Đô thị hóa là quá trình tất yếu làm thay đổi cấu trúc không gian, cảnh quan tại nhiều vùng nông thôn hiện nay. Vì vậy đòi hỏi các giải pháp và ý tưởng kiến trúc bền vững để nâng cao chất lượng sống cho người dân…

Không thể phủ nhận làng quê Việt Nam ngày càng hiện đại hơn, nhưng cũng đang chứng kiến những thay đổi từ hình thái không gian, kiến trúc đến những giá trị về mặt tinh thần. Một thực trạng phổ biến là nhiều làng quê chúng ta có vẻ đang “xấu” đi, trước hết là về cảnh quan, kiến trúc. Phong cảnh và nhiều hạ tầng truyền thống mang nét đẹp riêng của mỗi ngôi làng đã bị lãng quên.

Các nhà chuyên môn cho rằng, nhà ở tại nông thôn đang đứng trước những vấn đề nan giải về cách lựa chọn mô hình, quy hoạch, thiết kế, bảo vệ môi trường... đòi hỏi phải có những nghiên cứu sâu, những giải pháp hợp lý. Theo đó, không nên áp đặt hình mẫu chung mà phải tìm kiếm những mô hình nhà ở phù hợp với địa hình, cảnh quan, khí hậu, đáp ứng công năng nhưng vẫn bảo đảm bản sắc vùng miền, thậm chí theo cảnh sắc, địa thế mỗi làng quê… Từ đó tạo nên sức sống, vẻ đẹp sinh động của các vùng nông thôn Việt với nét đặc trưng riêng; hiện đại, tiện nghi mà vẫn giữ được những nét đẹp truyền thống.

XÓM ME HOUSE

Đây là ngôi nhà sinh sống nhiều thế hệ tọa lạc tại vùng nông thôn của huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình. Với diện tích mặt sàn 210m², ngôi nhà đóng vai trò là nơi thờ cúng và tụ họp thường xuyên của gia đình và họ hàng trong các sự kiện lễ tết, giỗ chạp, cũng như là nơi nghỉ ngơi thư giãn cho các thành viên trong gia đình khi họ trở về thăm quê.

Theo các kiến trúc sư của NH Village Architects, phương pháp thiết kế cuối cùng được lựa chọn nhằm mục đích hồi sinh các không gian công cộng của ngôi nhà nông thôn truyền thống như sân trong, vườn và hiên nhà để thúc đẩy mối liên kết gia đình và cộng đồng chặt chẽ hơn. Đồng thời, thiết kế tối ưu hóa chức năng của các không gian riêng tư như phòng ngủ, nhà bếp và phòng tắm, cũng như các khu vực phụ trợ, để phù hợp với lối sống hiện đại và đáp ứng các cuộc tụ họp lớn.

Sân trước - sân sau, sân trên - sân dưới và vườn “uốn lượn”… điểm nổi bật của thiết kế là tạo ra các kết nối không gian thú vị giữa sân trước và sân sau, cũng như giữa các tầng trên và dưới, tạo điều kiện cho các thành viên trong gia đình và hàng xóm tương tác. Khu vườn được thiết kế theo hình zíc zắc tích hợp vào không gian ngôi nhà, tạo ra sự liên tục giữa trong nhà và ngoài trời, đồng thời điều hòa gió và ánh sáng. Thảm thực vật và cảnh quan tận dụng cây ăn quả hiện có, được bố trí để làm nổi bật cảnh quan và tạo bóng râm xung quanh ngôi nhà.

Hướng chính của ngôi nhà được thiết kế theo hình vòng cung để đón gió Nam. Các cánh cửa kết nối với những khu vườn này giúp điều hòa khí hậu của ngôi nhà theo mùa. Các kiến trúc sư quyết định sử dụng nhiều vật liệu địa phương và thân thiện với môi trường: Sân vườn sử dụng gạch men đỏ, và trần hoàn thiện ở tầng hai được làm bằng tre, tạo nên bầu không khí hiện đại nhưng thân thiện và ấm cúng cho ngôi nhà.

Các kiến trúc sư NH Village Architects cho rằng Việt Nam đang trải qua những thay đổi nhân khẩu học nhanh chóng, với số lượng người trẻ ở lại các vùng nông thôn ngày càng giảm. Kiến trúc nhà ở nông thôn đang phải đối mặt với những thay đổi đáng kể do những thay đổi nhân khẩu học và sự phân chia đất đai tương tự như các khu vực thành thị. Do đó, công trình thiết kế này hy vọng sẽ gợi ý một cách tiếp cận sáng tạo phù hợp với bối cảnh hiện tại, dựa trên các yếu tố tích cực vốn có trong các mô hình nhà ở nông thôn truyền thống.

TỊNH AN HOUSE

Ngôi nhà một tầng, diện tích xây dựng 92m2 tọa lạc ở Tĩnh An, Quảng Ngãi, là ví dụ điển hình cho kiến ​​trúc bền vững và sự tôn trọng sâu sắc đối với môi trường tự nhiên. Nội dung thiết kế xoay quanh một cây lộc vừng trưởng thành, được chăm sóc cẩn thận, làm điểm nhấn của ngôi nhà.

Thay vì chặt bỏ cây, cây được tích hợp vào không gian sống, tạo nên sự kết nối chặt chẽ giữa kiến ​​trúc và thiên nhiên. Các cành cây vươn ra qua một lỗ hình chữ nhật trên mái nhà, đưa không gian ngoài trời vào nhà, tăng cường cảm giác thoáng đãng và cho phép ánh sáng và không khí tự nhiên tràn vào các khu vực sinh hoạt.

Đội ngũ kiến trúc sư của STD Design Consultant cho biết triết lý thiết kế nổi bật của ngôi nhà nhấn mạnh vào sự hài hòa, yên tĩnh và bền vững. Mặt ngoài được làm từ gạch block (gạch nhẹ không nung) không tô trát, mang lại vẻ thô mộc và phù hợp với cảnh quan thôn quê. Cấu trúc gạch block trần có ưu điểm chi phí thấp, giảm tác động môi trường, khi kết hợp với các cột và mái bê tông thô mang lại cảm giác mạnh mẽ hiện đại nhưng vẫn gần gũi với bản sắc địa phương.

Phương án mái bằng bê tông giúp ngôi nhà chống chịu tốt hơn với mưa bão miền Trung nhờ vào kết cấu vững chắc và khả năng chống thấm hiệu quả. Với độ bền cao, mái bê tông không chỉ bảo vệ khỏi nước mưa mà còn có thể chịu được sức gió mạnh, đảm bảo an toàn cho ngôi nhà trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Cửa chính ngôi nhà bằng kính, lùi vào trong vừa tạo sự riêng tư, vừa mở tầm nhìn ra bên ngoài, tạo nên không gian sống thoải mái mà không tách biệt.

Bố cục thúc đẩy sự kết nối liền mạch với thiên nhiên, có một khu sân vườn trung tâm nối liền các khu vực chung, phòng tắm và phòng ngủ. Sân trong này không chỉ cung cấp ánh sáng tự nhiên và không khí trong lành mà còn đóng vai trò là khu vui chơi an toàn, sôi động cho trẻ em, khuyến khích sự tương tác và gắn kết gia đình. Ngôi nhà được thiết kế để dễ tiếp cận, với nội thất không có bậc thang và lối ra vào rộng, phù hợp với cả người già và trẻ nhỏ. Cấu hình một tầng đảm bảo rằng mọi phòng đều được hưởng lợi từ việc dễ dàng tiếp cận không gian xanh và luồng không khí liên tục.

Lối vào chính được bố trí để đảm bảo sự riêng tư, với bức tường khối bê tông chưa hoàn thiện và cửa kính lõm tạo sự tách biệt khỏi đường phố nhưng vẫn duy trì tầm nhìn từ bên trong. Nhà bếp và khu vực ăn uống, nhìn ra đường phố, mang đến sự kết nối năng động với thế giới bên ngoài. Việc sử dụng các khối bê tông chưa hoàn thiện cho hầu hết các bức tường làm tăng vẻ đẹp mộc mạc của ngôi nhà đồng thời là lựa chọn vật liệu có ý thức về môi trường, giúp giảm dấu chân sinh thái của dự án.

Bên trong ngôi nhà, gỗ tái chế từ xà gồ của một trường học cũ bị phá dỡ ở Quảng Nam được sử dụng cho hầu hết món đồ nội thất. Việc này không chỉ giúp tiết kiệm chi phí, giảm thiểu ô nhiễm mà còn góp phần bảo vệ môi trường. Việc sử dụng gỗ tự nhiên tái chế tạo ra sự tương phản với gạch block trần và bê tông thô, tạo cảm giác gần gũi, ấm cúng. Ngôi nhà được thi công trong 4 tháng. Tổng ngân sách gồm chi phí xây dựng, kính, đồ gỗ, đèn và thiết bị vệ sinh khoảng 960 triệu đồng.

Ngôi nhà không chỉ đóng vai trò là tổ ấm cho các thế hệ thành viên trong gia đình mà còn thể hiện tầm nhìn của kiến ​​trúc sư về bình an, hạnh phúc và mối liên hệ sâu sắc với thiên nhiên. Ngôi nhà này có thể là một ví dụ tiêu biểu cho mô hình kiến ​​trúc bền vững, cân bằng tuyệt vời giữa thiên nhiên và kiến trúc để tạo nên một không gian sống hài hòa.