Khoảng cách kiến thức là rủi ro lớn nhất khi tham gia thị trường tài sản số

Thị trường tài sản số đang trải qua một sự dịch chuyển có tính chất cấu trúc. Nếu giai đoạn 2016–2018 được dẫn dắt bởi làn sóng gọi vốn bằng tiền mã hóa (ICO) với tâm lý đầu cơ bao trùm, thì chu kỳ 2020–2021 chứng kiến sự bùng nổ của tài chính phi tập trung (DeFi) và token không thể thay thế (NFT). Bước sang giai đoạn hiện nay, bức tranh đã khác hoàn toàn.

THỊ TRƯỜNG TRƯỞNG THÀNH, NHÀ ĐẦU TƯ CHƯA THEO KỊP

Chia sẻ tại Tọa đàm "Xu hướng, cơ hội và quản trị rủi ro tài sản số" ngày 04/06, ông Nguyễn Văn Chinh, Chủ tịch DDC Holdings, nhận định thị trường đang dần trưởng thành hơn với sự tham gia ngày càng rõ nét của các tổ chức tài chính, quỹ đầu tư và tập đoàn công nghệ lớn.

Theo ông, thay vì tập trung vào các xu hướng ngắn hạn, dòng tiền đang dịch chuyển sang các mô hình có khả năng tạo giá trị thực, có ứng dụng cụ thể và gắn với nhu cầu của nền kinh tế, điển hình là sự phát triển của stablecoin và tài sản thực được mã hóa (RWA).

Song song với đó, hành lang pháp lý toàn cầu cũng đang siết chặt chưa từng có. Theo bà Khuất Bích Thủy, Giám đốc Pháp lý và Cấp phép của Tether tại Việt Nam, các quốc gia lớn đã hoàn thiện hệ thống luật định, từ Đạo luật MiCA của Liên minh châu Âu đến Đạo luật Clarity, Đạo luật Genius của Mỹ, hay quy định quản lý VASP và stablecoin mới của Georgia. Sự hoàn thiện này định hình lại cuộc chơi: những dự án không đủ năng lực tuân thủ sẽ bị loại khỏi thị trường, còn nhà đầu tư thiếu hiểu biết pháp lý sẽ tiếp tục là đối tượng dễ bị tổn thương nhất.

Tốc độ phát triển của thị trường đang vượt xa khả năng thích ứng của phần lớn nhà đầu tư cá nhân. Theo các chuyên gia, không phải biến động giá lên hay giá xuống, mà việc người tham gia thị trường thiếu kiến thức là rủi ro lớn nhất.

SỰ KHÁC BIỆT GIỮA NHÀ ĐẦU TƯ CÁ NHÂN VÀ CÁC QUỸ ĐẦU TƯ CHUYÊN NGHIỆP

Ông Lê Anh Quốc, Chuyên gia Công nghệ của  Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA), cho biết sự khác biệt lớn nhất giữa nhà đầu tư cá nhân và các quỹ đầu tư chuyên nghiệp không nằm ở quy mô vốn, mà nằm ở phương pháp thẩm định dự án.

"Trong khi phần lớn nhà đầu tư cá nhân thường tập trung vào biến động giá hoặc các thông tin ngắn hạn, các tổ chức chuyên nghiệp lại dành nhiều thời gian để đánh giá công nghệ, mô hình kinh doanh, đội ngũ phát triển và khả năng tạo giá trị thực", ông Quốc cho biết.

Từ góc độ pháp lý, bà Khuất Bích Thủy chỉ ra rằng việc định giá một dự án tài sản số hiện nay không thể chỉ dựa trên tiềm năng tăng giá. Thay vào đó, nhà đầu tư cần xem xét bốn yếu tố then chốt: giấy phép hoạt động; sự công khai và chứng thực tài sản; hệ thống kiểm soát rủi ro công nghệ và bảo mật; năng lực của đội ngũ điều hành. Bốn tiêu chí này đòi hỏi nền tảng kiến thức tổng hợp, am hiểu pháp lý, công nghệ lẫn quản trị, mà không thể có được chỉ qua việc theo dõi biểu đồ giá.

Ông Đỗ Anh Tuấn, Giám đốc Đào tạo Công ty RWA Edu, cho rằng năng lực đầu tư bền vững cần được hình thành trên ba trụ cột gồm hiểu biết pháp lý, công nghệ và phương pháp đầu tư, cùng năng lực quản trị rủi ro. Tuy nhiên, ông thừa nhận "việc tự học để hoàn thiện đồng thời cả ba yếu tố này không hề dễ dàng, đặc biệt trong một lĩnh vực thay đổi nhanh như blockchain và tài sản số".

Chính sự phức tạp và tốc độ thay đổi của thị trường khiến khoảng cách kiến thức trở thành một lỗ hổng cấu trúc, không đơn thuần là thiếu sót có thể tự khắc phục.

XÂY DỰNG TƯ DUY ĐẦU TƯ DÀI HẠN 

Bà Nguyễn Vân Hiền, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VBA, khẳng định để đón đầu sự tăng trưởng bứt phá của thị trường, năng lực của những người tham gia cũng cần phát triển với tốc độ tương xứng. Việc chủ động nghiên cứu và nâng cao năng lực không chỉ giúp doanh nghiệp, nhà đầu tư hiểu đúng về công nghệ, nhận diện đầy đủ các rủi ro mà còn là điều kiện cần để thích ứng với những yêu cầu mới về tuân thủ, quản trị và vận hành thị trường.

Trên thực tế, VBA và Viện Công nghệ Blockchain và Trí tuệ Nhân tạo ABAII đã triển khai nhiều chương trình đào tạo chuyên sâu về blockchain, AI và tài sản mã hóa cho nhiều tổ chức tài chính lớn như Vietcombank, BIDV, Techcombank, MSB hay Ngân hàng Liên doanh Việt Nga.

Đáng chú ý, ABAII đã phối hợp cùng Trung tâm Nghiên cứu Khoa học và Đào tạo Chứng khoán thuộc Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tổ chức các khóa học chuyên sâu, động thái cho thấy nhu cầu nâng cao năng lực không chỉ đến từ khu vực tư nhân mà còn từ chính các cơ quan quản lý nhà nước.

Ông Đỗ Anh Tuấn khuyến nghị nhà đầu tư hạn chế tâm lý đầu cơ ngắn hạn, thay vào đó nên tập trung xây dựng tư duy đầu tư dài hạn thông qua các chương trình đào tạo chính thống, được tổ chức bởi những đơn vị uy tín và có chuyên môn. Các chuyên gia đồng thuận rằng vai trò của cộng đồng và mạng lưới kết nối ngày càng trở nên quan trọng. Việc tham gia các cộng đồng chuyên môn uy tín không chỉ giúp nhà đầu tư cập nhật thông tin và xu hướng mới, mà còn tạo cơ hội trao đổi kinh nghiệm, nâng cao năng lực đánh giá và hoàn thiện phương pháp đầu tư trong dài hạn.

"Trang bị kiến thức nền tảng về blockchain, tài sản số, mô hình vận hành và quản trị rủi ro sẽ giúp nhà đầu tư hạn chế các quyết định mang tính cảm xúc, đồng thời nâng cao khả năng nhận diện cơ hội thực sự của thị trường”, ông Lê Anh Quốc nói.