AI đang được triển khai với tốc độ "chưa từng có" trong bộ máy chính phủ Mỹ

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang được triển khai với tốc độ chưa từng có trong bộ máy chính phủ Mỹ, sau khi chính quyền Tổng thống Donald Trump ban hành loạt chỉ đạo yêu cầu các cơ quan liên bang đẩy nhanh ứng dụng công nghệ này trong hầu hết lĩnh vực, từ thực thi pháp luật, nhập cư, y tế đến quốc phòng và nghiên cứu khoa học.

Theo phân tích của Washington Post dựa trên hơn hai chục bản công bố chính thức của các cơ quan liên bang, chỉ trong vòng một năm, hàng nghìn hệ thống AI mới đã được đưa vào sử dụng hoặc phát triển, nhiều trong số đó đảm nhiệm vai trò then chốt, tác động trực tiếp tới quyền lợi và sự an toàn của người dân.

GẦN 3.000 ỨNG DỤNG AI ĐANG HOẠT ĐỘNG

Washington Post cho biết tháng 4 vừa qua, Văn phòng Quản lý và Ngân sách Nhà Trắng (OMB) đã gửi chỉ thị tới toàn bộ cơ quan hành pháp, yêu cầu nhanh chóng triển khai AI và loại bỏ những rào cản hành chính bị coi là “không cần thiết”.

Theo đó, chính phủ liên bang sẽ không còn áp đặt những hạn chế cản trở việc sử dụng các công nghệ AI tiên tiến của Mỹ trong nhánh hành pháp.

Trái ngược với cách tiếp cận thận trọng của chính quyền tiền nhiệm, chính quyền Trump nhấn mạnh tốc độ và quy mô. Các cơ quan đã nhanh chóng hưởng ứng. Đến cuối năm 2025, 29 cơ quan liên bang báo cáo tổng cộng 2.987 ứng dụng AI đang hoạt động, tăng mạnh so với 1.684 ứng dụng của năm trước. Đáng chú ý, hàng trăm ứng dụng được xếp vào nhóm “tác động cao”, tức là được sử dụng làm cơ sở chính cho các quyết định quan trọng hoặc có ảnh hưởng trực tiếp tới quyền con người và an toàn xã hội.

Nhà Trắng khẳng định AI sẽ giúp chính phủ hoạt động hiệu quả hơn đáng kể, nhất là trong bối cảnh cắt giảm biên chế và ngân sách. Tuy nhiên, các bản công bố hiện nay không cho thấy rõ hiệu quả thực tế của từng hệ thống.

Trong khi đó, giới học giả và các tổ chức xã hội bày tỏ lo ngại rằng việc ưu tiên tốc độ có thể làm suy yếu các cơ chế kiểm soát rủi ro.

Ông Suresh Venkatasubramanian, giáo sư khoa học máy tính tại Đại học Brown, cảnh báo AI có thể tạo ra thông tin sai lệch, dẫn đến các quyết định nghiêm trọng, như đưa nhầm người vào danh sách theo dõi hoặc xử lý sai trong các vụ việc hình sự. 

“Vấn đề không nằm ở bản thân từng ứng dụng, mà là liệu các cơ quan có thiết lập đủ ‘lan can an toàn’ để sử dụng những công cụ rất mạnh nhưng cũng rất nhiễu này hay không”, ông nói.

AI ĐƯỢC ỨNG DỤNG TRONG HÀNG LOẠT CƠ QUAN CHÍNH PHỦ MỸ

Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) là một trong những cơ quan tích cực triển khai AI nhất, đặc biệt trong bối cảnh chính quyền Trump đẩy mạnh chiến dịch trục xuất người nhập cư trái phép.

Theo các bản công bố, DHS hiện có 151 ứng dụng AI liên quan trực tiếp đến nhập cư, biên giới và thực thi pháp luật. Cơ quan này đã triển khai nhiều hệ thống nhận dạng khuôn mặt thế hệ mới và các công cụ hỗ trợ xác định đối tượng trục xuất.

Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) cho biết đã mở rộng sử dụng ứng dụng nhận diện khuôn mặt Mobile Fortify, cho phép nhân viên quét khuôn mặt tại hiện trường. ICE cũng triển khai một hệ thống AI để xác định “nhóm dân cư dễ tổn thương”, bao gồm cả trẻ vị thành niên không có người đi kèm vượt biên.

Đáng chú ý, từ tháng 6, ICE bắt đầu sử dụng hệ thống AI tạo sinh do Palantir phát triển, có tên ELITE (Enhanced Leads Identification and Targeting for Enforcement). Công cụ này có khả năng phân tích tài liệu viết tay như lệnh truy nã, hồ sơ tiền án để tự động trích xuất địa chỉ, phục vụ công tác truy bắt và trục xuất. ICE khẳng định AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ, còn quyết định cuối cùng vẫn do con người đưa ra.

Ngoài ra, Palantir còn cung cấp hệ thống AI giúp ICE xử lý nhanh các tố giác gửi đến đường dây nóng, tự động tóm tắt và phân loại thông tin bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau.

Bộ Tư pháp Mỹ cũng công bố nhiều công cụ AI phục vụ điều tra, trong đó có hệ thống nhận dạng khuôn mặt của FBI và các công cụ ưu tiên thông tin tố giác. Tuy nhiên, mô tả của nhiều hệ thống khá chung chung, khiến các chuyên gia khó đánh giá đầy đủ mức độ rủi ro.

Theo bà Valerie Wirtschafter, chuyên gia tại Viện Brookings, sự thiếu minh bạch trong các bản công bố là vấn đề đáng lo ngại, nhất là với những ứng dụng có tác động lớn tới quyền công dân.

ÍT NHẤT 180 CHATBOT ĐƯỢC TRIỂN KHAI ĐỂ HỖ TRỢ NHÂN VIÊN LIÊN BANG

Bộ Cựu chiến binh Mỹ (VA) là cơ quan có số lượng ứng dụng AI “tác động cao” nhiều nhất, với 174 hệ thống đang được phát triển hoặc vận hành.

Các dự án bao gồm trợ lý AI chuẩn bị bệnh nhân trước phẫu thuật, hệ thống thị giác máy tính đo lường vết thương chính xác hơn, và công cụ dự đoán nguy cơ tự tử ở cựu binh. Một hệ thống khác hỗ trợ cựu binh tiếp cận quyền lợi, bằng cách phân tích dữ liệu để đưa ra khuyến nghị cá nhân hóa.

VA khẳng định các hệ thống này vẫn đang trong giai đoạn đánh giá và AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thay thế quyết định của bác sĩ hay nhân viên phụ trách quyền lợi.

Tuy vậy, các tổ chức đại diện cựu chiến binh cho rằng việc giám sát chặt chẽ là điều bắt buộc, bởi các quyết định liên quan đến sức khỏe và quyền lợi có ảnh hưởng lâu dài tới cuộc sống của hàng triệu người.

Trong khi đó, Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ (HHS) công bố thêm 89 dự án AI liên quan đến y tế, bao gồm giám sát thử nghiệm lâm sàng và theo dõi nguồn cung vaccine.

Các chatbot đang xuất hiện rộng rãi trong chính phủ liên bang. Ít nhất 180 chatbot được triển khai để hỗ trợ nhân viên liên bang, từ các công việc hành chính như đặt vé công tác, hỗ trợ IT, đến giải thích quy định nội bộ phức tạp, soạn thảo văn bản pháp quy và hỗ trợ đánh giá hợp đồng.

Các tài liệu cho thấy AI đang được đẩy mạnh mạnh mẽ. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đã yêu cầu không để những lo ngại rủi ro “kìm hãm” việc triển khai AI.

Lầu Năm Góc cũng tìm kiếm các hệ thống AI “agentic” – có khả năng ra quyết định và hành xử giống con người – cho lực lượng đặc nhiệm, bao gồm việc cân nhắc các ràng buộc pháp lý và nguy cơ gây thương vong cho dân thường.

Trong lĩnh vực khoa học, AI được ứng dụng vào hàng trăm dự án chuyên sâu, từ theo dõi cá voi, cá heo, phát hiện loài xâm lấn, ước tính sản lượng nông nghiệp, đến xác định nguy cơ bùng phát dịch bệnh từ hệ thống làm mát.