Phát triển AI và bảo vệ dữ liệu: Bài toán cân bằng và chiến lược của Việt Nam
Huyền Thương
30/12/2025
Chia sẻ
Việt Nam hiện chưa có những công ty AI siêu lớn như các công ty AI của Hoa Kỳ hay Trung Quốc. Nếu không bảo vệ dữ liệu của người dân, các hãng AI nước ngoài sẽ thu thập toàn bộ dữ liệu ấy và dùng để huấn luyện mô hình của họ...
Theo ông Ronni K. Gothard Christiansen, chuyên gia dữ liệu và bảo mật quyền riêng tư và là CEO kiêm sáng lập AesirX, châu Âu đang đứng trước thách thức này rõ hơn bao giờ hết. Vốn nổi tiếng với khuôn khổ bảo vệ dữ liệu nghiêm ngặt bậc nhất thế giới, đặc biệt là Quy định bảo vệ dữ liệu chung (GDPR), Liên minh châu Âu (EU) nhận ra rằng những rào cản pháp lý hiện hành có thể khiến khu vực này tụt lại phía sau Mỹ và Trung Quốc trong phát triển AI. Vì vậy, Ủy ban châu Âu (EC) đã đề xuất một bản dự thảo pháp lý mới nhằm điều chỉnh cách thức quản lý dữ liệu cho phù hợp với thời đại AI.
Những điều chỉnh này tập trung vào ba hướng lớn: nới lỏng một số quy định bảo vệ dữ liệu, giảm thủ tục hành chính, tạo môi trường thử nghiệm linh hoạt hơn. Theo ông Ronni K. Gothard Christiansen, mục tiêu của châu Âu là cho phép các hệ thống AI được tiếp cận tập dữ liệu quy mô lớn hơn nhiều so với hiện nay. Tuy nhiên, điều này cũng làm dấy lên lo ngại khi người dân có thể trở thành “nguyên liệu đầu vào” của nền kinh tế số, bởi dữ liệu cá nhân của họ chính là nguồn nhiên liệu cho các hệ thống AI thế hệ mới.
Câu chuyện của EU đã gây nhiều tranh cãi về việc “quản” dữ liệu thế nào để vẫn tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của chiến lược AI quốc gia. Chuyên gia Ronni K. Gothard Christiansen cho rằng Việt Nam hiện chưa có những công ty AI siêu lớn như các công ty AI của Hoa Kỳ hay Trung Quốc và nếu không bảo vệ dữ liệu của người dân, các hãng AI nước ngoài sẽ thu thập toàn bộ dữ liệu ấy và dùng để huấn luyện mô hình của họ, trong khi giá trị tạo ra có thể không quay trở lại Việt Nam.
GIỮ CÂN BẰNG GIỮA PHÁT TRIỂN AI VÀ BẢO VỆ DỮ LIỆU
Với Việt Nam, chuyên gia cho rằng trong ngắn hạn 1 - 3 năm tới, việc xây dựng các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) tiếng Việt có thể đem lại lợi thế cho các công ty trong nước nhờ khả năng xử lý ngôn ngữ và văn hóa Việt Nam tốt hơn. Nhưng với tốc độ phát triển hiện nay, chỉ 2 - 3 năm nữa, các mô hình AI của các Big Tech thế giới cũng sẽ có khả năng hiểu ngữ cảnh văn hóa Việt Nam ở mức rất sâu. Bởi vì, những công ty như OpenAI hay Meta có nguồn lực tài chính khổng lồ, trong khi Việt Nam chỉ có nguồn lực khá hạn chế.
“Chúng ta khó có cơ hội cạnh tranh thật sự. Vì vậy, nếu nới lỏng Luật Dữ liệu để phục vụ cho phát triển AI với hy vọng đổ thêm dầu cho cỗ máy tăng trưởng, thì rủi ro lớn nhất là chính dữ liệu lại chảy vào hệ thống của nước khác, chứ không tạo ra giá trị ở trong nước. Về dài hạn, chúng ta sẽ thua thiệt”, ông Ronni cho biết.
Ngoài ra, hiện nay nhiều chuyên gia tài chính và nhà phân tích đang cảnh báo về việc AI đang bước vào một “bong bóng lớn”. Hầu như tất cả các quỹ đầu tư đều muốn rót vốn vào AI, nhưng nhiều công ty AI chỉ xây dựng sản phẩm “copy–paste” của nhau, không sở hữu mô hình AI lõi.
“Theo tôi, đây là thời điểm mà Việt Nam – hay bất kỳ quốc gia đang phát triển nào – phải cực kỳ thận trọng trong việc cân bằng giữa phát triển AI và bảo vệ dữ liệu. Chúng ta không thể đánh đổi mọi thứ chỉ để chạy theo cuộc đua mà bản chất chúng ta khó có cửa thắng trong dài hạn”, ông Ronni K. Gothard Christiansen nhận định.
Theo ông Ronni, với Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Luật Dữ liệu và sắp tới là Luật AI cùng với Luật An ninh mạng và nhiều luật mới khác, Việt Nam đang thiết lập “một nền tảng pháp lý khá mạnh để bảo vệ dữ liệu cá nhân”.
Theo Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Thế Duy, Việt Nam đã ban hành Chiến lược AI lần đầu vào năm 2021, kiên định phát triển công nghệ AI theo triết lý mở: chuẩn mở, dữ liệu mở, mã nguồn mở. “Mở là con đường để tiếp nhận tri thức toàn cầu, làm chủ công nghệ, phát triển Make in Vietnam và đóng góp trở lại cho nhân loại. “Mở” cũng là điều kiện để bảo đảm an toàn và minh bạch trong ứng dụng AI”, Thứ trưởng Bùi Thế Duy nhận định...
Nội dung đầy đủ của bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 51-52 phát hành ngày 29/12/2025. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:
https://haisansi.com/don-doc-tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-5152-2025.htm
Từ một sự cố an ninh mạng, hậu quả có thể dẫn đến việc doanh nghiệp phải đóng cửa. Và hiện nay, không ít doanh nghiệp vẫn cho rằng mình “quá nhỏ”, không phải mục tiêu của tấn công mạng…
Khối doanh nghiệp vừa và nhỏ thường được xem là “mắt xích yếu” trong hệ thống phòng thủ an ninh mạng do hạn chế về nguồn lực tài chính, nhân sự chuyên sâu và nhận thức...
Nền tảng sẽ cung cấp khả năng cảnh báo sớm tình trạng xâm nhập mặn trước từ 1 đến 5 ngày, giúp nông dân chủ động điều chỉnh lịch thời vụ, giảm thiểu tối đa thiệt hại kinh tế do thiên tai gây ra...
Lạm dụng các công cụ AI mà thiếu đi tư duy thiết kế bao trùm và sự thấu cảm thực tế sẽ tạo ra những sản phẩm đầy định kiến, xa rời người dùng…
Việt Nam không thể mãi dừng chân ở vai trò "người mua" hay lắp ráp sản phẩm. Doanh nghiệp Việt cần từng bước làm chủ công nghệ lõi, xây dựng nền kinh tế tự chủ nhưng vẫn duy trì hội nhập hiệu quả…
Khi dữ liệu không được hiểu đúng, quản trị đúng và sử dụng thống nhất, mọi nỗ lực công nghệ có thể trở nên kém hiệu quả, thậm chí phản tác dụng…
Khác với các công cụ tự động hóa thông thường, nhân viên số là những thực thể có định danh, có trách nhiệm và vận hành độc lập trong chuỗi giá trị...
Sandbox, thay vì tạo ra môi trường thử nghiệm linh hoạt, đang bị “neo” vào một hệ thống pháp lý thiếu đồng bộ, khiến hiệu quả bị hạn chế…
Môi trường khởi nghiệp được tạo điều kiện thuận lợi, sinh viên sau khi ra trường sẽ có cơ hội tự tạo các doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ, từ đó tự học hỏi và nâng cao năng lực từ thấp lên cao trong kỷ nguyên AI…
Trong bối cảnh ngành bán dẫn toàn cầu đang phát triển mạnh mẽ, các chuyên gia trong ngành cho rằng sinh viên Việt Nam không chỉ cần nền tảng kỹ thuật vững chắc mà còn phải biết lựa chọn hướng đi phù hợp với năng lực, nuôi dưỡng sự kiên trì và khả năng học hỏi lâu dài…
