Theo trang DW, bầu không khí tại hội nghị thượng đỉnh ngành cơ khí năm 2026 ở Berlin tuần trước khá nặng nề. Với hơn 1 triệu lao động, ngành cơ khí và chế tạo thiết bị công nghiệp từng là trụ cột của nền công nghiệp Đức suốt nhiều thập kỷ. Nhưng hiện nay, ngành này đang cắt giảm 15.000 việc làm mỗi tháng, còn sản lượng đã giảm khoảng 20% so với năm 2018.
TĂNG TRƯỞNG PHỤC HỒI, ÁP LỰC NỢ CÔNG GIA TĂNG
Khi nhậm chức vào tháng 5/2025, Thủ tướng Đức Friedrich Merz cam kết nhanh chóng tiến hành cải cách và sớm đưa nền kinh tế khởi sắc rõ rệt. Một năm rưỡi sau, thực tế mà ông đối mặt khó khăn hơn nhiều.
Liên minh cầm quyền của ông Merz, gồm Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU) theo khuynh hướng bảo thủ, Liên minh Xã hội Cơ đốc giáo (CSU) tại bang Bavaria và Đảng Dân chủ Xã hội (SPD) theo khuynh hướng trung tả, liên tục vấp phải khó khăn. Trong khi đó, các cuộc khủng hoảng và chiến tranh trên thế giới cũng gây thêm bất lợi cho nền kinh tế lớn nhất châu Âu.
Phát biểu tại một sự kiện vào tháng trước, ông Merz cho rằng nền kinh tế Đức đang đối mặt với những rào cản hiếm thấy trước đây.
Trong bối cảnh đó, ngay cả những tín hiệu tích cực nhỏ cũng có ý nghĩa đáng kể. Khi tiếp nhận báo cáo mùa thu của Hội đồng Chuyên gia Kinh tế tại Berlin, ông Merz đã cảm ơn các chuyên gia vì mang đến “những tin tốt”. Báo cáo này dự báo kinh tế Đức tăng trưởng 1,3% trong năm 2026 và 1% trong năm 2027.
Hội đồng Chuyên gia Kinh tế được Chính phủ Đức giao nhiệm vụ phân tích độc lập tình hình kinh tế và đưa ra khuyến nghị chính sách. Hồi đầu năm nay, các dự báo của hội đồng còn bi quan hơn nhiều.
“Nền kinh tế Đức đã phục hồi nhanh hơn kỳ vọng sau cú sốc giá năng lượng do chiến tranh Mỹ - Iran”, bà Monika Schnitzer, Chủ tịch hội đồng, giải thích. Theo bà, đà phục hồi đáng kể này được hỗ trợ bởi xuất khẩu mạnh bất ngờ và chi tiêu công ở mức cao.
Theo số liệu sơ bộ do Cơ quan Thống kê Liên bang Đức (Destatis) công bố ngày 30/10, tổng sản phẩm trong nước (GDP) của Đức tăng 0,2% trong quý 3/2026 so với quý trước và tăng 1,3% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là quý tăng trưởng thứ 4 liên tiếp của nền kinh tế này.
Trước đó, kinh tế Đức trải qua giai đoạn tăng trưởng yếu kéo dài. Theo số liệu Destatis điều chỉnh hồi tháng 7, GDP giảm 1% trong năm 2023, đi ngang trong năm 2024 và chỉ tăng 0,2% trong năm 2025. Trong 3 quý đầu năm 2025, nền kinh tế gần như không tăng trưởng, với mức tăng 0,1% trong quý 1 rồi đi ngang ở quý 2 và quý 3, trước khi tăng 0,3% trong quý 4.
Ông Merz đánh giá những số liệu mới nhất là “tín hiệu đáng khích lệ”. Theo ông, kinh tế Đức đang dần đi lên trở lại. Trong bối cảnh Đức phải đối mặt với nhiều cuộc khủng hoảng, kết quả này hoàn toàn nằm không trong dự báo.
Tuy nhiên, triển vọng khả quan hơn chưa giải quyết được những vấn đề dài hạn. Dân số già hóa khiến chi phí lương hưu, y tế và chăm sóc người cao tuổi liên tục tăng. Ngược lại, số người trong độ tuổi lao động đóng góp để trang trải các khoản chi này ngày càng giảm, gây thêm sức ép lên ngân sách Chính phủ Đức.
Theo kế hoạch tài chính của Berlin, các khoản chi phúc lợi xã hội, quốc phòng và trả lãi nợ sẽ chiếm tới 80% tổng chi ngân sách liên bang.
“Chúng ta phải nhận thức rằng về lâu dài, nguồn thu dự kiến của ngân sách liên bang sẽ không đủ trang trải các khoản chi theo kế hoạch”, bà Schnitzer cảnh báo. Tốc độ tăng trưởng hiện nay cũng thấp hơn nhiều so với mức cần thiết để duy trì sự thịnh vượng như trong các thập kỷ trước.
Theo bà Schnitzer, nếu chỉ trông chờ vào tăng trưởng để thoát khỏi khó khăn về ngân sách, Đức sẽ cần đạt tốc độ tăng trưởng chưa từng ghi nhận trong 50 năm qua.
Chính phủ Đức hiện đang thảo luận những nội dung cuối cùng của ngân sách năm 2027, với kế hoạch chi tiêu hơn 555 tỷ euro, tương đương khoảng 615 tỷ USD. Do nguồn thu không đủ bù đắp chi tiêu, chính phủ dự kiến vay thêm hơn 118 tỷ euro, tương đương khoảng 131 tỷ USD.
Nếu tính cả khoản vay qua các quỹ đặc biệt phục vụ cơ sở hạ tầng và quân sự, tổng số nợ vay mới lên tới gần 204 tỷ euro, tương đương khoảng 226 tỷ USD.
Các chuyên gia kinh tế cảnh báo nếu tiếp tục theo hướng này, tỷ lệ nợ công trên GDP của Đức có thể tăng từ 63,5% cuối năm 2025 lên 100% vào năm 2040. Chỉ số này phản ánh quy mô nợ quốc gia so với sản lượng kinh tế hàng năm.
BÀI TOÁN KỶ LUẬT TÀI KHÓA VÀ NĂNG SUẤT
Giảm phụ thuộc vào vay nợ không phải nhiệm vụ đơn giản. Theo bà Schnitzer, điều này đòi hỏi một nỗ lực củng cố tài khóa có quy mô mang tính lịch sử, cùng những quyết định khó khăn. Các biện pháp thắt chặt chi tiêu cũng cần được thiết kế sao cho vẫn tạo điều kiện cho tăng trưởng.
Các chuyên gia khuyến nghị cắt giảm những ưu đãi thuế gây hại cho môi trường, như ưu đãi thuế năng lượng đối với dầu diesel, và bãi bỏ “lương hưu cho các bà mẹ”, khoản trợ cấp lương hưu dành cho các bậc cha mẹ lớn tuổi. Trong trung hạn, Đức có thể cần tăng thuế, chẳng hạn thuế giá trị gia tăng.
“Gánh nặng cần được chia sẻ công bằng giữa các thế hệ và giữa các nhóm dân cư trong xã hội”, bà Schnitzer nói.
Về phía Thủ tướng Merz, ông cho biết đã tiếp nhận thông điệp của các chuyên gia. Theo ông, tài chính công vững chắc là vấn đề của cả Đức lẫn Liên minh châu Âu (EU), và cần có đường lối củng cố tài khóa. Ông nói thêm rằng giới chính trị có trách nhiệm với thế hệ trẻ, và cải cách là cần thiết, đặc biệt trong hệ thống an sinh xã hội.
Bên cạnh đó, giới nghiên cứu kinh tế đặt kỳ vọng vào việc nâng cao năng suất của doanh nghiệp.
Theo Hội đồng Chuyên gia Kinh tế, ngay trong cùng một ngành, năng suất giữa các doanh nghiệp Đức có thể chênh lệch rất lớn. Nhóm dẫn đầu có năng suất cao gấp tới 5 lần nhóm yếu nhất. Nếu các doanh nghiệp năng suất thấp có thể bắt kịp, tăng trưởng kinh tế sẽ được cải thiện đáng kể.
Báo cáo của các chuyên gia kinh tế cho rằng công nghệ và mô hình kinh doanh mới có thể giúp nâng cao hơn nữa năng suất của nhóm dẫn đầu, đồng thời tạo điều kiện hình thành những doanh nghiệp mới có năng suất cao.
Tuy nhiên, hoạt động đổi mới đòi hỏi nguồn vốn, và đây là điểm Viện Nghiên cứu Kinh tế Leibniz tại Đại học Munich (ifo) cho rằng Đức còn nhiều trở ngại. Các đánh giá mới cho thấy các trường đại học Đức tạo ra ít doanh nghiệp khởi nghiệp thành công hơn đáng kể so với các trường đại học tại Anh và Mỹ.
Cụ thể, tính trên mỗi 1.000 sinh viên, khu vực quanh Đại học Stanford có khoảng 14 nhà sáng lập nhận được vốn đầu tư mạo hiểm mỗi năm. Tại Cambridge (Anh), nơi dẫn đầu châu Âu, con số này là 3,5, trong khi Munich (Đức) chỉ đạt 0,5.
Đức vẫn có nhiều nhà phát minh và những người đam mê chế tạo, đặc biệt trong ngành cơ khí. Tuy nhiên, thông điệp từ hội nghị ngành tại Berlin là muốn thành công trở lại, ngành này phải giảm chi phí lao động. Các đề xuất được đưa ra gồm kéo dài thời gian làm việc và cho phép giới chủ linh hoạt hơn trong việc áp dụng các quy định bảo vệ việc làm.
Mục tiêu của các đề xuất này không phải là cắt giảm tiền lương. Theo một nghiên cứu mới của Viện Kinh tế Đức do Hiệp hội Công nghiệp Cơ khí Đức (VDMA) đặt hàng, chỉ riêng việc kéo dài tuần làm việc thêm 1 giờ cũng có thể giúp GDP thực tế của Đức tăng thêm 1,5% trong 5 năm tới.
Các công ty Trung Quốc đang tìm đến châu Phi ngày càng nhiều, nhưng thay vì tập trung vào xuất khẩu hàng hóa, họ chú trọng xây dựng các nhà máy tại “lục địa đen”...
Ngày thứ Năm (19/11), Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin lần đầu tiên họp ba bên tại Thâm Quyến, với chương trình nghị sự gồm chiến tranh Nga - Ukraine và kiểm soát vũ khí hạt nhân...
Ngày thứ Năm (19/11), tại cuộc hội đàm ở Thâm Quyến, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhận định quan hệ với Mỹ ổn định, tích cực, còn Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi hai bên cùng giúp chấm dứt chiến tranh Nga - Ukraine...
Theo dữ liệu của Cục Thống kê Dân số Mỹ, thứ hạng các quốc gia đông dân nhất thế giới sẽ thay đổi đáng kể vào năm 2050 khi dân số Ấn Độ và nhiều nước châu Phi tiếp tục tăng, trong khi Trung Quốc suy giảm…
Một năm sau khi các quốc gia nhất trí xây dựng cơ chế hỗ trợ người lao động và cộng đồng dễ bị tổn thương trong quá trình chuyển dịch năng lượng, các cuộc đàm phán tại Antalya (Thổ Nhĩ Kỳ) đang xác định cơ chế ấy sẽ là công cụ hành động hay chỉ là một diễn đàn đối thoại. Các bên hiện khá thống nhất về mục tiêu nhưng vẫn khác biệt về thiết kế và nguồn lực…
Lãnh đạo Bộ Xây dựng xác nhận, Luật Nhà ở (sửa đổi) được chỉnh lý, bổ sung nhằm bảo đảm người thu nhập thấp có khả năng tiếp cận được nhà ở thông qua việc thể chế hóa rõ nhóm các đối tượng được hưởng chính sách về nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân; quy định cụ thể các điều kiện về nhà ở, thu nhập và thứ tự ưu tiên xét duyệt đối với từng loại hình chính sách.
Khoảng 552.000 vụ tấn công mạng; 52,3% doanh nghiệp được khảo sát cho biết đã chịu thiệt hại và khoảng 25,5 triệu tài khoản bị lộ lọt... là những con số xảy ra trong một năm ở Việt Nam. Những rủi ro đến với doanh nghiệp nhỏ và vừa trong bối cảnh số hóa... ngày càng lớn.