Những nghề nghiệp bất ngờ “hưởng lợi” từ AI

Cuộc đua AI đang cho thấy một nghịch lý: dù trí tuệ nhân tạo được kỳ vọng tự động hóa nhiều công việc, sự phát triển của AI lại đang tạo ra nhu cầu lớn đối với những nghề rất truyền thống. Để xây dựng nền kinh tế AI, thế giới không chỉ cần kỹ sư phần mềm hay nhà khoa học dữ liệu, mà còn cần những người kéo dây điện, lắp đặt hệ thống và xây dựng những “nhà máy tính toán” khổng lồ phía sau công nghệ.

Các tập đoàn công nghệ chi hàng tỷ USD mở rộng trung tâm dữ liệu, và một cuộc cạnh tranh mới đang diễn ra trên thị trường lao động Mỹ: các công ty AI phải tìm cách thu hút, đào tạo và giữ chân lực lượng lao động có kỹ năng để đáp ứng nhu cầu phát triển hạ tầng.

SỰ PHÁT TRIỂN CỦA AI LÀM TĂNG NHU CẦU TUYỂN THỢ ĐIỆN, THỢ XÂY 

Theo The New York Times, tại Detroit (Mỹ), Tyler Shelton, một thợ điện đang trong quá trình đào tạo nghề, từng dành phần lớn thời gian sửa chữa hệ thống cáp và thiết bị điện dưới lòng đất. Tuy nhiên, thời gian gần đây, nhiều đồng nghiệp của anh được điều chuyển tới các công trường xây dựng trung tâm dữ liệu.

Shelton có thể sẽ sớm tham gia vào dự án trung tâm dữ liệu của OpenAI tại Saline Township, Michigan – một trong những khoản đầu tư lớn nhất trong lịch sử bang này. Dự án cần hàng trăm thợ điện làm việc với cường độ cao để hoàn thành tiến độ.

Mức thu nhập hấp dẫn đang khiến nhiều lao động cân nhắc chuyển hướng sang lĩnh vực trung tâm dữ liệu. Tuy nhiên, Shelton cho biết anh cũng phải đánh đổi giữa cơ hội tài chính và cuộc sống cá nhân.

Không chỉ tại Michigan, nhu cầu nhân lực cho trung tâm dữ liệu đang tăng mạnh trên khắp nước Mỹ. Các dự án AI quy mô lớn đang kéo lao động kỹ thuật tới những khu vực vốn ít được chú ý, đặc biệt là các vùng nông thôn, nơi các trung tâm dữ liệu được xây dựng nhờ quỹ đất lớn và nguồn điện dồi dào.

Theo phân tích của nền tảng tuyển dụng Indeed, các công việc lắp đặt và bảo trì tại trung tâm dữ liệu có mức lương cao hơn khoảng 42% so với các vị trí tương tự trong các ngành khác.

Mario Iacobacci, người đứng đầu bộ phận tư vấn xây dựng và hạ tầng tại Oxford Economics, nhận định sự bùng nổ trung tâm dữ liệu đang tạo áp lực lên toàn bộ ngành xây dựng.

“Không có gì phải nghi ngờ rằng nguồn lực đang rất hạn chế. Quyết định xây dựng một công trình có thể ảnh hưởng tới khả năng triển khai một công trình khác”, ông nói.

Tại những thị trường lớn như Dallas hay Bắc Virginia, nơi tập trung nhiều trung tâm dữ liệu, các nhà thầu phải cạnh tranh gay gắt để giữ chân nhân công bằng mức lương cao, tiền thưởng tuyển dụng và các khoản hỗ trợ khác.

Marty Schager, Giám đốc phát triển thị trường trung tâm dữ liệu của Aerotek, cho rằng ngành này đang tạo ra một “cuộc săn tìm nhân lực chưa từng có”.

CÁC HÃNG CÔNG NGHỆ THAM GIA ĐÀO TẠO LAO ĐỘNG XÂY DỰNG AI

Trước đây, các công ty công nghệ chủ yếu tập trung phát triển phần mềm và dịch vụ số. Nhưng trong kỷ nguyên AI, họ buộc phải tham gia sâu hơn vào việc xây dựng hạ tầng vật lý – từ trung tâm dữ liệu đến mạng lưới điện và hệ thống làm mát.

Tại Detroit Electrical Industry Training Center, khoảng 850 học viên đang được đào tạo nghề điện trong khi làm việc thực tế. Đây là một trong 270 cơ sở thuộc chương trình hợp tác giữa Hiệp hội Công nhân điện quốc tế (IBEW) và các nhà thầu.

Google đã dành 50 triệu USD cho chương trình mở rộng đào tạo nghề, đặt mục tiêu tăng số lượng học viên ngành điện từ 19.500 lên 30.000 người mỗi năm trong ba năm tới. Khoản hỗ trợ này nhằm chuẩn bị lực lượng lao động cho các dự án trung tâm dữ liệu đang tăng tốc.

BlackRock cũng triển khai chương trình trị giá 100 triệu USD để mở rộng nguồn nhân lực phục vụ các trung tâm dữ liệu tại Texas.

Tina Williams, người quản lý các khoản tài trợ, cho biết mục tiêu là vừa đáp ứng nhu cầu nhân lực mới, vừa tránh làm suy yếu lực lượng lao động phục vụ các ngành xây dựng truyền thống.

“Chúng tôi muốn đào tạo đủ người cho các trung tâm dữ liệu, đồng thời duy trì lực lượng lao động cho các công việc khác tại địa phương”, bà nói.

Một số tập đoàn công nghệ còn tự xây dựng chương trình đào tạo. Microsoft đã triển khai đào tạo kỹ thuật viên trung tâm dữ liệu từ năm 2018 và đến nay đã đào tạo khoảng 15.000 người tại nhiều quốc gia.

Trong khi đó, Meta dành 115 triệu USD cho năm đầu tiên của chương trình đào tạo lao động xây dựng, dự kiến thu hút khoảng 5.000 người tham gia. Người học sẽ trải qua khóa đào tạo bốn tuần về kỹ năng xây dựng cơ bản trước khi làm việc tại các dự án trung tâm dữ liệu của Meta thông qua nhà thầu.

Joel Thames, Phó chủ tịch phụ trách phát triển lực lượng lao động của Associated Builders and Contractors, cho biết mục tiêu của chương trình là nhanh chóng đưa lao động vào các công trường.

Tuy nhiên, các tổ chức công đoàn cho rằng việc đào tạo nhân lực cần được nhìn nhận dài hạn hơn. Sean McGarvey, Chủ tịch Liên minh Công đoàn xây dựng Bắc Mỹ, cho biết các tổ chức thành viên đang chi khoảng 2,5 tỷ USD mỗi năm cho đào tạo nghề.

Theo ông, ngành xây dựng có thể cung cấp đủ nhân lực cho các tập đoàn AI nếu doanh nghiệp cam kết đầu tư sớm vào đào tạo.

“Một tháng đào tạo không thể so sánh với chương trình học nghề kéo dài nhiều năm, nơi người lao động được trang bị đầy đủ kỹ năng”, ông nhận xét.

BÀI TOÁN SAU LÀN SÓNG XÂY DỰNG TRUNG TÂM DỮ LIỆU

Sự phát triển nhanh chóng của trung tâm dữ liệu đang tạo thêm hàng chục nghìn việc làm, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về tương lai của lực lượng lao động khi chu kỳ đầu tư AI thay đổi.

Jeff Strohl, Giám đốc Trung tâm Giáo dục và Việc làm thuộc Đại học Georgetown, cho rằng kịch bản lý tưởng là lực lượng lao động được đào tạo cho trung tâm dữ liệu có thể chuyển sang các ngành khác như xây dựng nhà ở, năng lượng hoặc sản xuất.

“Điều tốt nhất có thể xảy ra là đào tạo được lực lượng lao động kỹ năng cao, sau đó khi trung tâm dữ liệu giảm tốc, họ chuyển sang một làn sóng xây dựng mới. Nhưng điều đó không dễ dàng”, ông nói.

Bên cạnh vấn đề lao động, các dự án trung tâm dữ liệu cũng đang đối mặt với sự quan tâm ngày càng lớn từ cộng đồng địa phương do tiêu thụ nhiều điện năng, sử dụng đất và ảnh hưởng tới tài nguyên.

Meta đã triển khai các chương trình truyền thông và hợp tác với các tổ chức cộng đồng nhằm tạo sự đồng thuận tại những địa phương triển khai dự án.

Ramiro Cavazos, Chủ tịch Phòng Thương mại người Mỹ gốc Tây Ban Nha, cho rằng việc kết nối với doanh nghiệp nhỏ và nhà thầu địa phương có thể giúp các công ty công nghệ giảm khoảng cách với cộng đồng.

“Các cộng đồng và doanh nghiệp nhỏ cảm thấy đang tồn tại sự thiếu kết nối. Vai trò của chúng tôi là giúp tạo ra sự hợp tác thay vì đứng ngoài”, ông nói.

Ngay cả những lao động trực tiếp tham gia đào tạo nghề cũng có những băn khoăn về ý nghĩa dài hạn của cuộc chạy đua này.

Starr Sciortino, học viên năm thứ hai của chương trình đào tạo thợ điện, cho biết cô yêu thích công việc kỹ thuật nhưng đặt câu hỏi về tác động của các trung tâm dữ liệu đối với xã hội.

“Không phải khoản tiền nào cũng đáng để đánh đổi những nguồn lực có ích cho cộng đồng”, cô nói.