Ngày thứ Năm (7/5), Mỹ cùng hơn chục nước thành viên Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), trong đó có Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore và Australia, công bố đạt thỏa thuận riêng về việc không áp thuế quan đối với dữ liệu và nội dung số truyền tải xuyên biên giới...

Cơ chế này áp dụng với các hoạt động như phát trực tuyến nhạc, phim hoặc tải xuống phần mềm.

Động thái trên được đưa ra sau khi các thành viên WTO không đạt được đồng thuận về việc gia hạn cơ chế tạm hoãn áp thuế quan với thương mại điện tử, do Brazil tiếp tục phản đối.

Tại các cuộc thảo luận của WTO kết thúc cùng ngày ở Geneva, Brazil tiếp tục phản đối đề xuất gia hạn thêm 4 năm đối với cơ chế tạm hoãn áp thuế quan đối với nội dung số trên phạm vi toàn cầu. Trong khi đó, theo người phát ngôn WTO, Thổ Nhĩ Kỳ - nước từng phản đối đề xuất này - đã thay đổi lập trường và không còn phản đối.

Hồi tháng 3, hội nghị cấp cao của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) tại Yaounde, Cameroon cũng không đạt được đồng thuận để gia hạn cơ chế tạm hoãn áp thuế quan đối truyền tải điện tử xuyên biên giới. Đây được xem là một thất bại mới của WTO, đồng thời làm gia tăng lo ngại trong cộng đồng doanh nghiệp về khả năng của tổ chức này trong việc xây dựng và duy trì các quy tắc thương mại toàn cầu.

Cơ chế tạm hoãn trên được các thành viên WTO thống nhất từ năm 1998 và thường xuyên gia hạn trong nhiều năm qua. Theo cơ chế này, các thành viên WTO không áp thuế quan đối với dữ liệu và nội dung số truyền qua biên giới, như hoạt động phát trực tuyến nhạc, phim hoặc tải xuống phần mềm.

Các thành viên WTO sở hữu nền kinh tế số lớn, gồm Mỹ, Liên minh châu Âu (EU), Canada và Nhật Bản, cho rằng cơ chế này giúp thương mại số toàn cầu ổn định và dễ dự báo hơn. Vì vậy, các nền kinh tế này muốn biến cơ chế tạm hoãn thành một cam kết lâu dài trong khuôn khổ WTO.

Sau khi nỗ lực gia hạn cơ chế này không đạt đồng thuận chung của tất cả thành viên WTO, 19 thành viên của tổ chức này, trong đó có Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Australia, Na Uy và Argentina, ngày 7/5 đã công bố một thỏa thuận riêng. Theo đó, các bên cam kết không áp thuế quan đối với dữ liệu và nội dung số truyền qua biên giới trong một khoảng thời gian chưa xác định.

Trong văn kiện công bố cùng ngày, nhóm thành viên này xác nhận thỏa thuận sẽ có hiệu lực từ ngày 8/5, đồng thời bày tỏ thất vọng khi cơ chế tạm hoãn đa phương không còn được duy trì.

“Dù vậy, nhóm thành viên này cho biết vẫn sẽ nỗ lực trong phạm vi có thể để mang lại sự ổn định và chắc chắn nhất định cho doanh nghiệp và người tiêu dùng, trong bối cảnh cơ chế tạm hoãn đa phương về nội dung số không còn hiệu lực”, văn kiện đề ngày 7/5 nêu rõ.

Văn kiện cũng mời các thành viên WTO khác tham gia thỏa thuận.

Theo bà Sabina Ciofu, phụ trách chiến lược và chính sách quốc tế tại techUK - hiệp hội thương mại đại diện cho 1.200 công ty trong ngành công nghệ Anh - dù thỏa thuận giữa 19 thành viên WTO mở ra một hướng đi tạm thời, việc không đạt được đồng thuận đa phương vẫn là diễn biến rất đáng lo ngại.

“Nếu các thành viên WTO không thể duy trì đồng thuận về một trong những quy tắc lâu đời và được ủng hộ rộng rãi nhất của thương mại số, những hoài nghi về vai trò của tổ chức này sẽ ngày càng lớn”, bà Ciofu nhận định với hãng tin Reuters.

Ông John Denton, Tổng thư ký Phòng Thương mại Quốc tế (ICC), cho rằng thỏa thuận mới giữa 19 thành viên WTO là một biện pháp tình thế đáng hoan nghênh. Tuy nhiên, việc cơ chế tạm hoãn từng được thống nhất trên phạm vi toàn cầu không còn hiệu lực là tín hiệu đáng lo ngại, nhất là trong bối cảnh doanh nghiệp cần một khuôn khổ ổn định và rõ ràng, thay vì các giải pháp chắp vá.

“Không nên coi đây là giải pháp thay thế cho một thỏa thuận trên toàn WTO”, ông Denton nói. Theo ông, các chính phủ nên xem thỏa thuận này là bước chuyển tiếp để khôi phục đầy đủ cơ chế tạm hoãn đa phương.

Tại cuộc họp Đại hội đồng WTO, Đại sứ Mỹ tại WTO Joseph Barloon nói với các đại biểu rằng Mỹ khởi xướng thỏa thuận giữa một nhóm thành viên nhằm tạo thêm sự chắc chắn và khả năng dự báo cho doanh nghiệp cũng như người tiêu dùng.

“Các nỗ lực của Mỹ về cải cách và thương mại điện tử không đồng nghĩa với việc Washington khép lại cánh cửa hợp tác đa phương. Tuy nhiên, Mỹ sẽ không chờ toàn bộ 166 thành viên WTO đạt đồng thuận mới hành động, nếu những giải pháp hợp lý là cần thiết để đáp ứng nhu cầu của các bên liên quan”, ông Barloon nói.