Điểm mới trong dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) là bổ sung thủ tục tố tụng trong trường hợp người bị buộc tội được tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự nhằm bảo đảm đồng bộ với dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Từ đó tạo cơ chế khuyến khích người phạm tội chủ động khắc phục hậu quả...

Sáng 17/7, tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 4, tại Nhà Quốc hội, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi).

Theo Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Hồ Đức Anh, việc xây dựng Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) là yêu cầu khách quan, cấp thiết cả về chính trị, pháp lý và thực tiễn.

Việc sửa đổi toàn diện Bộ luật Tố tụng hình sự nhằm thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các chủ trương của Đảng về tiếp tục xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ Việt Nam; đẩy mạnh cải cách tư pháp; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị tư pháp; bảo đảm yêu cầu phòng chống tội phạm trong giai đoạn mới…

Dự thảo luật gồm 499 điều, được bố cục thành 9 phần, 36 chương. Trong đó, bổ sung 12 điều mới, sửa đổi, bổ sung 79 điều, giữ nguyên nội dung 408 điều và bãi bỏ 05 điều.

Những điểm chính của dự thảo luật như bổ sung thủ tục tố tụng trong trường hợp người bị buộc tội được tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự nhằm bảo đảm đồng bộ với dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi); từ đó tạo cơ chế khuyến khích người phạm tội chủ động khắc phục hậu quả, nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản, giảm chi phí và nguồn lực tố tụng.

Dự thảo quy định điều kiện, trình tự, thủ tục áp dụng việc tạm đình chỉ giải quyết vụ việc, vụ án trong thời gian được tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự trên cơ sở kết quả thực hiện nhiệm vụ của người phạm tội để quyết định không khởi tố, đình chỉ hoặc phục hồi giải quyết vụ án theo quy định chung.

Đặc biệt, dự thảo mở rộng phạm vi khởi tố vụ án theo yêu cầu của bị hại nhằm thúc đẩy hòa giải, giảm xung đột xã hội, giảm chi phí tố tụng và tập trung nguồn lực xử lý các vụ án nghiêm trọng, phức tạp. Dự thảo bổ sung 5 tội phạm ít nghiêm trọng về xâm phạm, sở hữu, chỉ được khởi tố khi có yêu cầu của người bị hại.

Dự thảo cũng quy định không áp dụng tạm giam đối với người phạm tội ít nghiêm trọng, trừ trường hợp tiếp tục phạm tội hoặc bỏ trốn và bị bắt theo quyết định truy nã, đồng thời bổ sung biện pháp giám sát điện tử để thay thế biện pháp tạm giam (áp dụng với người chưa thành niên).

Ngoài ra, luật hóa các quy định về xử lý sớm vật chứng, tài sản trong một số trường hợp để hạn chế thất thoát, lãng phí, nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản.

Đồng thời, sửa đổi, bổ sung nhiều quy định về tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc đã được tổng kết trong hơn 8 năm thi hành Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015.

Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành sự cần thiết ban hành luật.

Tuy nhiên, đề nghị Viện Kiểm sát nhân dân tối cao tiếp tục rà soát tổng thể các quy định của dự thảo Bộ luật để bảo đảm phù hợp với Hiến pháp vì nhiều quy định mới trong dự thảo liên quan trực tiếp đến các nguyên tắc Hiến định về quyền con người, quyền công dân, về tranh tụng, xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật...

Qua thảo luận, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Viện Kiểm sát nhân dân tối cao hoàn thiện hồ sơ dự án luật để trình Quốc hội cho ý kiến lần đầu tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất (tháng 8/2026) và xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI (tháng 10/2026).