Bộ Tài chính được phép tạm dừng chi ngân sách, trừ các khoản thiết yếu, đối với đơn vị chậm hoặc không cung cấp đầy đủ thông tin tài chính, được kỳ vọng sẽ tăng tính minh bạch và trách nhiệm trong quản lý tài chính công…

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 140/2026/NĐ-CP quy định về Báo cáo tài chính nhà nước nhằm thiết lập khuôn khổ đầy đủ cho việc tổng hợp, trình bày và công khai thông tin tài chính của Nhà nước.

Theo Nghị định, Báo cáo tài chính nhà nước bao gồm các cấu phần cơ bản như: (i) báo cáo tình hình tài chính, (ii) báo cáo kết quả hoạt động tài chính, (iii) báo cáo lưu chuyển tiền tệ và phần thuyết minh.

Trong đó, báo cáo tình hình tài chính nhà nước là báo cáo tổng hợp, phản ánh toàn diện tài sản và nguồn vốn của Nhà nước hoặc do Nhà nước kiểm soát trên phạm vi cả nước hoặc từng địa phương tại thời điểm kết thúc kỳ báo cáo.

Về nội dung, tài sản của Nhà nước được xác định bao gồm toàn bộ tài sản giao cho các cơ quan, đơn vị, tổ chức quản lý, sử dụng và khai thác theo quy định, đã tính đến các khoản dự phòng tổn thất nếu có.

Các tài sản này được phân loại theo ngắn hạn và dài hạn, bao gồm tiền và các khoản tương đương tiền, đầu tư tài chính, các khoản phải thu, hàng tồn kho, cho vay, tài sản kết cấu hạ tầng, tài sản cố định tại đơn vị, các khoản đầu tư xây dựng dở dang và các tài sản khác, Chính phủ nêu rõ.

Nguồn vốn của Nhà nước được cấu thành từ nợ phải trả và tài sản thuần. Trong đó, nợ phải trả là các nghĩa vụ hiện tại phát sinh từ các sự kiện trong quá khứ mà việc thanh toán sẽ làm giảm nguồn lực của Nhà nước, bao gồm nợ Chính phủ, nợ chính quyền địa phương và các khoản phải trả khác.

Trong khi đó, tài sản thuần phản ánh phần giá trị thực có của Nhà nước tại thời điểm báo cáo, bao gồm thặng dư hoặc thâm hụt lũy kế, các quỹ và các yếu tố tài sản thuần khác.

Song song, Nghị định cũng quy định rõ việc công khai báo cáo tài chính nhà nước.

Theo đó, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm công bố các thông tin về tài sản, nguồn vốn, kết quả hoạt động tài chính, thặng dư hoặc thâm hụt và lưu chuyển tiền tệ trên địa bàn, ngoại trừ các nội dung thuộc lĩnh vực quốc phòng, an ninh, dự trữ quốc gia hoặc thuộc diện bí mật nhà nước.

Tương tự, Bộ Tài chính thực hiện công khai báo cáo tài chính nhà nước trên phạm vi toàn quốc với các nội dung tương ứng.

Đáng chú ý, Nghị định nhấn mạnh trách nhiệm cung cấp thông tin tài chính phục vụ việc lập báo cáo.

Cụ thể, Bộ Tài chính đóng vai trò chủ trì, tổ chức thu thập thông tin từ các cơ quan thu ngân sách, cơ quan quản lý quỹ và các đơn vị liên quan ở Trung ương.

Bên cạnh đó, các đơn vị kế toán cấp trên cao nhất thuộc Trung ương và đơn vị kế toán độc lập có trách nhiệm gửi báo cáo tài chính hợp nhất, báo cáo tài chính năm và các báo cáo bổ sung trước ngày 5/7 năm sau.

Đồng thời, cơ quan, đơn vị, tổ chức này chịu trách nhiệm về tính chính xác và thực hiện giải trình, hoàn thiện Báo cáo cung cấp thông tin tài chính trong vòng 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được yêu cầu của Bộ Tài chính, Nghị định này nhấn mạnh.

Nếu không chấp hành đầy đủ, kịp thời nghĩa vụ cung cấp thông tin, Chính phủ cho biết Bộ Tài chính có thể áp dụng biện pháp tạm đình chỉ chi ngân sách đối với các đơn vị vi phạm, trừ một số khoản chi thiết yếu như tiền lương, trợ cấp xã hội hoặc học bổng. Việc cấp lại kinh phí chỉ được thực hiện khi các đơn vị đã khắc phục và tuân thủ đầy đủ quy định.

Nghị định này có hiệu lực từ ngày 16/4/2026 và áp dụng đối với việc lập Báo cáo tài chính nhà nước năm 2025 trở đi.