồn dữ liệu này phụ thuộc vào khả năng tổ chức, cập nhật và khai thác để theo dõi biến động theo thời gian.
THỊ TRƯỜNG UAV: GIÁ TRỊ NẰM Ở VIỆC THU THẬP VÀ KHAI THÁC DỮ LIỆU
Ông Phạm Đắc Bảo cho rằng những dữ liệu không gian này có thể phục vụ nhiều bài toán khác nhau. Chẳng hạn, với đô thị thông minh, dữ liệu có thể được sử dụng để xây dựng bản đồ số và bản đồ ba chiều. Trong quản lý đất đai, dữ liệu hỗ trợ theo dõi hiện trạng sử dụng đất và phục vụ quy hoạch. Đối với tài nguyên, môi trường, dữ liệu có thể được khai thác để giám sát rừng, mặt nước và những biến động trên bề mặt.
“Nếu được tổ chức phù hợp, một bộ dữ liệu không gian có thể cung cấp thông tin đầu vào cho nhiều cơ quan, thay vì mỗi đơn vị phải tự thu thập và lưu trữ dữ liệu riêng”, ông Phạm Đắc Bảo nói.
Chia sẻ tại Diễn đàn "Phát triển kinh tế tầm thấp và thúc đẩy ứng dụng công nghệ vũ trụ tại Việt Nam" gần đây, ông Nguyễn Văn Thuật, Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế và Xã hội số, Bộ Khoa học và Công nghệ, cho biết thị trường UAV/drone toàn cầu đến năm 2030 có thể đạt khoảng 40 tỷ USD; nếu tính cả hệ sinh thái dịch vụ như nông nghiệp, logistics và các ngành kinh tế truyền thống, tổng quy mô thị trường kinh tế không gian tầng thấp có thể đạt khoảng 488 tỷ USD vào năm 2035.
Lãnh đạo Vụ Kinh tế và Xã hội số cũng nhấn mạnh bản thân UAV không trực tiếp tạo ra giá trị, mà giá trị nằm ở chuyến bay, dữ liệu được thu thập và khả năng khai thác những dữ liệu đó để giải quyết các bài toán thực tế.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý để sử dụng chung, dữ liệu cần được tổ chức theo những tiêu chuẩn phù hợp, bảo đảm khả năng đối chiếu và cập nhật. Hình ảnh đơn lẻ chưa chắc đã đủ để hỗ trợ một quyết định quản lý. Do đó, dữ liệu cần gắn với vị trí, thời điểm thu thập, nguồn gốc và phương pháp xử lý để người sử dụng có thể đánh giá phạm vi cũng như giới hạn của thông tin.
XÂY DỰNG CƠ SỞ DỮ LIỆU TỪ KHÔNG GIAN
Theo ông Phạm Đắc Bảo, tình trạng mỗi đơn vị xây dựng hệ thống riêng để quản lý tài nguyên, giám sát môi trường hay quy hoạch khiến dữ liệu phân tán, khó liên thông và chia sẻ. “Dữ liệu càng được dùng chung thì giá trị càng lớn và càng sử dụng lại được nhiều”, ông nhấn mạnh. Vì vậy, dữ liệu không gian cần được tổ chức trên nền tảng kết nối chung, cho phép nhiều ngành khai thác cùng nguồn dữ liệu theo nhu cầu riêng.
Dữ liệu không gian cần được tổ chức trên nền tảng kết nối chung, cho phép nhiều ngành khai thác cùng nguồn dữ liệu theo nhu cầu riêng.
Dù vậy, dùng chung dữ liệu không đồng nghĩa với việc mọi cơ quan đều có quyền truy cập toàn bộ thông tin. Để mô hình vận hành hiệu quả, cần xác định rõ đơn vị chịu trách nhiệm tạo lập và cập nhật dữ liệu, tiêu chuẩn kỹ thuật, quyền khai thác, cơ chế chia sẻ và trách nhiệm bảo đảm an toàn thông tin.
Chất lượng dữ liệu cũng là một điều kiện quan trọng. Nếu dữ liệu giữa các thời điểm được thu thập bằng phương pháp khác nhau hoặc thiếu thông tin về nguồn gốc, việc so sánh và nhận diện biến động có thể không chính xác. Do đó, khả năng liên thông cần đi cùng quy trình kiểm soát chất lượng và cơ chế xác nhận thông tin.
Ông Bảo cho biết UAV có thể được triển khai theo lịch định kỳ, thậm chí có những đơn vị bay hằng giờ để nắm bắt các thay đổi trên bề mặt đất. Khả năng chủ động lựa chọn khu vực và thời điểm khảo sát tạo điều kiện bổ sung dữ liệu thường xuyên cho những nhiệm vụ cần theo dõi chi tiết. So với các phương thức quan sát có phạm vi và chu kỳ cập nhật khác nhau, UAV có thể đáp ứng nhu cầu khảo sát chi tiết tại khu vực xác định. Dù vậy, việc lựa chọn UAV hay các nguồn dữ liệu khác vẫn cần căn cứ vào mục tiêu, phạm vi, độ chính xác yêu cầu và chi phí thu thập.
Ở Việt Nam, dịch vụ dữ liệu tầm thấp có thể phát triển theo nhiều tầng: từ dịch vụ bay và xử lý ảnh, đến nền tảng lưu trữ – chia sẻ dữ liệu, rồi các sản phẩm giá trị gia tăng như bản đồ số, cảnh báo biến động hoặc chỉ số phục vụ quản lý. Mô hình bền vững hơn không nằm ở việc bán từng chuyến bay, mà ở việc biến dữ liệu UAV thành dịch vụ lặp lại, có thể tích hợp vào hệ thống quản lý của doanh nghiệp và cơ quan nhà nước.
Theo ông Nguyễn Văn Thuật, để dữ liệu không gian trở thành hạ tầng số dùng chung, bài toán không chỉ nằm ở năng lực thu thập mà còn ở khả năng chuẩn hóa, kết nối và quản trị dữ liệu giữa các cơ quan sử dụng. Đây cũng là những điều kiện quyết định khả năng khai thác lại dữ liệu và chuyển thông tin thu thập được thành giá trị phục vụ công tác quản lý.
Kết luận số 99-KL/TW ngày 28/9/2026 vừa qua của Bộ Chính trị về khai thác, quản trị và bảo vệ không gian tầm thấp phục vụ phát triển đất nước trong tình hình mới xác định không gian tầm thấp là một nguồn lực quốc gia và không gian phát triển mới, đồng thời gắn với yêu cầu bảo vệ chủ quyền không phận, chủ quyền dữ liệu và an ninh mạng.
Theo định hướng này, UAV không hoạt động độc lập mà kết hợp với trí tuệ nhân tạo, dữ liệu, cảm biến, viễn thông và công nghệ tự động hóa để hình thành hệ sinh thái kinh tế mới, từ nghiên cứu, chế tạo đến vận hành và cung cấp dịch vụ. Việc phát triển hệ sinh thái này hướng tới nâng cao năng suất, giảm chi phí và mở ra những thị trường kinh doanh mới.
Chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và đổi mới sáng tạo chỉ có thể đóng góp cho phát triển bền vững khi đi cùng đổi mới thực chất phương thức quản trị, nâng cao hiệu quả tổ chức và bảo đảm vai trò của người lao động...
Thay vì chờ gà nở cả tháng mới phân biệt trống, mái và sau đó phải tiêu hủy gà con trống, HBC Nexus, startup Việt đã dùng AI, nhận diện giới tính phôi gà ngay từ ngày thứ 4 ấp trứng. Công nghệ này không chỉ mở ra khả năng giảm chi phí cho các trại giống mà còn hướng tới hạn chế hàng tỷ gà trống con bị tiêu hủy mỗi năm trên thế giới...
Có những sản phẩm công nghệ chiến lược có thể đầu tư trong 1-2 năm, nhưng với công nghệ lõi cần khoảng 5 năm. Đặc biệt, những sản phẩm công nghệ lõi có chiều sâu, định hướng dài hạn có thể cần tới 10 năm để phát triển...
Ngành điện tử Việt Nam đã hình thành nền tảng về sản xuất, kỹ thuật, nhân lực và thị trường. Đây có thể là điểm xuất phát để mở rộng sang bán dẫn. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi đòi hỏi doanh nghiệp nhận diện đúng năng lực có thể kế thừa và những khoảng cách cần thu hẹp…
Muốn làm chủ công nghệ lõi, doanh nghiệp cần có đội ngũ R&D đủ năng lực để tạo ra những tài sản sở hữu trí tuệ có giá trị, có thể đăng ký bảo hộ không chỉ tại Việt Nam mà còn ở thị trường quốc tế...
Từ câu chuyện hoàn thiện khung pháp lý, kiến trúc dữ liệu dùng chung đến bài toán liêm chính trong ứng dụng trí tuệ nhân tạo và khoảng trống thể chế nội bộ - "trụ cột bị bỏ quên" tại nhiều trường đại học, tọa đàm do Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin (Bộ Giáo dục và Đào tạo) phối hợp cùng Intel Việt Nam tổ chức đã mở ra bức tranh toàn cảnh về bước chuyển mới của quản trị số toàn ngành.
Theo ông Michael Redding, Giám đốc công nghệ (CTO) Quantropi, doanh nghiệp có thể chuyển đổi sang bảo mật hậu lượng tử bằng giải pháp phần mềm tích hợp trên hạ tầng hiện có, không cần thay thế toàn bộ hệ thống, qua đó giảm chi phí triển khai.
Việc chuẩn bị cho lĩnh vực mật mã hậu lượng tử đang được đặt ra không chỉ ở khía cạnh công nghệ, mà còn liên quan đến năng lực nghiên cứu, phát triển nguồn nhân lực và xây dựng hệ sinh thái ứng dụng.
Trong suốt tiến trình chuyển đổi số nhiều năm qua, chúng ta luôn khẳng định với nhau rằng: Dữ liệu và Bí mật kinh doanh là tài sản sống còn của mỗi tổ chức. Dữ liệu quyết định năng lực cạnh tranh, trải nghiệm khách hàng và thậm chí là sự tồn vong của một doanh nghiệp hay một ngân hàng.
AI đang tạo ra nhiều cơ hội nâng cao năng suất và thay đổi mô hình kinh doanh, nhưng đầu tư công nghệ không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp lập tức có thêm giá trị. Năng lực tổ chức, văn hóa đổi mới và khả năng thích ứng mới là những yếu tố quyết định...