Làn sóng ưu tiên hàng nội địa và tẩy chay hàng Mỹ đang buộc các nhà bán lẻ thực phẩm Canada thay đổi nguồn hàng, đồng thời ghi rõ xuất xứ sản phẩm để đáp ứng yêu cầu của khách hàng…

Theo hãng tin Reuters, cuộc chiến thương mại với Mỹ đang làm thay đổi thói quen mua sắm của người Canada, khi ngày càng nhiều người ưu tiên hàng nội địa và tẩy chay hàng Mỹ. Phong trào “Mua hàng Canada” bắt đầu từ năm ngoái, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tăng thuế quan đối với hàng hóa nhập khẩu từ Canada.

Làn sóng này càng mạnh lên trong những tuần gần đây, sau khi đàm phán thương mại giữa hai nước đổ vỡ ngày 21/8, kéo theo các đợt áp thuế quan mới từ cả hai phía. Việc ông Trump ký sắc lệnh đổi tên hồ Ontario thành hồ America cũng khiến phong trào tẩy chay thêm gay gắt.

Ngày 12/9, phát biểu với các phóng viên tại Dublin, ông Trump cho biết Canada mong muốn đạt thỏa thuận thương mại với Mỹ và hai bên có thể đạt được thỏa thuận “khá sớm”. Tuy nhiên, ông vẫn cho rằng Canada đối xử không công bằng với nông dân Mỹ và cần dỡ bỏ thuế quan.

XUẤT XỨ TRỞ THÀNH TIÊU CHÍ MUA HÀNG

Sức ép từ người tiêu dùng thể hiện rõ tại Vince’s Market, chuỗi cửa hàng thực phẩm lớn ở tỉnh Ontario, Canada. Sau khi nhận được nhiều email và bình luận chỉ trích việc cửa hàng vẫn bán rau quả Mỹ, ông Giancarlo Trimarchi, Chủ tịch Vince’s Market, đã phải lên Facebook giải thích rằng phần lớn rau quả trên kệ có xuất xứ Canada.

“Lần này, phản ứng của người tiêu dùng gay gắt hơn nhiều so với năm ngoái”, ông Trimarchi chia sẻ với Reuters.

Hiện khoảng 90% rau quả tại 4 cửa hàng của chuỗi ở Toronto và vùng lân cận có xuất xứ Canada. Ông Trimarchi đã chuyển sang mua dâu tây từ tỉnh Quebec thay vì Mỹ. Việc thay đổi nguồn cung gây sức ép lên chi phí hoạt động, khiến ông phải cắt giảm ngân sách quảng cáo.

“Trước đây, chúng tôi phải cân nhắc giữa chất lượng và giá cả. Giờ đây, chúng tôi phải tính thêm cả xuất xứ hàng hóa”, ông nói.

Các hãng bán lẻ lớn tại Canada cũng thay đổi cách tiếp thị để giúp khách hàng dễ nhận biết hàng nội địa hơn. Trong tháng 8, Loblaw, hãng bán lẻ thực phẩm lớn nhất nước này, đã đưa trở lại các biển hiệu lớn có hình lá phong sau một thời gian ngắn ngừng sử dụng. Các biển hiệu được đặt tại khu vực bán rau quả và thực phẩm tươi để chỉ rõ những sản phẩm có xuất xứ Canada.

Loblaw cũng đưa trở lại nhãn “T” để đánh dấu các sản phẩm chịu ảnh hưởng của thuế quan, đồng thời giúp người mua dễ nhận diện hàng Canada hơn. Metro, chuỗi bán lẻ thực phẩm lớn thứ 3 của nước này, cho biết sẽ tiếp tục ưu tiên hàng nội địa trong bối cảnh hiện nay.

Với một số người tiêu dùng, lựa chọn hàng Canada là cách hỗ trợ doanh nghiệp trong nước. John Ambard, 27 tuổi, kỹ sư phần mềm sống tại trung tâm Toronto, cho biết anh cố gắng tránh mua hàng Mỹ khi có thể. Anh kiểm tra nhãn sản phẩm và tìm hiểu thông tin về doanh nghiệp trên mạng để xác định hàng sản xuất tại Canada.

“Nếu có thể ủng hộ các sản phẩm và tổ chức của Canada trong giai đoạn khó khăn này, tôi nghĩ đó là cách mình đóng góp một phần nhỏ. Tôi đang khá bức xúc với Mỹ trước những gì diễn ra”, Ambard chia sẻ.

Ông Gary Sands, Phó Chủ tịch cấp cao phụ trách chính sách công và vận động chính sách của Liên đoàn các nhà bán lẻ thực phẩm độc lập Canada, cho rằng xu hướng hiện nay có thể dẫn tới sự thay đổi lâu dài trong tâm lý người tiêu dùng Canada.

Dù vậy, Mỹ vẫn giữ vai trò lớn trong nguồn cung thực phẩm của Canada. Canada là nước nhập khẩu rau tươi lớn thứ 5 thế giới xét theo giá trị, còn Mỹ là nhà cung cấp rau quả tươi lớn nhất, chiếm hơn một nửa tổng nhập khẩu, tiếp đến là Mexico.

Theo số liệu mới nhất của chính phủ Canada, tỷ trọng rau nhập khẩu từ Mỹ đã giảm xuống 62,6% trong tháng 7, so với mức 69% cùng tháng năm 2023. Trong tháng, hơn một nửa lượng trái cây nhập khẩu của Canada cũng vẫn đến từ Mỹ.

ĐA DẠNG HÓA NGUỒN HÀNG

Mùa đông khắc nghiệt khiến Canada gặp khó khăn trong sản xuất rau quả tươi. Vì vậy, các hãng bán lẻ thường phải dựa vào rau quả trồng trong nhà kính, các loại củ được dự trữ hoặc hàng nhập khẩu. Đây là những lựa chọn tiết kiệm chi phí hơn.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, tâm lý muốn tránh hàng Mỹ có thể thúc đẩy các nhà bán lẻ tìm thêm nhà cung cấp trong nước. Xu hướng này diễn ra trong lúc Canada đang thúc đẩy đầu tư để tăng khả năng tự chủ về thực phẩm.

Chính phủ Canada đang triển khai kế hoạch đầu tư khoảng 3 tỷ đôla Canada trong 10 năm để xây dựng nhà kính, nhằm tăng sản lượng trong các tháng mùa đông. Việc mở rộng nguồn cung trong nước cũng nhằm kiềm chế tốc độ tăng giá thực phẩm tại Canada, hiện thuộc nhóm cao nhất trong Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7).

Bên cạnh hàng nội địa, các hãng bán lẻ đang tìm nguồn cung từ những nước khác. Ông Gordon Dean, chủ chuỗi Mike Dean Local Grocer, có các cửa hàng tại vùng nông thôn Ontario và Quebec, cho biết chuỗi này hiện bán nhiều rau quả từ Tây Ban Nha, Brazil và Honduras hơn trước.

“Không ai vội quay lại mua hàng từ Mỹ, bởi sau khi thiết lập các chuỗi cung ứng mới, chúng tôi đã có nguồn hàng đa dạng hơn nhiều. Nhờ đó, rủi ro về nguồn cung cũng giảm”, ông Dean nói chia sẻ.

Tuy nhiên, việc tìm nguồn hàng ngay trong Canada vẫn gặp trở ngại. Theo ông Dean, các hạn chế và khác biệt về quy định giữa các tỉnh khiến thực phẩm khó lưu thông trong nước, nên nhiều hãng bán lẻ vẫn phải dựa vào nhà cung cấp từ Mỹ.

Ông Mike von Massow, Giáo sư về kinh tế thực phẩm, nông nghiệp và tài nguyên tại Đại học Guelph, nhận định tinh thần dân tộc đang phần nào được đặt lên trên các cân nhắc về kinh tế. Tuy nhiên, xu hướng này có thể thay đổi nếu quan hệ hai nước cải thiện.

“Quan hệ Canada - Mỹ có thể không bao giờ hoàn toàn trở lại như trước. Nhưng nếu căng thẳng hạ nhiệt, đặc biệt dưới một chính quyền Mỹ mới, người tiêu dùng Canada có thể quay lại mua hàng Mỹ vì giá thường thấp hơn các sản phẩm thay thế”, ông von Massow nhận định.