Từ những triền đồi kém hiệu quả ở xã miền núi Thượng Ninh (Thanh Hóa), chị Phạm Thị Thu đã gây dựng vùng trồng mắc ca rộng khoảng 70 ha thông qua liên kết hợp tác xã. Không chỉ ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, chị còn tận dụng các nền tảng số, đưa nông sản miền núi tiếp cận thị trường rộng lớn hơn...

Ở xã miền núi Thượng Ninh, đời sống người dân trước đây chủ yếu dựa vào những cây trồng truyền thống như mía, sắn, keo. Dù phù hợp với điều kiện canh tác nhưng giá trị kinh tế không cao, đầu ra thiếu ổn định, khiến việc cải thiện thu nhập còn nhiều khó khăn.

ỨNG DỤNG KHOA HỌC KỸ THUẬT, ĐƯA MẮC CA LÊN NỀN TẢNG SỐ

Năm 2010, chị Phạm Thị Thu quyết định đưa cây mắc ca về trồng thử nghiệm trên diện tích 1,5 ha với 350 cây giống. Thời điểm ấy, mắc ca vẫn là loại cây trồng mới tại địa phương, gia đình chị gần như chưa có kinh nghiệm chăm sóc.

Những ngày đầu khởi nghiệp không ít gian nan. Do thiếu kiến thức và kỹ thuật, có vụ gia đình mất trắng tới một phần ba số cây. Không nản lòng, chị Thu chủ động tìm hiểu tài liệu, học hỏi kinh nghiệm, từng bước nắm bắt kỹ thuật chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh và cải tạo đất phù hợp với điều kiện vùng đồi núi.

Từ những lần thất bại, chị dần tích lũy kinh nghiệm, giúp vườn mắc ca sinh trưởng ổn định và cho thu hoạch. Nhận thấy hiệu quả từ loại cây này, gia đình tiếp tục mở rộng diện tích, đồng thời kết hợp trồng chè và nuôi ong lấy mật để đa dạng nguồn thu.

Đến nay, gia đình chị có hơn 1.500 cây mắc ca trên diện tích 5 ha, 2,5 ha chè và 50 tổ ong. Sau khi trừ chi phí, mô hình mang lại thu nhập khoảng 700 triệu đồng mỗi năm.

Không muốn dừng lại ở quy mô sản xuất hộ gia đình, năm 2019, chị Thu thành lập Hợp tác xã mắc ca Thành Phát, tập hợp hàng chục thành viên cùng phát triển vùng nguyên liệu. Đến nay, diện tích mắc ca của hợp tác xã và các thành viên liên kết đạt khoảng 70 ha.

Theo chị Thu, muốn sản phẩm có chỗ đứng trên thị trường, trước hết phải bảo đảm chất lượng ngay từ vùng trồng. Vì vậy, hợp tác xã chú trọng lựa chọn giống, hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc và ưu tiên sử dụng phân bón hữu cơ tự chế biến, thân thiện với môi trường.

Sau thu hoạch, mắc ca được bóc vỏ, sấy khô, lựa chọn và đóng gói theo quy trình khép kín, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Việc kiểm soát các công đoạn từ chăm sóc đến chế biến giúp nâng cao chất lượng, tạo sự đồng đều cho sản phẩm.

Bên cạnh đổi mới quy trình sản xuất, chị Thu còn chủ động tận dụng các nền tảng số để quảng bá và tiêu thụ nông sản. Thông qua mạng xã hội, hợp tác xã thường xuyên giới thiệu hình ảnh sản phẩm, chia sẻ thông tin về quy trình sản xuất, kết nối khách hàng và tiếp nhận đơn hàng trực tuyến. Các sàn thương mại điện tử cũng trở thành kênh bán hàng quan trọng, giúp sản phẩm mắc ca tiếp cận người tiêu dùng ở nhiều địa phương, mở rộng thị trường ngoài phạm vi truyền thống.

Nhờ chú trọng chất lượng và xây dựng thương hiệu, sản phẩm hạt mắc ca của Hợp tác xã Thành Phát đã đạt chứng nhận OCOP 3 sao, từng bước có mặt tại các hệ thống siêu thị và sàn thương mại điện tử.

LAN TỎA SINH KẾ TRÊN VÙNG ĐẤT MIỀN NÚI

Điều đáng quý trong hành trình của chị Thu là những kinh nghiệm và thành quả không chỉ phục vụ phát triển kinh tế gia đình mà còn được chia sẻ với cộng đồng.

Từ thực tế sản xuất, chị tận tình hướng dẫn bà con kỹ thuật trồng, chăm sóc mắc ca, sử dụng phân bón hữu cơ và thu hoạch đúng quy trình. Thông qua hợp tác xã, người dân có thêm điều kiện liên kết sản xuất, mở rộng vùng nguyên liệu và từng bước thay đổi tập quán canh tác.

Hợp tác xã Thành Phát hiện tạo việc làm cho hàng chục lao động địa phương, trong đó quan tâm hỗ trợ các hộ nghèo, cận nghèo, gia đình chính sách có việc làm và thu nhập ổn định.

Từ 350 cây mắc ca ban đầu đến vùng nguyên liệu khoảng 70 ha hôm nay là hành trình nhiều nỗ lực của người phụ nữ miền núi. Trên những triền đồi Thượng Ninh, cây mắc ca không chỉ mang lại nguồn thu cho gia đình chị Thu mà còn mở ra hướng phát triển kinh tế mới cho người dân địa phương.

Câu chuyện ấy cho thấy, khi mạnh dạn thay đổi tư duy sản xuất, biết ứng dụng khoa học kỹ thuật, liên kết vùng nguyên liệu và chủ động tiếp cận thị trường số, người dân miền núi hoàn toàn có thể khai thác tốt tiềm năng đất đai, nâng cao giá trị nông sản và tạo sinh kế bền vững ngay trên quê hương.