AI thúc đẩy doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc toàn cầu hóa

Làn sóng đầu tư mạnh mẽ vào trí tuệ nhân tạo (AI) trên toàn cầu đang tạo ra cơ hội tăng trưởng mới cho các doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc. Nếu trước đây, sự hiện diện của các công ty nước này trên thị trường quốc tế chủ yếu đến từ chuỗi cung ứng phần cứng, thì hiện nay nhiều doanh nghiệp đang mở rộng sang các dịch vụ AI trên nền tảng đám mây, mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) và các nền tảng phần mềm.

AI TRỞ THÀNH ĐỘNG LỰC MỚI CHO LÀN SÓNG VƯƠN RA QUỐC TẾ

Theo South China Morning Post, xu hướng này diễn ra song song với sự gia tăng mạnh của xuất khẩu công nghệ Trung Quốc trong nửa đầu năm 2026. Theo số liệu hải quan, kim ngạch xuất khẩu mạch tích hợp đạt 177,3 tỷ USD, tăng 96% so với cùng kỳ năm trước, dù mức tăng này cũng chịu tác động từ đà tăng giá chip trên thị trường thế giới.

Trong khi đó, xuất khẩu thiết bị xử lý dữ liệu tự động đạt 138,1 tỷ USD, tăng hơn 41%; còn xuất khẩu robot công nghiệp tăng hơn 18%, đạt 929 triệu USD tới 141 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Tuy nhiên, các báo cáo tài chính của doanh nghiệp cho thấy động lực tăng trưởng không chỉ đến từ hàng hóa vật lý. Nhiều công ty Trung Quốc đang từng bước giành vị trí trong cả hai mắt xích quan trọng của chuỗi giá trị AI toàn cầu: phần mềm và hạ tầng.

Một ví dụ là phòng thí nghiệm AI MiniMax có trụ sở tại Thượng Hải. Báo cáo tài chính cho thấy trong năm 2025, doanh thu từ thị trường ngoài Trung Quốc đại lục đạt 57,7 triệu USD, chiếm khoảng 73% tổng doanh thu, tăng mạnh so với mức 21,3 triệu USD của năm trước.

Đến cuối năm 2025, MiniMax đã phục vụ hơn 214.000 doanh nghiệp và nhà phát triển tại trên 100 quốc gia và vùng lãnh thổ. Công ty cũng cho biết mô hình M2 trở thành mô hình AI đầu tiên của Trung Quốc trên nền tảng OpenRouter đạt hơn 50 tỷ token sử dụng mỗi ngày.

Theo báo cáo mới đây của Goldman Sachs, các nhà phát triển AI Trung Quốc đang tận dụng lợi thế chi phí phát triển thấp và giá thành cạnh tranh để mở rộng ra quốc tế, trong bối cảnh chất lượng mô hình ngày càng tiệm cận các đối thủ hàng đầu và đủ khả năng thúc đẩy việc ứng dụng trên quy mô lớn.

CHIẾN LƯỢC TOÀN CẦU KHÁC NHAU GIỮA DOANH NGHIỆP AI VÀ PHẦN CỨNG

Dù cùng hướng đến thị trường quốc tế, chiến lược của các doanh nghiệp Trung Quốc lại rất khác nhau tùy theo lĩnh vực kinh doanh.

Với các công ty phát triển mô hình AI hướng đến người tiêu dùng hoặc cộng đồng lập trình viên, việc mở rộng ra nước ngoài tương đối thuận lợi nhờ các dịch vụ được cung cấp trên nền tảng đám mây.

Ngược lại, các doanh nghiệp tập trung vào khách hàng doanh nghiệp vẫn phụ thuộc đáng kể vào thị trường nội địa.

Nhà phát triển mô hình AI Zhipu AI là một ví dụ. Báo cáo thường niên của công ty cho biết phần lớn doanh thu năm 2025 đến từ khách hàng tại Trung Quốc. Trong đó, riêng các dự án triển khai AI tại chỗ (on-premise), tức cài đặt trực tiếp hệ thống AI trên hạ tầng của khách hàng, mang về 534 triệu Nhân dân tệ (khoảng 78,9 triệu USD), tương đương gần 74% tổng doanh thu.

Sự khác biệt này phản ánh đặc điểm của thị trường phần mềm AI hiện nay. Các ứng dụng tiêu dùng hoặc dịch vụ dành cho nhà phát triển có thể mở rộng nhanh trên quy mô toàn cầu, trong khi các giải pháp dành cho doanh nghiệp thường đòi hỏi đội ngũ triển khai, hỗ trợ kỹ thuật và dịch vụ bản địa hóa tại từng thị trường.

Ở mảng hạ tầng AI, các doanh nghiệp Trung Quốc cũng đang hưởng lợi lớn từ làn sóng đầu tư trung tâm dữ liệu trên toàn cầu.

Các nhà sản xuất module quang học của Trung Quốc hiện đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng AI khi cung cấp linh kiện truyền dữ liệu giữa máy chủ, bộ chuyển mạch và các cụm tính toán trong trung tâm dữ liệu.

Theo hãng nghiên cứu LightCounting, sau khi phần lớn doanh nghiệp Mỹ và Nhật Bản rút khỏi thị trường bộ thu phát quang vào khoảng năm 2020, các nhà sản xuất Trung Quốc đã nhanh chóng lấp đầy khoảng trống này.

Zhongji Innolight hiện được đánh giá là nhà cung cấp hàng đầu thế giới cho các tập đoàn điện toán đám mây lớn. Bản cáo bạch niêm yết tại Hồng Kông của công ty cho thấy riêng thị trường Mỹ đóng góp hơn 57% doanh thu trong năm 2025.

Trong khi đó, Eoptolink đã vươn lên vị trí thứ hai toàn cầu, trở thành nhà cung cấp quan trọng các module quang 400G và 800G cho Amazon, đồng thời được Nvidia cùng nhiều tập đoàn công nghệ Mỹ khác chứng nhận sản phẩm.

Cả Zhongji Innolight và Eoptolink đều ghi nhận hơn 90% doanh thu năm 2025 đến từ thị trường nước ngoài, hưởng lợi trực tiếp từ làn sóng đầu tư hàng trăm tỷ USD vào hạ tầng AI của các tập đoàn công nghệ phương Tây.

CẠNH TRANH TRONG NƯỚC THÚC ĐẨY DOANH NGHIỆP TÌM KIẾM TĂNG TRƯỞNG Ở NƯỚC NGOÀI

Không chỉ lĩnh vực AI hay bán dẫn, các doanh nghiệp robot của Trung Quốc cũng đang đẩy mạnh mở rộng quốc tế dưới áp lực cạnh tranh trong nước.

Theo công ty nghiên cứu Interact Analysis, các nhà sản xuất robot di động có hoạt động kinh doanh ở nước ngoài đang đạt kết quả vượt trội so với các doanh nghiệp chỉ tập trung vào thị trường nội địa.

"Cạnh tranh gay gắt và thị trường trong nước dần bão hòa đang buộc các doanh nghiệp hàng đầu của Trung Quốc phải tìm kiếm cơ hội ở nước ngoài", Interact Analysis nhận định.

Hãng nghiên cứu này cũng chỉ ra khoảng chênh lệch đáng kể về giá bán giữa các thị trường. Một xe nâng tự hành có giá khoảng 15.000-20.000 USD tại Trung Quốc có thể được bán với mức 40.000-60.000 USD tại châu Âu hoặc Bắc Mỹ. Ngay cả khi tính thêm chi phí bản địa hóa và dịch vụ hậu mãi, doanh nghiệp vẫn duy trì được biên lợi nhuận hấp dẫn.

Geekplus, doanh nghiệp chuyên cung cấp giải pháp tự động hóa kho hàng có trụ sở tại Bắc Kinh, là ví dụ điển hình cho chiến lược này.

Năm 2025, doanh thu từ thị trường ngoài Trung Quốc đại lục của Geekplus đạt 2,39 tỷ Nhân dân tệ, chiếm hơn 75% tổng doanh thu. Gần 80% đơn hàng mới của công ty cũng đến từ thị trường quốc tế, trong đó khu vực châu Mỹ ghi nhận tốc độ tăng trưởng vượt 50%.