Cơn sốt huy động vốn cho AI có dấu hiệu hạ nhiệt

Tuần trước, Meta và BlackRock công bố kế hoạch xây dựng một trung tâm dữ liệu quy mô lớn tại bang Texas với tổng vốn đầu tư khoảng 14 tỷ USD. Theo cấu trúc tài chính của dự án, BlackRock sẽ góp khoảng 80% vốn, trong khi Meta nắm 20%.

Điểm đáng chú ý là khoản nợ phục vụ dự án sẽ không được ghi nhận trực tiếp trên bảng cân đối kế toán của Meta. Thay vào đó, BlackRock phát hành khoảng 12,5 tỷ USD trái phiếu doanh nghiệp thông qua một công ty có mục đích đặc biệt (SPV). Việc Meta ký hợp đồng sử dụng trung tâm dữ liệu trong thời hạn lên tới 20 năm đã giúp lô trái phiếu này được S&P Global xếp hạng tín nhiệm A+.

CHI PHÍ VỐN TĂNG KHI NHÀ ĐẦU TƯ THẬN TRỌNG HƠN VỚI LÀN SÓNG AI

Đây không phải là mô hình mới. Trước đó, vào tháng 10 năm ngoái, Meta từng hợp tác với Blue Owl Capital để phát triển siêu trung tâm dữ liệu Hyperion tại bang Louisiana. Dự án này đã huy động khoảng 27,3 tỷ USD thông qua phát hành trái phiếu.

Tuy nhiên, sự khác biệt nằm ở chi phí huy động vốn. Nếu trái phiếu của dự án Hyperion có mức chênh lệch lợi suất so với trái phiếu chuẩn là 2,25 điểm phần trăm thì ở thương vụ mới của BlackRock, mức chênh lệch đã tăng lên 2,88 điểm phần trăm. Điều này phản ánh việc nhà đầu tư bắt đầu yêu cầu mức lợi nhuận cao hơn để bù đắp rủi ro, đồng thời cho thấy sự hào hứng đối với các dự án AI không còn mạnh như trước.

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp Mỹ hiện chứng kiến làn sóng phát hành quy mô lớn từ các doanh nghiệp liên quan đến AI. Theo thống kê, khoảng 15% lượng trái phiếu doanh nghiệp phát hành trong năm nay đến từ các nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây quy mô lớn (hyperscaler), các doanh nghiệp phát triển và vận hành trung tâm dữ liệu, cũng như các công ty điện lực đang mở rộng công suất để đáp ứng nhu cầu năng lượng của các trung tâm dữ liệu. Con số này tăng gần 20 lần so với cùng kỳ năm trước.

Áp lực cung trái phiếu ngày càng lớn cũng khiến thị trường bắt đầu "khó hấp thụ". Khi Amazon phát hành 25 tỷ USD trái phiếu vào ngày 7/7, hoạt động giao dịch các lô trái phiếu hiện hữu của doanh nghiệp này đã chậm lại ngay sau khi điều khoản phát hành được công bố. Theo một nhà quản lý quỹ tại New York, thị trường đang gặp khó khăn trong việc hấp thụ lượng trái phiếu AI khổng lồ liên tục được tung ra.

Nathaniel Rosenbaum, chiến lược gia thuộc bộ phận tín dụng chất lượng cao của J.P. Morgan, nhận định rằng đến cuối năm nay, lĩnh vực công nghệ có thể sẽ chiếm tỷ trọng lớn hơn cả ngành ngân hàng trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp Mỹ.

Theo chỉ số trái phiếu doanh nghiệp chất lượng cao của Mỹ do Intercontinental Exchange và các tổ chức khác xây dựng, mức chênh lệch lợi suất đối với trái phiếu công nghệ có kỳ hạn trên 15 năm đã tăng nhanh hơn mức trung bình của toàn thị trường kể từ đầu năm. Điều này đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp công nghệ sẽ phải chấp nhận chi phí vay vốn cao hơn khi tiếp tục mở rộng đầu tư AI.

CỔ PHIẾU AI VÀ CÁC KÊNH HUY ĐỘNG VỐN ĐỒNG LOẠT CHỊU SỨC ÉP

Không chỉ thị trường trái phiếu, thị trường cổ phiếu cũng bắt đầu xuất hiện những tín hiệu cho thấy nhà đầu tư đang đánh giá lại mức định giá của các doanh nghiệp AI.

Ngày 12/6, SpaceX hoàn tất đợt phát hành cổ phiếu được xem là lớn nhất lịch sử. Bên cạnh hoạt động tên lửa và vệ tinh, công ty cũng đang phát triển các công nghệ AI, đồng thời theo đuổi ý tưởng xây dựng các trung tâm dữ liệu ngoài không gian.

Sau đợt phát hành, vốn hóa của SpaceX từng tăng vọt lên khoảng 3.000 tỷ USD. Tuy nhiên, giá trị thị trường của công ty hiện chỉ còn khoảng một nửa so với đỉnh. Giá cổ phiếu cũng đã giảm xuống dưới mức phát hành ban đầu 135 USD/cổ phiếu và đang tiến gần mốc 100 USD.

Dữ liệu của LSEG cho thấy, trong số 15 thương vụ huy động vốn lớn nhất năm nay thông qua niêm yết mới hoặc phát hành thêm cổ phiếu, có tới 12 thương vụ thuộc các doanh nghiệp liên quan đến AI.

SpaceX đứng đầu danh sách khi huy động khoảng 86,2 tỷ USD. Alphabet, công ty mẹ của Google, xếp thứ hai sau khi huy động tổng cộng 84,75 tỷ USD thông qua phát hành cổ phiếu phổ thông và cổ phiếu ưu đãi trong tháng trước. Trong khi đó, hãng sản xuất chip nhớ SK Hynix của Hàn Quốc huy động 26,5 tỷ USD thông qua phát hành chứng chỉ lưu ký Mỹ (ADR).

Bên cạnh trái phiếu và cổ phiếu, nhu cầu vay vốn ngân hàng để xây dựng trung tâm dữ liệu cũng tăng mạnh. Theo LSEG, tổng giá trị các khoản vay hợp vốn tại Mỹ dành cho trung tâm dữ liệu và các dịch vụ liên quan đã lên tới 96 tỷ USD trong nửa đầu năm, cao hơn gấp đôi cùng kỳ năm ngoái.

Các ngân hàng Nhật Bản đang nổi lên như những nhà tài trợ tích cực cho lĩnh vực này. Khoản vay hợp vốn lớn nhất tại Mỹ trong năm 2026 đến nay là khoản tín dụng trị giá 22,75 tỷ USD do Mitsubishi UFJ Financial Group đứng đầu, tài trợ cho dự án trung tâm dữ liệu của Vantage Data Centers tại bang Texas.

TRIỂN VỌNG AI VẪN RỘNG MỞ NHƯNG RỦI RO NGÀY CÀNG ĐƯỢC CÂN NHẮC

Giới đầu tư vẫn tin rằng AI có khả năng tạo ra những thay đổi sâu rộng đối với nền kinh tế và đời sống. Tuy nhiên, thị trường chưa đạt được sự đồng thuận về quy mô cũng như tốc độ hiện thực hóa các kỳ vọng đó.

Theo Nikkei, trong bối cảnh các doanh nghiệp liên tục huy động lượng vốn khổng lồ để xây dựng hạ tầng AI, ngày càng nhiều nhà đầu tư đặt câu hỏi liệu doanh thu và lợi nhuận trong tương lai có đủ để bù đắp chi phí đầu tư hay không.

Daniel Ivascyn, Giám đốc đầu tư của Pimco, cho biết công ty đang duy trì quan điểm khá thận trọng đối với các khoản đầu tư liên quan đến AI và không muốn phân bổ tỷ trọng quá lớn vào nhóm tài sản này.

Theo ông, để đặt cược mạnh vào AI đồng nghĩa với việc phải có niềm tin rất lớn không chỉ vào khả năng AI sẽ mang lại mức tăng năng suất như kỳ vọng, mà còn vào giả định rằng những doanh nghiệp đang dẫn đầu hiện nay sẽ tiếp tục là những người chiến thắng cuối cùng và có thể duy trì mô hình kinh doanh trong dài hạn.