Mức tăng kim ngạch nhập khẩu liên tục cao hơn xuất khẩu khiến tình hình nhập siêu tiếp tục “làm khó” cán cân thanh toán

Ngày 27/4, Tổng cục Thống kê đã công bố số liệu về tình hình xuất nhập khẩu trong tháng 4/2010. Mức tăng kim ngạch nhập khẩu liên tục cao hơn xuất khẩu khiến tình hình nhập siêu tiếp tục “làm khó” cán cân thanh toán.

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa tháng 4 ước đạt 5,7 tỷ USD, tăng 1,9% so với con số thực hiện của tháng trước đó. Tuy nhiên, kim ngạch nhập khẩu có thể đạt tới 6,95 tỷ USD và tăng tương ứng khoảng 3%.

Chỉ một thay đổi nhỏ trong chênh lệch tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất nhập khẩu, nhập siêu tháng 4 đã đội thêm gần 100 triệu USD so với tháng 3, lên khoảng 1,25 tỷ USD. Trước đó, tháng 1 nhập siêu 945 triệu USD; tháng 2 là 1,33 tỷ USD; tháng 3 đạt 1,16 tỷ USD.

Như vậy, tính chung trong 4 tháng qua, tổng kim ngạch xuất khẩu ước đạt gần 20,16 tỷ USD, tăng 8,9% so với cùng kỳ; trong khi kim ngạch nhập khẩu ước đạt 24,81 tỷ USD, tăng 35,6% trong cùng kỳ so sánh.

Với một con tính đơn giản, tốc độ tăng kim ngạch nhập khẩu 4 tháng đầu năm đã gấp 4 lần xuất khẩu. Nhìn trên biểu đồ, kim ngạch nhập khẩu đang tăng tốc mạnh mẽ và “bỏ xa” xuất khẩu.

Cũng vì lý do này, nhập siêu 4 tháng đầu năm đã đạt khoảng 4,65 tỷ USD, tương đương khoảng 23% kim ngạch xuất khẩu. Tỷ lệ này đã vượt quá chỉ tiêu Quốc hội thông qua, khống chế nhập siêu dưới 20%.

Nhìn lại giai đoạn trước, kim ngạch xuất khẩu và nhập khẩu chỉ mất chưa đầy nửa năm để lấy lại sự “hào hứng” của các tháng cuối năm ngoái. Nếu không tính thời điểm nghỉ Tết Nguyên đán, cả xuất khẩu và nhập khẩu đều tăng khá vững chắc, xét về kim ngạch từ đầu năm trở lại đây.

Biểu đồ tình hình xuất nhập khẩu, nhập siêu qua các tháng - Nguồn: Tổng cục Thống kê.

Về nguyên nhân dẫn tới biến động vừa qua, có những lập luận cho rằng việc kim ngạch xuất nhập khẩu tăng tới 23% so với cùng kỳ (45 tỷ USD so với 36,5 tỷ USD) liên quan đến sự phục hồi sản xuất trong nước. Và với nền sản xuất dựa nhiều vào nguyên, nhiên liệu đầu vào nhập khẩu, lượng hàng hóa này trong thời gian qua có xu hướng tăng lên.

Trong khi đó, giá cả thế giới cũng có sự nhích lên tương ứng trong mấy tháng gần đây, đặc biệt là nhóm sản phẩm kim loại, nhiên liệu như sắt thép tăng 26%, xăng dầu tăng 3,5%, chất dẻo tăng 6,8% về giá so với tháng 1/2010.

Thêm vào đó, việc USD mất giá so với VND trong thời gian gần đây khiến hàng hóa nhập khẩu rẻ đi tương ứng, tạo lợi thế cạnh tranh tốt hơn tại thị trường trong nước. Cũng liên quan đến nguyên nhân này, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ 4 tháng đầu năm đã tăng 26,5% so với cùng kỳ năm ngoái.

Ở một động thái khác, giải ngân vốn FDI tăng mạnh trong vài tháng trở lại đây. Theo số liệu cũng được Cục Đầu tư nước ngoài công bố hôm nay, nguồn vốn này đã đạt 3,4 tỷ USD trong 4 tháng qua. Và nhập khẩu của khu vực doanh nghiệp FDI (có liên quan đến nhập khẩu thiết bị trong giai đoạn đầu tư cơ sở sản xuất và trang thiết bị…) cũng tăng mạnh kể từ đầu năm nay.

Ngoài ra, cũng cần đánh giá đúng mức tác động của “yếu tố” vàng trong quan hệ thương mại quốc tế của Việt Nam. Trong khi cùng kỳ năm ngoái, Việt Nam tái xuất vàng với khối lượng và kim ngạch khá lớn, sang năm nay, chúng ta lại nhập khá nhiều dẫn đến những thiên lệch đáng kể trong cán cân thương mại, lên đến nhiều tỷ USD.