Big Tech Hoa Kỳ đẩy mạnh nỗ lực tránh phụ thuộc Trung Quốc trong chuỗi cung ứng công nghệ

Theo nguồn tin của Nikkei Asia, Microsoft đang lên kế hoạch sản xuất phần lớn các sản phẩm mới của mình bên ngoài Trung Quốc ngay từ năm 2026, trong bối cảnh căng thẳng Mỹ - Trung tiếp tục leo thang và Washington đẩy mạnh nỗ lực giảm phụ thuộc vào chuỗi cung ứng công nghệ của Bắc Kinh.

 NỖ LỰC TOÀN DIỆN, TRÁNH PHỤ THUỘC TỪ LINH KIỆN ĐẾN LẮP RÁP

Tập đoàn phần mềm khổng lồ đã yêu cầu nhiều nhà cung cấp hỗ trợ xây dựng dây chuyền sản xuất “ngoài Trung Quốc” cho các dòng sản phẩm Surface (máy tính xách tay và máy tính bảng) cũng như máy chủ trung tâm dữ liệu, bao gồm cả các linh kiện then chốt và quy trình lắp ráp.

Một giám đốc trong chuỗi cung ứng của Microsoft tiết lộ: “Phạm vi chuyển dịch lần này rất rộng, bao gồm cả linh kiện, bộ phận và toàn bộ quy trình lắp ráp cho các sản phẩm notebook và server thế hệ mới. Microsoft muốn toàn bộ các khâu này đều được thực hiện bên ngoài Trung Quốc, sớm nhất từ năm 2026”.

Theo ước tính của công ty nghiên cứu Omdia, Microsoft hiện xuất xưởng khoảng 4 triệu thiết bị Surface mỗi năm. Tuy nhiên, việc chuyển sản xuất ra khỏi Trung Quốc sẽ là một thử thách không nhỏ, bởi phần lớn chuỗi cung ứng linh kiện điện tử – từ bảng mạch, dây dẫn cho đến chip nhớ – đều tập trung tại đây.

Nguồn tin khác cho biết, Microsoft đã chuyển phần lớn hoạt động sản xuất máy chủ (server) ra khỏi Trung Quốc từ năm ngoái, do các sản phẩm này mang tính “nhạy cảm cao”. Công ty hiện yêu cầu ít nhất 80% danh mục vật liệu cấu thành (BOM – Bill of Materials) cho máy chủ phải có nguồn gốc ngoài Trung Quốc. BOM là danh sách chi tiết tất cả các bộ phận, linh kiện và quy trình lắp ráp của một sản phẩm.

Không chỉ dừng ở máy chủ, Microsoft còn đẩy mạnh sản xuất Xbox tại các quốc gia khác, dù chưa áp đặt yêu cầu “100% ngoài Trung Quốc”. Một nhà cung cấp của hãng nhận định: “Chuyển lắp ráp thì dễ, nhưng chuyển cả sản xuất linh kiện là điều cực kỳ thách thức – đặc biệt với mục tiêu hoàn thành vào năm 2026.”

AWS, GOOGLE VÀ CUỘC TÁI CẤU TRÚC CHUỖI CUNG ỨNG CÔNG NGHỆ TOÀN CẦU

Không chỉ Microsoft, các tập đoàn điện toán đám mây hàng đầu của Mỹ như Amazon Web Services (AWS) và Google cũng đang tăng tốc tái cấu trúc chuỗi cung ứng, nhằm giảm rủi ro từ những biến động chính trị và thương mại giữa Washington và Bắc Kinh.

Nguồn tin của Nikkei Asia cho biết AWS đang mở rộng quá trình thoát khỏi sự phụ thuộc vào Trung Quốc xuống tận cấp độ linh kiện – một động thái hiếm thấy đối với ngành sản xuất công nghệ. Cụ thể, AWS đang đánh giá khả năng cắt giảm sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp bảng mạch in (PCB) của Trung Quốc, bao gồm cả SYE – đối tác lâu năm của hãng.

Một nguồn tin trực tiếp liên quan tiết lộ: “AWS đã thực hiện đánh giá về việc giảm tỷ trọng linh kiện từ Trung Quốc, nhưng thực tế rất khó để loại bỏ hoàn toàn các nhà cung cấp này. Họ là những đối tác có năng lực kỹ thuật cao, giá cạnh tranh và chất lượng ổn định – không dễ để thay thế”.

Trong nhiều năm qua, các doanh nghiệp Trung Quốc như Victory Giant đã đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu nhờ khả năng sản xuất quy mô lớn và giá thành thấp. Victory Giant, nhà sản xuất bảng mạch chính cho Nvidia, đã nhanh chóng mở rộng sang Thái Lan và Việt Nam nhằm thích ứng với xu thế dịch chuyển.

Cùng lúc đó, Google đang yêu cầu các đối tác mở rộng mạnh mẽ năng lực sản xuất máy chủ tại Thái Lan. Hai nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết, một trong những nhà lắp ráp máy chủ của Google đã xây dựng thêm bốn nhà máy mới tại quốc gia này, giúp năng lực sản xuất của hãng tại Thái Lan tăng gấp đôi chỉ trong thời gian ngắn.

“Hiện Google đã hình thành cả một hệ sinh thái nhà cung cấp tại Thái Lan, bao gồm từ khâu lắp ráp đến sản xuất linh kiện, để phục vụ hoạt động xây dựng máy chủ riêng”, một nguồn tin khác chia sẻ.

Các “ông lớn” công nghệ Mỹ – Microsoft, AWS và Google – đang cùng nhau tăng tốc trong chiến lược cắt giảm phụ thuộc chuỗi cung ứng Trung Quốc, nhằm phòng ngừa các cú sốc địa chính trị. Động thái này diễn ra trong bối cảnh Bắc Kinh siết chặt kiểm soát xuất khẩu các nguyên liệu hiếm và vật liệu pin chiến lược, còn Washington đe dọa áp thuế 100% lên hàng hóa Trung Quốc.

CÁC ĐIỂM ĐẾN ĐƯỢC ƯU TIÊN LÀ VIỆT NAM, THÁI LAN, MALAYSIA VÀ ẤN ĐỘ

Dù vậy, giới chuyên gia nhận định việc “tách rời hoàn toàn” khỏi Trung Quốc vẫn là mục tiêu đầy tham vọng. Nhiều linh kiện điện tử cơ bản – như điện trở, tụ điện, cuộn cảm – có giá trị rất thấp và số lượng khổng lồ, khiến việc tìm nguồn cung ngoài Trung Quốc trở nên khó khăn và tốn kém.

Một giám đốc tại hãng sản xuất linh kiện thụ động của Nhật Bản nhận xét: “Khách hàng yêu cầu chúng tôi trình bày phương án sản xuất ngoài Trung Quốc, nhưng thực tế gần như không thể với các linh kiện giá rẻ và đa dạng chủng loại như thế này".

Đây không phải là lần đầu tiên các tập đoàn công nghệ Mỹ yêu cầu đối tác “rút khỏi Trung Quốc”. Trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Donald Trump (2018), khi Mỹ áp thuế trừng phạt lên các sản phẩm mạng và máy chủ, làn sóng dịch chuyển sản xuất đã từng xuất hiện. Tuy nhiên, lần này quy mô và độ sâu của sự dịch chuyển lớn hơn nhiều, khi mục tiêu không chỉ là lắp ráp mà còn bao trùm cả các nguyên liệu, sợi quang, cáp kết nối, linh kiện thụ động và bảng mạch.

Ngoài các yếu tố thương mại, rủi ro địa chính trị cũng là nguyên nhân thúc đẩy các tập đoàn Mỹ mở rộng sản xuất ra ngoài khu vực “Đại Trung Hoa”. Các điểm đến được ưu tiên hiện nay là Việt Nam, Thái Lan, Malaysia và Ấn Độ – những trung tâm sản xuất đang nổi với chi phí cạnh tranh và chính sách thu hút đầu tư công nghệ cao.

Các chuyên gia phân tích nhận định rằng, động thái này đánh dấu một giai đoạn mới trong cuộc tái cấu trúc chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu – nơi Đông Nam Á đang trở thành “công xưởng thay thế” cho Trung Quốc trong kỷ nguyên địa chính trị bất định.