Nhật Bản rót tiền, phát triển công nghệ khai thác đất hiếm dưới đáy biển

Tokyo kỳ vọng nguồn tài trợ của chính phủ sẽ thúc đẩy đầu tư tư nhân, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc đối với các khoáng sản quan trọng này.

Văn phòng Nội các Nhật Bản đang xem xét cải tổ chương trình K (Key and Advanced Technology R&D through Cross Community Collaboration Program), vốn được thiết kế để hỗ trợ nghiên cứu và phát triển trong các lĩnh vực công nghệ tiên tiến có ý nghĩa đối với an ninh kinh tế.

MỞ RỘNG CHƯƠNG TRÌNH HỖ TRỢ CÔNG NGHỆ CHIẾN LƯỢC

Theo Nikkei, chính phủ Nhật dự kiến đưa ra kế hoạch phân bổ ngân sách cho chương trình, hướng tới ngân sách tài khóa 2027.

Chương trình K được triển khai dựa trên Luật Thúc đẩy An ninh Kinh tế của Nhật Bản năm 2022. Từ đó đến nay, chương trình đã phân bổ nguồn lực cho nhiều lĩnh vực công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán lượng tử và pin lưu trữ thế hệ mới.

Tuy nhiên, cơ chế hiện tại chủ yếu hướng tới những dự án có thể đạt kết quả trong khoảng 5 năm. Điều này khiến việc hỗ trợ các dự án công nghệ cần nhiều thời gian để hoàn thiện và thương mại hóa trở nên khó khăn.

Vì vậy, Văn phòng Nội các muốn xây dựng những cơ chế mới linh hoạt hơn, cho phép chính phủ hỗ trợ công nghệ trong thời gian dài, đồng thời vẫn duy trì khả năng cấp vốn có mục tiêu cho những lĩnh vực phát triển nhanh như máy bay không người lái.

Nguồn vốn của chương trình hiện được phân bổ thông qua một số tổ chức, trong đó có Tổ chức Phát triển Công nghệ Công nghiệp và Năng lượng mới (NEDO) và Cơ quan Khoa học và Công nghệ Nhật Bản (JST).

Việc cải tổ chương trình được kỳ vọng tạo ra một cơ chế phù hợp hơn với những dự án có tính chiến lược, cần đầu tư lớn và thời gian dài trước khi có thể tạo ra hiệu quả kinh tế.

Một trong những ứng viên hàng đầu cho cơ chế hỗ trợ mới là dự án phát triển nguồn đất hiếm nằm gần Minamitorishima, một đảo san hô của Nhật Bản ở Thái Bình Dương, cách Tokyo khoảng 1.900 km về phía đông nam.

HÀNG TRĂM TỶ YEN CHO THAM VỌNG KHAI THÁC ĐẤT HIẾM

Nhật Bản đang hướng tới việc hỗ trợ công nghệ khai thác đất hiếm từ đáy biển quanh Minamitorishima, với mục tiêu tạo động lực để khu vực tư nhân tham gia vào một lĩnh vực đòi hỏi nguồn vốn ban đầu rất lớn.

Chính phủ cũng có kế hoạch đóng một tàu chuyên dụng phục vụ việc khai thác lớp bùn dưới đáy biển chứa đất hiếm. Đây được xem là bước quan trọng trong nỗ lực xây dựng một chuỗi cung ứng đất hiếm mà Nhật Bản có thể kiểm soát tốt hơn.

Tuy nhiên, để biến nguồn tài nguyên này thành một ngành công nghiệp thương mại sẽ cần nhiều năm. Nhật Bản không chỉ phải phát triển công nghệ khai thác ở độ sâu lớn mà còn cần xây dựng các cơ sở cảng và hạ tầng vận chuyển phù hợp.

Bên cạnh đó, khả năng sinh lời của dự án vẫn là vấn đề chưa có lời giải rõ ràng. Chi phí tinh luyện đất hiếm, vận chuyển và xử lý nguyên liệu có thể khiến giá thành cao, đặt ra câu hỏi về tính cạnh tranh của nguồn đất hiếm khai thác từ đáy biển so với các nguồn cung hiện có.

Riêng ngân sách dành cho dự án Minamitorishima có thể lên tới hàng trăm tỷ yen. Theo tỷ giá được đề cập, 100 tỷ yen tương đương khoảng 628 triệu USD.

Với việc trực tiếp đầu tư vào giai đoạn đầu, chính phủ Nhật Bản muốn giảm gánh nặng chi phí ban đầu vốn có thể khiến các doanh nghiệp tư nhân không muốn tham gia. Khi công nghệ, hạ tầng và quy trình khai thác được hoàn thiện hơn, khu vực tư nhân có thể tham gia với mức rủi ro thấp hơn.

Việc đưa dự án vào chương trình ngân sách của chính phủ cũng đồng nghĩa với việc Minamitorishima được xác định như một dự án có ý nghĩa đối với an ninh quốc gia, thay vì chỉ được đánh giá dựa trên khả năng sinh lời thương mại trong ngắn hạn.

Trong giai đoạn đầu, hiệu quả kinh tế sẽ không phải ưu tiên hàng đầu. Mục tiêu lớn hơn của Nhật Bản là xây dựng được một hệ thống có khả năng khai thác và sản xuất đất hiếm trong nước, qua đó giảm mức độ phụ thuộc vào nguồn cung từ Trung Quốc.